Columns

Ik luisterde deze ochtend naar Peeters en Pichal op Radio1, het ging daar over de betoging van de socialistische en liberale vakbond nu vrijdag in Brussel. De twee vakbonden vragen dat de arbeiders op gelijke schaal worden geplaatst wat ontslagregeling betreft.

Bij een arbeider duurt de opzegtermijn maximum 28 kalenderdagen en bij bedienden kan dit tot 9 maand oplopen, naargelang je verdienste en het aantal jaren dat je als bediende werkt. U merkt het, toch wel een groot verschil.

De luisteraars mochten reageren op de vraag: Vindt u het moment geschikt om zoiets te vragen ten tijde van crisis? De voorzitters van de twee vakbonden zaten in de studio om vragen te beantwoorden.

Ik heb daar dingen gehoord van luisteraars waarvan ik geschrokken ben en waarvan ik me de vraag stel of er nog wel zoiets als solidariteit bestaat. Blijkbaar hebben sommigen het zelf zo goed dat ze anderen hetzelfde niet gunnen dan wat zij krijgen.

Veel mensen zeiden dat men zoiets niet kon vragen in tijden van crisis. Maar ze vergeten er wel bij te zeggen dat veel bedrijven nog altijd winst maken maar toch mensen ontslaan. En dat veel bedrijven er niet voor schrikken om het ontslag voor dringende reden, dat je normaal krijgt als je iets ergs hebt uitgestoken, misbruiken hiervoor. Met het gevolg dat als je gaat solliciteren en men vraagt je C4 van de vorige werkgever, je het wel kan vergeten.

Er was zelfs iemand die beweerde dat de arbeiders niet moesten klagen omdat ze in China maar 20 euro per dag verdienen? Is het daar waar we met dit land naartoe willen? Terug naar de tijd van priester Daens? Moeten onze kinderen binnen een paar jaar terug van hun twaalfde gaan werken? Ik was samen met de vakbondsbazen geschokt toen ik deze opmerking hoorde.

Deze keer vragen de vakbonden niet meer loon, maar vragen ze gewoon dat de opzegtermijnen voor iedereen gelijk zijn. Lijkt me een eerlijke en logische vraag. Trouwens, wanneer is het de "juiste tijd" om iets te vragen?

Als het goed gaat met de economie denken de bedrijven aan één ding, zoveel mogelijk winst maken, en als het slecht gaat denken ze daar ook aan maar dan door zoveel mogelijk mensen ontslaan zodat ze kunnen besparen op de lonen. Er bestaat dus geen juiste tijd. Maar in tijden van ontslagen lijkt het me logisch om dit probleem aan te kaarten.

En zijn vakbonden nog wel nodig? Ik hoor veel mensen deze vraag stellen. Maar wat doen ze als hun job in gevaar komt? Juist, ze lopen meteen naar de vakbond omdat ze het onrechtvaardig vinden of omdat ze een hoge opstappremie willen en dat de vakbonden dat moeten zien te verkrijgen.

Het is niet zo dat vakbonden alleen maar meer geld vragen. Bij Opel Antwerpen is er zelfs ver meegegaan met de werkgevers. Hoeveel hebben die mensen al niet ingeleverd om hun bedrijf leefbaar te houden? En wat krijgen ze in ruil? Dat ze aan het lijntje worden gehouden en bang afwachten of ze volgend jaar nog wel werk hebben.

Toen men mij vroeg om vakbondsafgevaardigde te worden dacht ik ook dat het alleen maar om wat vergaderingen bijwonen zou gaan of wat papieren van leden in de vakbond binnenbrengen ging. Vier jaar laten moet ik toegeven dat ik me schromelijk vergist heb.

Ik dacht dat het allemaal wel goed geregeld zou zijn met onze rechten. Iedere maand hoor ik nog verhalen dat mensen hun rechten niet krijgen omdat veel leidinggevenden hun mensen niet goed informeren of zelfs informatie verzwijgen. Behalve als het over je plichten gaat, dan klopt die de bazen geven informatie altijd. En als er dan op die dienst geen vakbondsafgevaardigde is, dan kan je het vergeten.

En het gaat hier niet over kleine dingen, maar bijvoorbeeld over verlof en sociale rechten. Zo is ken ik voorbeelden dat mensen die ziek waren, ook tijdens feestdagen, en toch die feestdag achteraf niet mochten inhalen terwijl dit zelfs wet is.

Zo ken ik leidinggevenden die als mensen op een feestdag moeten werken, zelf wel zeggen wanneer men die feestdag moet nemen. Terwijl dat iedereen vrij is om te kiezen wanneer je verlof neemt. Verlof kan enkel geweigerd worden als de dienst het niet toelaat door teveel werk. De regelingen over weekendwerk of over rusttijden tussen twee shiften worden ook altijd niet gerespecteerd.

Het strafste hoorde ik deze week nog ik, iemand die vertelde mij dat ze al negen jaar ergens werkte en pas nu vernomen heeft dat ze na vier jaar recht had op een loonsverhoging zoals dat in de statuten van haar werkgever stond. Oeps, vergeten zei haar baas.

Zij is bij geen enkele vakbond aangesloten en de vakbonden mogen maar een aantal afgevaardigden aanstellen in een bedrijf of overheid en op haar dienst zit er geen. Pech dus? Neen, ik heb deze zaak ter harte genomen en zal het nodige doen. Alleen zal ik har vragen om zich bij onze vakbond aan te sluiten.

Moest ik van in het begin dat ik vakbondsafgevaardigde ben alles had opgeschreven wat fout loop als het om rechten van de werknemers gaat, dan had ik nu een blunderboek dat zo dik is als zeven telefoonboeken.

Veel hangt ook af van het respect dat werkgevers en de directe leidinggevenden hebben voor hun personeel. Een goede baas zal er voor zorgen dat zijn mensen gelukkig zijn op de werkvloer en zal hen daarom geen rechten onthouden. Veel leidinggevenden schuiven dan de schuld van hun falen op een slechte communicatie van de overheid of de personeelsdienst, maar wat ze zelf fout doen daar hoor je hen niet over.

Eigenlijk is het simpel, werkgevers en werknemer zouden geen vijanden van elkaar moeten zijn, maar voor een groot stuk bondgenoten. Waarom worden vakbondsafgevaardigden door veel werknemers en vooral door de directe leidinggevenden als vijand beschouwd? Omdat het natuurlijk voor een stuk pottenkijkers zijn, die als er iets fouts loopt wat rechten betreft de koe meteen bij de hoorns pakt. Maar daar zijn ze toch voor?

Moesten de werkgevers eens meer met de vakbondsafgevaardigden zouden praten zouden ze misschien tot oplossingen kunnen komen voor de problemen die er op de werkvloer zijn. Neen, sommigen onder hen duiden liever Chinese vrijwilligers aan, ook als werken er geen Chinezen, om bepaalde taken te doen, ook al kunnen sommige mensen op dat moment niet, dan om te overleggen met het personeel of de vakbondsafgevaardigde.

En is er nog solidariteit? Helaas veel minder dan vroeger. Ik merk zelfs dat veel mensen zeggen "als ik niet krijg waar ik recht op heb, dan wordt ik maar meer ziek", in plaats van op te komen voor hun rechten. Je krijgt ook veel minder volk die wil staken als het nodig is. Zelfs al gaat het over hun centen. Schrik om hun job te verliezen zeggen ze dan. Maar als er niemand en ook zijzelf niet meer opkomen om hun job te verzekeren, wat zeggen ze dan? Waar zitten die vakbonden nu?

Veel vakbondsafgevaardigden krijgen ook veel kritiek van hun collega's omdat ze af en toe weg zijn van de werkvloer om te vergaderen met de vakbond of werkgever, opleidingen vergadertechnieken e.d. te volgen of ergens te gaan betogen. Daar valt mijn broek helemaal van af. Want voor wie doen we dat? Voor hen, om hen beter te kunnen helpen!

Conclusie: er zijn inderdaad nog vakbonden nodig en het is bedroevend gesteld met de solidariteit. Spijtig, maar toch is het goed dat er nog mensen zijn die hun nek boven het maaiveld durven uitsteken. Anders moesten onze kinderen niet meer naar school maar naar de fabriek.

Maar die tijd zijn de meesten al vergeten. Het zijn de vakbonden die destijds gestreden hebben voor de rechten die u nu hebt. Of dacht u dat de werkgevers u zomaar verlofdagen zouden gegeven hebben? Zonder hen was er ook geen sprake van de sociale zekerheid en kon u zelfs niet eens stempelen als u werkloos zou zijn of worden. Denk daar maar eens over na!

Deze column is ook te lezen op Politici aan het woord en Medium4You.