Columns

Het valt op dat zowel het Parlement als de burger (die straks moet opdraaien voor het wanbeleid bij Dexia) via minister Steven Vanackere geen degelijk inzicht krijgen in het zeer complexe Dexia dossier. Tal van gegevens worden door voorzitter Jean-Luc Dehaene en door topman Pierre Mariani blijkbaar enkel doorgespeeld aan Luc Coene van de Nationale Bank. Na een incident in een Kamercommissie, waarbij gegevens uitlekten, verklaarde dezelfde Coene zich geen tweede keer te laten vangen bij de mededeling van gegevens zie: De Tijd van 2 mei, p.3, “Coene: In de toekomst is het niet meer de bedoeling nog naar het parlement te gaan, behalve als ik verplicht ben inlichtingen te gaan geven. Ik heb geen zin om me tweemaal te laten vangen.”

Nog steeds op 2 mei betitelde De Tijd een uitspraak van Coene als volgt: “Dexia nu opdoeken zadelt ons met verlies van 125 miljard op.” Waar draait het allemaal om? Door een puur boekhoudkundige constructie bedraagt het kapitaal van de restbank Dexia – in werkelijkheid een bad bank zonder klanten – op papier nog 2 miljard in werkelijkheid zou het om minus 2.1 miljard gaan). In het meest optimistische geval zal de herstructurering van Dexia in het komende jaar gepaard gaan met nieuwe verliezen. Volgens Coene bedragen de activa van Dexia momenteel nog 250 miljard, maar zouden ze bij gedwongen verkoop voor een verlies van 125 miljard zorgen (en zouden ze in werkelijkheid maar 125 miljard meer waard zijn).

Om te verhinderen dat Dexia omvalt moeten België en Frankrijk nieuw kapitaal investeren in de bad bank. Hoeveel is volgens Coene nu nog koffiedik kijken. In werkelijkheid weten we dat de werkelijke schulden van Dexia schommelen tussen de 250 tot 350 miljard (in het slechtste geval 403 miljard). De meest gunstige verwachtingen zijn dat Dexia, dat vorig jaar 16.4 miljard verlies leed, dit jaar opnieuw 2 à 3 miljard verlies zal lijden wegens de aanhoudende wanprestaties van DCL (Dexia Crédit Local). Als dit verlies niet kan worden aangezuiverd verliest Dexia, dat in geen enkel opzicht nog langer voldoet aan de bankvereisten als opgesomd in het Basel III bankakkoord, zijn banklicentie kwijtspeelt.

Als dit gebeurt is een definitief failliet van Dexia onvermijdelijk en zal België er niet aan ontsnappen de 54.5 miljard staatswaarborg die Leterme en Reynders aan Dexia gaven, 5000 euro per burger, op tafel te leggen. Iets wat niet kan omdat dit geld er doodgewoon niet ligt. Daarom dus dat Coene het alarmlerende bericht stuurde voor een nieuwe geldinjectie in Dexia. Dromen dat Frankrijk daarvan een deel op tafel zal leggen is niet gepermitteerd, ongeacht of Hollande dan wel Sarkozy zondag de verkiezingen zal winnen.

Maar wat gebeurt er als België toch de 2 à 3 miljard op tafel zou leggen? Dan verwerft België de helft van het kapitaal (> 50 %) in de bad bank. Nu verplicht de wetgeving een aandeelhouder die meer dan 30 percent van het kapitaal in handen heeft een bod uit te brengen op de resterende aandelen. Vermits de beurskapitalisatie van Dexia ondertussen is verschrompeld – niemand van de andere aandeelhouders wil nog een cent in de bodemloze put van Dexia te grabbel gooien – zal Dexia worden verplicht door de staat (België) te worden geconsolideerd. In mensentaal betekent dit dat de schulden van Dexia (minimum 250 miljard, waarschijnlijk 350 miljard, zeker niet de 125 miljard van Coene) moeten worden meegeteld bij de staatsschuld. Dit zegt niet JPVR, dat staat te lezen in De Tijd van vrijdag 27 april onder de titel: “Het horrorscenario: hoe Dexia de Belgische overheidsschuld kan doen exploderen”.

Kortom er hangt iedere Belg allicht 35.000 euro belastingschuld boven het hoofd (dat is 140.000 euro per gezin met twee kinderen) als België weigert Dexia te laten failliet gaan. Dat is dan het mooie cadeau waarvoor Leterme en Reynders hebben gezorgd. Op 6 oktober maakte het tweetal de Belg nog wijs: “Redding Dexia kost niets” en “Bad bank is zo slecht nog niet” (zie De Tijd van 6 oktober 2011, p. 4). Ondertussen lijkt ook vast te staan dat Dexia, dat in december 2011 nog 20 miljard van de ECB kreeg, niet moet rekenen op een verdere tegemoetkoming van diezelfde ECB. Van een nieuwe schijf van vermoedelijk 30 miljard, als bericht eind februari van dit jaar, kan er blijkbaar geen sprake meer zijn.

Geen wonder dat Vanackere en zijn kliek zich de dood zwijgen om iets over de huiveringwekkende financiële van ons land openlijk mee te delen. Al wie doodgewoon de naakte feiten durft neerschrijven wordt gebombardeerd tot een machiavellist en een populist die electoraal garen wil spinnen uit het complete débâcle. Onvoorstelbaar. De belastingbetaler mag niets weten en mag zich straks ruïneren voor het ACW bolwerk dat Dexia altijd was.

Zwijgen en betalen blijft de leuze. Vraagje: wanneer kookt jullie bloed dan eindelijk eens????

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Het Partijprogramma

Wat volgt is de basis van het partijprogramma van de politieke beweging R.O.S.S.E.M. (Radicale Omvormers en Sociale Strijders voor een Eerlijker Maatschappij). Leden kunnen op partijvergaderingen amendementen indienen en eigen voorstellen formuleren.

1. 1. BASISBEGINSEL – Het ingrijpen van de overheid in het maatschappelijk leven moet zoveel mogelijk worden geminimaliseerd: meer maatschappelijk leven, meer vrijheid door minder overheid.

Dit impliceert:

1.1. SUBSIDIES – Afschaffen van alle subsidies, andere dan voor landbouw, onderwijs, gezondheidszorg, cultuur en verenigingsleven.

1.2. BANKEN – Het is niet de taak van de overheid om aan het infuus hangende kadaverbanken op kosten van de belastingbetaler overeind te houden of te kapitaliseren.

1.3. SPAARGELDEN – Het is niet de taak van de overheid de spaargelden van de burger te waarborgen.

1.4. VERWIJLINTERESTEN – Het is de overheid niet toe gestaan van schuldeisers aan de staat hogere verwijlinteresten aan te rekenen dan de interest op spaarboekjes.

1.5. VERJARING SCHULDEN AAN DE STAAT – Verjaringstermijn mag nooit langer zijn dan in burgerlijke zaken met de onmogelijkheid van stuiting van verjaring.

1. 2. DIRECTE DEMOCRATIE – Het bindende referendum moet worden ingevoerd voor welomschreven gevallen. Onbekwame ministers kunnen bij referendum worden afgezet. Afschaffing van de 5 % kiesdrempel en van het kiessysteem van Dhondt: zetelverdeling volgens het gelijkheidsbeginsel (wie 4 % van de stemmen haalt verwerft 4 % van de zetels.

1. 3. STAATSVORM – Een federale staat met gescheiden financiën van de gewesten en met een staatshoofd dat geen andere dan ceremoniële bevoegdheden heeft.

1. 4. BUITENLANDSE POLITIEK – Voorstander van een Europese buitenlandse politiek die veel minder gedomineerd wordt door de Atlantische gedachte. Afschaffing van de NATO. Voorstander van een professioneel Europees leger. Tegenstander van alle militaire interventies in het buitenland die niet gesteund zijn door ALLE lidstaten van de Europese Unie.

1. 5. VEILIGHEID & CRIMINALITEIT – Gesteund op een eigen criminometrisch onderzoek van JPVR voor Nederland (in België zijn geen betrouwbare tijdreeksen voorhanden) verdedigen wij het standpunt dat de strafkans gevoelig moet worden verhoogd, dat de gemiddelde strafduur moet worden verlaagd, dat de kleine criminaliteit onmogelijk onbestraft mag blijven en dat het systeem van de enkelband voor alle delicten zonder geweldpleging moet worden uitgebreid. Vreemdelingen die worden veroordeeld tot straffen van meer dan vijf jaar moeten na het uitzitten van hun straf het land worden uitgewezen.

1. 6. MILIEU – Voorstander van inspanningen voor alle projecten van het aanwenden van natuurlijke energie. Voorstander van brandstoffen van de tweede en de derde generatie (b.v. benzine uit kweekvijvers voor algen). Tegenstander van de sluiting van kerncentrales. Koeling van kerncentrales door water moet worden vervangen door het koelingssysteem van Einstein-Szilard als gebrevetteerd in 1934.

1. 7. ECONOMIE

7.1. Herstel van de concurrentiekracht van de economie t.o.v. de buurlanden door (a) de BTW te verlagen van 21 naar 19 %, (b) de vennootschapsbelastingen te verlagen van 30 % naar 20 % (met uitzondering van de banken), en (c) de parafiscale lasten op de lonen met 10 % te verlagen. Hierdoor kan de export stijgen in tijden van bezuiniging en treedt er voor 60 % een terugverdieneffect op. De ontbrekende 40 % (circa 6 miljard) kan worden terug verdiend door gedurende vijf jaar een vermogensbelasting te heffen op alle villa’s en/of appartementen van ingezetenen met een waarde van meer dan één miljoen euro. Het is niet omdat we de economie moeten herstellen dat we de superrijken niet zwaarder zouden mogen belasten.

7.2. Oprichting van een Sociale Holding die gedurende 5 jaar circa 50,000 sociale woningen bouwt, hoofdzakelijk bestemd voor verkoop binnen de twee jaar tegen prijzen van minder dan 175.000 euro per appartement en 200.000 euro per huis. Financiering met kasbons over 5 jaar die netto 3.5 % per jaar opbrengen, kasbons van de Sociale Holding gedekt door staatsgaranties. De overheid kan die garanties risicoloos geven omdat ze bij verkoop van de woningen minstens 10% incasseert. De Sociale Holding betaalt jaarlijks 0.5 % voor de verkregen staatsgaranties. Benoeming van ondernemingen die deelnemen aan de Sociale Holding gebeurt door het bedrijfsleven, niet door de overheid.

1. 8. GEZONDHEID – Drietalige artsen in alle ziekenhuizen van het Brussels gewest. Afschaffing van de maatregel dat dokters geen geneesmiddelen met merknaam meer mogen voorschrijven. Verbod psychiatrische patiënten tijdens een psychose nog vast te gespen. Herwaardering van de antui-psychiatrie (Karel Ringoet).

1. 9. VREEMDELINGEN – Afkeer van racisme. Afschaffing van alle vormen van discriminatie. Intrekking van de verblijfsvergunning in België voor ingezetenen van allochtone afkomst die zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden waarvoor ze een gevangenisstraf van meer dan vijf jaar opliepen. Verbod ingeburgerder jongeren het land uit te wijzen alvorens ze hun studies hebben afgemaakt.

10. MENS & MAATSCHAPPIJ

- Verbod voor deurwaarders om meubelen of huisraad aan te slaan

- Rookverbod in cafés opheffen

- Restaurants of zalen met meer dan 60 plaatsen verplichten afzonderlijke rookruimte in te richten (met luchtverversingssysteem)

- Sluiten van mensonterende gevangenissen zoals Vorst

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Stilaan gaan de ogen open. Beginnen de eerste mensen de ware diepgang van de tragedie te beseffen: Dexia. Deze week heeft het bureau van bedrijfsrevisoren, dat het oude Dexia in april 2008 heeft aangesteld, Deloitte dus, even een tip van de sluier opgelicht. Deloitte heeft inderdaad meegedeeld dat de holding Dexia in 2011 niet 11.6 miljard verloor, maar wel 16.4 miljard euro.

In financiële kringen werd dit al eerder vermoed, maar niemand durfde het toe te geven, want een extra verlies van bijna 5 miljard levert het onomstotelijk bewijs dat het eigen vermogen van de holding niet 7.6 miljard is zoals CEO Mariani op 23 februari nog liet geloven, ook niet 2.8 miljard is zoals experts dezelfde dag berekenden, maar 4.8 miljard minder, dus minus 2.0 miljard euro zoals ik al maanden geleden schreef on mijn notitie Dexia, de atoombom onder de Belgische welvaartstaat. Dat kon men afleiden uit een artikel, uitgesmeerd over twee bladzijden in De Standaard van 12 april (pp. 26-27).

In de Wetstraat schijnt niemand te beseffen wat dit in feite betekent, dus heeft het bureau van Deloitte (een auditbureau met Frank Verhaegen en Bernard de Meulemeester als revisoren) het effen netjes voorgerekend. Het passief van de Dexia holding – hou u even vast voor u wegduizelt, mijnheer, mevrouw – beloopt 403.1 miljard euro voor een eigen vermogen van … minus 2.0 miljard euro!

In een normaal land – ik bedoel in een rechtstaat – impliceert dit dat de Dexia holding niet virtueel failliet is, maar ook daadwerkelijk failliet. De wet schrijft immers voor dat als de verliezen minstens de helft van het kapitaal bedragen een vennootschap failliet moet worden verklaard. Bij een verlies van 16.4 miljard euro voor een kapitaal dat nog minder dan een stuiver waard is, zou de Dexia holding dus al lang failliet zijn verklaard. Enfin toch in iedere rechtstaat met minstens nog een morzel fatsoen.

Raar toch hoe men in België redeneert over het “toepassen van de wet”. Voor 23 hongerstakers mocht men niet de minste uitzondering op de wet maken, ook al bestond er kans dat een paar van hen de hongerdood zouden sterven. Zelfs de ethicus Etienne Vermeersch werd er bijgehaald om plechtig op de buis te verklaren dat medelijden met de hongerstakers uit den boze was, dat ze chantage pleegden, en dat de wet zonder pardon moest worden toegepast. Maggie de Block zag in dit soort redeneringen een bewijs dat de hongerstakers geen bezoek van haar waard waren: in de rechtstaat België wordt er niet gesold met de wet!

Inderdaad: raar toch. Als het om weerloze mensen gaat dan gaat er niets boven de wet, ook al creperen ze erbij. Als het om een CD&V en ACW bastion als Dexia gaat dan wordt dezelfde wet plots een elastiek waar je eindeloos kunt aan rekken. Inderdaad, meer dan raar toch, dat in een land waar het bulkt van de rechters er niet één enkele is, die de wet toepast en Dexia zonder verder dralen failliet verklaart. Zoiets zou in de eerste de beste bananenrepubliek gebeuren, evenwel niet in het koninkrijk der improvisatie dat toevallig België heet.

Het is zonneklaar waarom geen enkele rechter zijn werk doet, waarom de rotte appel die Dexia is, niet failliet wordt verklaard conform met de wet. Als Dexia morgen in faling gaat moet de Belgische staat overmorgen al zonder verwijl 54.5 miljard euro op tafel leggen (5000 euro per Belg, kinderen en zuigelingen inbegrepen, zeg maar 20.000 euro per gezin). Die 54.5 miljard correspondeert met de staatsgaranties die het duo Leterme-Reynders in een vlaag van totale zinsverbijstering aan Dexia verstrekte. (Daarvan is inmiddels al 41 miljard verkwanseld!)

Van een Minister van Financiën met ook maar een morzel verstand in zijn kop zou men actie hebben verwacht. Zoniet van ene Steven Vanackere die denkt dat hij de bal eeuwig voor zich kan uitrollen. Al vergeten dat Dexia eind december 20 miljard euro binnenrijfde tijdens de eerste uitdeelronde van de ECB en allicht nog eens 30 miljard (cijfer officieel nog steeds niet bevestigd) rijdens de tweede uitdeelronde van goedkope kredieten. Wat een Minister van Financiën met zelfs maar embryonale kennis van financiën zou hebben gedaan is zowel de eerste als de tweede keer onmiddellijk beslag leggen op de presentjes die Dexia kreeg.

Was dit gebeurd dan hadden we al 50 miljard van de 54.5 en konden we ons eindelijk voorgoed ontdoen van de rotte CD&V/ACW appel mits het lenen van de ontbrekende 4.5 miljard. Zo zou dat zijn gegaan in ieder normaal land waar men niet de gewoonte heeft Financiën toe te vertrouwen aan een opeenvolgende reeks juristen (denk aan Reynders, denk aan Vanackere).

Neen, hier gaat de lof der dwaasheid zover, dat het CD&V/ACW bastion Dexia veel liever kunstmatig in leven houden. Er was met Dexia immers overeen gekomen dat de holding jaarlijks een half procent zou betalen voor de verworven staatsgaranties, en dit dertig jaar lang. [Mariani heeft ondertussen wel laten weten dat Dexia niet 0.5 % per jaar KAN betalen voor het gebruik van de staatsgaranties, amper … 0.05 %] Per jaar komt die 0.5 % neer op 300 miljoen – 300 miljoen die de federale staat absoluut nodig heeft om het begrotingstekort onder de fameuze 3 % van de Maastrichtnorm te houden.

Die ziekelijke inhaligheid van de Belgische staat (die absoluut die 300 miljoen wil, niet de luttele 30 miljoen die Mariani desnoods wel wil betalen) dreigt de burger de komende jaren geen 5000 euro per persoon te kosten, maar wel – u leest het goed, mevrouw, u leest het goed, mijnheer – 40.000 euro per persoon, jawel 160.000 euro per gezin. Begint u alvast maar uw woning te verkopen. Want zo is het: om 300 miljoen per jaar te kunnen verdienen neemt onze fiere Belgische overheid inderdaad een risico van 403 miljard euro.

U volgt even niet? Ik leg het u uit, mijnheer, u uit mevrouw. En denk nu maar niet: “Ha die klootzak van een Van Rossem, het enige wat hij kan is brave godsvruchtige burgers de daver op het lijf jagen!” Leest u dan toch nog even De Standaard van gisteren: ook daar staat zwart op wit op papier wat het revisorenkantoor ontdekte.

Er staat: “De regering zit dus vast: ze wil een hogere vergoeding, maar dat betekent dat Dexia NV van vers kapitaal moet worden voorzien. Als de overheden Dexia NV moeten helpen herkapitaliseren tegen de huidige extreem lage beurskoersen, worden ze de hoofdaandeelhouder, waardoor de balans van de Dexia Groep (403 miljard schuld per eind december) bij de staatsschuld geteld zou moeten worden. Dat zou ongeveer neerkomen op een verdubbeling van de staatsschuld. Het is dus kiezen tussen de cholera en de pest.” (artikel van Pascal Dendooven, angstvallig verzwegen op alle Belgische zenders: iets wat de brave Belgische burger beter niet weet.)

Ja mevrouw, ja mijnheer, leest u het er maar een tweede en een derde keer op na. Om zeker te zijn van hun 300 miljoen Dexia-inkomen per jaar zijn onze schrandere heren Di Rupo en Vanackere bereid een risico te lopen van 403 miljard, is meer dan ons complete bruto binnenlands product!

Het nog even schep stellen: de regering heeft de keuze tussen Dexia onmiddellijk failliet te laten gaan mits het neertellen van 54.5 miljard, of alles zijn beloop te laten gaan en uiteindelijk 403 miljard te moeten afdokken. Deze tragedie had dus kunnen worden vermeden indien Vanackere onmiddellijk beslag had laten leggen op de 20 miljard en 30 miljard die Dexia van Europa kreeg.

Dat het niet is gebeurd? Tja zeg, eventjes vergeten. Heeft mijnheer Vanackere al niet genoeg aan het hoofd? En zijn ze misschien niet goed bezig? Kijk maar, partijgenoot Hendrik Bogaert werkt zich uit de naad om de concurrentiekracht van onze economie te verbeteren: als het van Hendrikje de Clown afhangt - het hangt niet! - moet de werknemer vijf jaar lang 1 % van zijn koopkracht inboeten. Mocht dat niet volstaan - neen het volstaat niet (lees mijn notitie over de inhaligheid van de overheid) dan wil Hendrikje er graag nog eens vijf jaar bijdoen, dus de werknemers 10 % verarmen in tien jaar tijd.

En onze banken, zijn die niet goed bezig misschien? Die dutsen moeten de interest op de spaarboekjes toch laten zakken tot 0.75 % plus 0.25 % getrouwheidspremie. Ze kunnen toch niet anders, zeker? Kortom: dezelfde banken die eerst overeind moesten worden gehouden met de tientallen miljarden van de belastingbetaler hebben nu het lef dezelde belastingbetaler nog eens te bestelen door een interest op spaarboekjes uit te keren die liefst drie keer lager is dan de inflatie.

En terwijl het CVP bolwerk bezig is de altijd ja-knikkende Belg verder te verarmen wil de dapperste telg van het tsjevengeslacht, Hendrik Bogaertje de loontrekkenden boven dit alles nog eens 5 of 10 % extra verarmen. Alles lijkt erop dat onze overheden het noorden compleet kwijt zijn. Maar de Dexia factuur wordt onomkoombaar gepresenteerd. Terwijl het perfect vermijdbaar was geweest.

Om er ziek van te worden. Kotsmisselijk. Kijk! Ik kots.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Onderstaand artikel is bedoeld voor mensen die een inzicht willen verwerven waarom het met de economie van vrijwel alle westerse landen zo hopeloos verkeerd gaat. In 2014 wil ik terugkeren naar de politiek met op de kieslijsten hoofdzakelijk mensen die een inspanning deden om het “waarom” van de financiële en structurele crisis te verstaan. Ik probeer dit waarom zo eenvoudig mogelijk uit te leggen maar besef volmondig dat dit een ernstige inspanning van de lezer vergt. Macro-economie is nu eenmaal één van de meest ingewikkelde wetenschappen die er bestaan met een moeilijkheidsgraad die best vergeleken mag worden met die van de kwantummechanica in de kernfysica. Bovendien wordt macro-economie bijzonder slecht gedoceerd aan de meeste universiteiten en is de kring van mensen die vlot overweg kunnen met macro-economie bijzonder klein, zeker in ons land waar behalve op het Planbureau nauwelijks mensen te vinden zijn die het vak beheersen.

Weinig mensen realiseren zich hoe diepgaand de financiële crisis binnen de kapitalistische wereld is. Reeds op het einde van de 20e eeuw werd het duidelijk dat de banksector versukkelde in wat men later een dotcom economie is gaan noemen. Bankproducten als opties en futures laten toe enorme winsten te vergaren als een koers van een beursproduct (b.v. een aandeel) ook maar met een fractie van een procent stijgt of daalt. Zulke hefboom­effecten (leverages) van soms twintig of dertig, en in extreme gevallen van zelfs honderd, hebben de winsthonger van bankiers systematisch aangescherpt. Bij een leverage effect van twintig kan een wijziging in de koers van een bankproduct met een fractie van een procent er inderdaad toe leiden dat de inleg aan het einde van de rit twintig, dertig, honderd keer hoger is (bij juist gokken) of lager is (bij verkeerd gokken).

Aanvankelijk profiteerden alleen de investeringsbanken van die hefboomeffecten, maar na de afschaffing van de Glass-Steagall Act konden plots ook doodgewone commerciële banken en/of spaarbanken hun graantje mee­pikken. Ondanks de fameuze Basel Akkoorden, die de bedoeling hadden de bankrisico’s te beperken, lieten overheden begaan. Aangedreven door de globalisering, inzonder de mondialisering van de economie, werden banken, vooral de commerciële banken – die heel wat terrein hadden goed te maken op de investeringsbanken – steeds internationaler, steeds groter. Kleinere banken werden opgekocht of smolten samen met andere in voortdurend grotere gehelen.

Zo belandde men in een situatie waarbij de activa van alleen nog maar de vijftig grootste banken ter wereld 67.000 miljard dollar gingen bedragen – dat schrijf je dus als $ 67.000.000.000.000 US – wat meer is dan het BNP van de gehele wereld (geraamd op 63.123 miljard dollar). In een paar decennia tijd werden groepen van banken, of zelfs banken in hun eentje, machtiger dan staten. Hierbij liep de controle door staten op banken heel snel uit de hand. Sommige banken zijn inderdaad zo machtig dat ze op zichzelf een actief hebben dat groter is dan het BNP van hun land.

Een goed voorbeeld is het Franse BNP Parisbas met een actief van 2.120 miljard euro (op 30 juni 2011), terwijl het Franse BNP hetzelfde jaar 1.946 miljard euro bedroeg. De grootste bank ter wereld – indien men banken rangschikt volgens hun activa – is de Deutsche Bank met een actief van 2.128 miljard euro (op 31 december 2011), net iets minder dan het Duitse BNP dat met zijn 2.495 miljard het vierde grootste BNP ter wereld is (enkel voorafgegaan door de Verenigde Staten, China en Japan). De Chinese banken zijn trouwens in volle opmars. De Industrial & Commercial Bank of China dook in december 2011 als achtste grootste bank ter wereld de top-tien binnen. Ook staan er inmiddels al vier Chinese banken in de top-twintig.

GOLDMAN SACHS RULES THE WORLD

Maar men hoeft niet per se een kolossaal grote bank te zijn om loodzwaar te wegen op de complete financiële markten. Een schoolvoorbeeld is het Amerikaanse Goldman Sachs, tot 2008 nog niet eens een bank, ogenschijnlijk een doodgewone financiële instelling die deals afsluit voor multinationals en voor steenrijke particulieren. Opgericht in 1869 door de Joodse bankier Marcus Goldman en zijn schoonzoon Samuel Sachs, groeide het bedrijfje in anderhalve eeuw tijd uit tot één van de meest gewiekste spelers op de financiële markten.

Met zijn hoofdzetel gevestigd aan de West Street, nummer 200, in New York, stelt het bedrijf momenteel 33.300 personen te werk, onder wie 10,000 vrouwen. Het realiseerde in 2011 een balanstotaal van 923 miljard dollar, net niet genoeg om tot de top-dertig van de grootste banken te behoren. Nog in 2011 realiseerde het voor 28.8 miljard dollar netto inkomsten en boekte het een nettowinst van 4.4 miljard dollar. Die winst had in feite 12 miljard dollar hoger kunnen zijn geweest, ware het niet dat Goldman Sachs vorig jaar 12 miljard dollar aan bonussen uitkeerde voor zijn portefeuille beheerders. CEO van Goldman Sachs is Lloyd Blankfein die een paar jaar geleden fijntjes stelde dat hij niets anders doet dan het werk van God te voltrekken. Goldman Sachs trekt al decennia lang de beste financiële economisten ter wereld aan. Bij Pauw en Witteman had oud-bankier Peter Verhaar het donderdagavond nog over de beste brains in de hele wereld.

[Persoonlijk intermezzo – Nadat ik in 1967 met mijn thesis over de omloopsnelheid van het geld de Prijs van de Internationale Jaarbeurs had gewonnen ben ik in de States als vrij student econometrie gaan volgen bij Lawrence Klein, later winnaar van de Nobelprijs economie. Niet gehinderd door een gebrek aan bescheidenheid herinner ik er graag aan dat ik begin van de jaren zeventig werd uitgenodigd om financieel analist te worden bij … Goldman Sachs. Gelukkig voor mij was ik toen al helemaal verslaafd aan het spuiten van heroïne, zoniet zou ik allicht nog een groter varken zijn geworden dan het varken dat ik was midden de jaren tachtig: de tijd dat ik me bezig hield met beleggingen voor sommige superrijken overal in Europa.]

Meer dan honderddertig jaar lang was Goldman Sachs zo wat de meest gerespecteerde en meest vertrouwenswaardige financiële instelling in de wereld. Al zeer vroeg waren de GS analisten er zich van bewust dat de zeepbel van de Amerikaanse huizenmarkt op springen stond, temeer dat de monetaire politiek van de Fed ten tijde van Alan Greenspan ertoe leidde dat de bankinteresten schandalig laag waren: geld was nooit eerder zo goedkoop geweest. Het systeem van de fameuze ninja credits – no income, no job, no assets – liet mensen die geen nagel hadden om aan hun gat te krabben toe om kasten van villa’s te kopen. Amerikaanse banken rekenden er op uiterst naïeve manier op dat de prijzen op de huizenmarkt onbeperkt zouden blijven stijgen.

Maar toen de real estate bubble uit elkaar sprong stuikten die prijzen compleet in elkaar en dreigden Amerikaanse banken één na één om te vallen. Dus vonden de slimme jongens van Goldman Sachs er iets op: ze lanceerden kredietderivaten als innovatie op de financiële markten. Tienduizenden leningen werden samengebundeld en vooral in Europa verkocht als zogenaamde collateral debt obligations (CDOs, de latere rommelkredieten). Om Europese bankiers ervan te overtuigen dat de leverage effecten van dit soort afgeleide financiële producten enorm was toverden de slimme GS jongens nog een bijkomend wit konijn uit hun hoed: de credit default swaps, zogezegde inruilbare verzekeringen van de bankrisico’s.

Gedreven door hebzucht en een typische graaicultuur kochten banken – niet enkel Europese, ook Amerikaanse – blindelings voor miljarden rommelkredieten die enkel in schijn verzekerd waren via het systeem van de credit default swaps. Aangetrokken door de torenhoge hefboomeffecten kocht dit soort bankiers blindelings een reeks afgeleide (gestructureerde) bankproducten waarvan ze nauwelijks of geheel niet wisten hoe gevaarlijk die waren. Van de Belgische banken was Dexia ongetwijfeld de grootste: het kocht voor niet minder dan 111 miljard rommelkredieten op. Dit was op dat moment (2007) bijna zeven keer meer dan het kapitaal van de bank. Volgens persberichten zat Fortis ondertussen op een berg van 40 miljard euro rommelkredieten, maar dat werd later bijgesteld tot 16 miljard. KBC kocht voor 15.7 miljard euro rommelkredieten.

Naarmate duidelijk werd dat Goldman Sachs enkel uit was op eigen geldgewin ten koste van goedgelovige medespelers ging het met het vertrouwen wel achteruit, wat bijvoorbeeld niet belette dat het bedrijf de huisbankier bleef van meerdere staten, o.m. van Nederland. Al veel eerder bedroog Goldman Sachs de Europese Unie toen het Griekenland hielp via een systeem van credit default swaps zijn nationale boekhouding te vervalsen zodat het met bedrieglijke cijfers toch lid kon worden van de eurozone. Het feit dat Loukas Papadimos, nu premier van Griekenland en destijds ex-vicepresident van de Europese Centrale Bank, behoort tot de alumni van Goldman Sachs is daar allicht niet vreemd aan. Aan deze operatie van het verbergen van Griekse schulden hebben de GS boys wel 5.1 miljard dollar winst overgehouden.

Onlangs is uit een open brief van Greg Smith, een directeur van VS-derivaten voor Europa en Azië – brief gericht aan de New York Times, gebleken hoe schaamteloos Goldman Sachs omspringt met diegenen voor wie het deals afsluit of aan wie het adviezen verstrekt. Alles draait erom zo hoog mogelijke bonussen binnen te rijven. Uiteraard reageerde de verzamelde pers die het establishment hoog in het vaandel draagt dat de bekentenissen van Greg Smith een vorm van natrappen was toen hij het bedrijf uit eigen wil verliet. Die mening werd ook gedeeld door de Nederlandse ex-bankier Peter Verhaar die bij Pauw & Witteman het belang van de klokkenluider meteen trachtte te relativeren. Jawel, hij was één van de directeurs bij GS, maar de heren dienden zich te realiseren dat Goldman Sachs er niet minder dan elfduizend directeuren op nahoudt, en dat klokkenluider Greg Smith maar één van die elfduizend was. En natuurlijk was het allemaal wel waar wat Smith schreef, maar dat was weinig meer dan een proeve van ethiek, iets wat niet bepaald het lievelingsspeeltje is van de white colars op de financiële markten.

 DE ESSENTIE VAN DE WERELDWIJDE FINANCIËLE CRISIS

Reeds tijdens de vroege jaren negentig toonde de financiële crisis in Japan duidelijk aan dat de financiële markten de achillespees van de kapitalistische economie zijn. Achttien jaar heeft het geduurd alvorens Japan uit de financiële crisis geraakte en het werd nooit nog de fast economic growing country die het vóór zijn financiële crisis was. Op de wereldmarkt werd zijn plaats ingenomen door zulke nieuwe fast growers als China, Indië en Brazilië. De diepere wortels van de wereldwijde financiële crisis die sinds 2007-2008 zeer duidelijk werd hebben vooral te maken met een duidelijk foute monetaire politiek van zowel de Fed in Amerika als de ECB in Europa. Het betreft hier een politiek die probeerde de inflatie zo laag mogelijk te houden door de geldhoeveelheid (M1) te beperken.

Hierbij werden twee ernstige fouten gemaakt. De eerste fout was dat men de fameuze Fisher-vergelijking verkeerd inschatte. Volgens die vergelijking is het product van de geldhoeveelheid maal de omloopsnelheid van het geld gelijk aan het product van het algemeen prijspeil maal het volume van de nationale output. Dit werd door de centrale banken al te makkelijk geassocieerd met de foute conclusie dat een vermeerdering van het uitgegeven chartaal geld (papiergeld en munten) met een bepaald percentage moet leiden tot een toename van het algemeen prijspeil (dat is de inflatie) met eenzelfde percentage.

Daarbij vergeet men dat als de chartale geldhoeveelheid stijgt de gemiddelde rusttijd van het geld stijgt. En omdat de gemiddelde rusttijd van het geld de omloopsnelheid van het geld is, daalt die omloopsnelheid dus bij een hogere uitgifte van chartaal geld. (Bemerk dat de hoeveelheid chartaal geld in omloop slechts een onderdeel is van het basisgeld M1. De ECB b.v. past sinds dag en dauw de stelregel toe dat als men jaarlijks 4 % meer euro’s in omloop brengt de inflatie kan worden beperkt tot 2 %).

De tweede fout is dat de centrale banken zich veel te lang hebben vastgeklampt aan de valse overtuiging dat het dankzij hun restrictieve monetaire politiek was dat de inflatie zo laag bleef. Dit soort redenering zit compleet fout. Dat de inflatie in de westerse wereld laag bleef had veel minder te maken met de beperking van de nieuwe uitgifte van dollars of euro’s dan wel met het feit dat diezelfde westerse wereld in voortdurend stijgend tempo meer waren invoert uit de nieuwe groeilanden die China, Indië en Brazilië zijn, meer algemeen uit de lage loonlanden. In België b.v. steeg de invoer uit China van 1999 naar 2011 van 7.67 % van al onze importen tot 16.96 %. De invoer uit Azië bedraagt nu al 54 % van onze totale invoer tegen 43 % in 1999. Precies omdat het om producten gaat die goedkoper zijn dan dezelfde die de westerse wereld kan maken, drukt dit het algemeen prijspeil, dus ook de inflatie.

De lage inflatie tijdens het eerste decennium van de 21e eeuw was dus slechts gedeeltelijk te wijten aan een al te restrictieve monetaire politiek van de centrale banken, maar allicht voor een groter deel aan de sterk toegenomen invoer uit de lage loonlanden. Die lage inflatie zorgde op zijn beurt voor abnormaal lage interesten, uitgerekend op het moment dat financiële instellingen, stijl Deutsche Bank of Goldman Sachs, een compleet gamma aan nieuwe financiële producten op de markt brachten – financiële producten met leverage effecten die gemiddeld tussen de 20 à 30 bedroegen. Dit betekent dat een wijziging in de koers van de aangeboden afgeleide producten met 0.1 % bij gunstige afloop voor een opbrengst zorgden die 20 of 30 keer hoger was. Opeens was het geld spotgoedkoop wat de vlucht naar kortlopend krediet in de hand werkt. Gedreven door de graaicultuur met zijn torenhoge bonussen kunnen veel bankiers niet weerstaan een gokje te wagen, b.v. door te beleggen in zogenaamde SIVs (= structured investment vehicles, vaak aangeboden door hedge funds, meestal gevestigd in duistere financiële paradijzen. Torenhoge hefboomeffecten bij transacties waarbij de afhandeling van erg korte duur is werken deze vorm van deficit spending in de hand.

De financiële markten gaan daarbij meer en meer op goktenten lijken en nog voor het uitbreken van de financiële crisis is de benaming casinokapitalisme weldegelijk op zijn plaats. Dat het werkelijk om gokken gaat werd geïllustreerd door de Luikse beleggingsadviseur Raymond Expeels. Die ontwierp destijds een horloge dat gebruikt wordt door casinospelers bij het inzetten op de chances simples (rood/zwart, paar/onpaar). Zonder de geringste kennis van financiële economie gebruikte Expeels, een erg rare snuiter, hetzelfde systeem om voor zeer gefortuneerde klanten te gokken op futures. Hier gaat het werkelijk om een soort spel van de duivel waarbij, als men juist gokt, het volstaat dat een koers ook maar een paar ticks omhoog of omlaag gaat (geheel in de lijn van de dotcom economie) men het duizendvoudige van zijn inleg kan winnen (of verliezen). Bij het gokken op futures wordt er zelden over night gegaan. De meeste inzetten worden gedaan een kwartier na de opening van een beurs, en de ingenomen positie wordt nog dezelfde beursdag afgesloten, soms al tien minuten later.

Pure gokkers op de beurs werd de raad gegeven hun risico in te dekken met credit default swaps, waarvan achteraf snel bleek dat de kredietverzekering vaak volledig illusoir was. Wat eertijds hedging werd genoemd, en een verantwoorde manier van risico dekking was, ontaardt – zeker na het uiteenspatten van de SIV bubble in 2007 – in wilde speculatie of doodgewoon in Ponzi financiering (waarbij men een put vult door steeds meer te lenen op de korte termijn markt). Een schoolvoorbeeld van Ponzi financiering was het optreden van de inmiddels zwaar veroordeelde Bernard Madoff die zijn zeer rijke klanten zeer hoge winsten beloofde, en die enkel kon uitbetalen door nog hogere leningen af te sluiten, tot het gehele systeem ineenstortte.

Ondertussen zorgde het casinokapitalisme er wel voor dat investeren in kapitaalgoederen (zgn. autonome investeringen) veel minder renderend leek dan het beleggen in allerlei nieuwe afgeleide bankproducten. Daarbij werd de marginale efficiëntie van de investeringen voortdurend onderschat en de te verwachten opbrengst van beleggen in hefboom fondsen voortdurend overschat. Het gevolg daarvan was dat de motor van de economie – de investeringsmultiplicator – ernstig begon te sputteren. De multiplicator geeft aan met hoeveel het nationaal inkomen zal stijgen ten gevolge van een stijging van de autonome investeringen (investeringen waartoe zelfstandig wordt besloten, die niet het gevolg zijn van b.v. een conjuncturele bloei).

De combinatie van goedkoop geld (abnormaal lage korte termijn interesten) en de introductie van nieuwe bankproducten met torenhoge hefboomeffecten zette dus een serieuze domper op de economische groei omdat de investeringen plots achterop gingen hinken. Dit leidde tot een stijging van de werkloosheid, tot een afremming van de private consumptie en tot een serieuze vertraging van de economische groei. Op die manier effende het casinokapitalisme het pad voor een recessie die er ook zou zijn gekomen zonder financiële crisis.

Die financiële werd vooral in de hand gewerkt door de onervarenheid van commerciële en/of spaarbanken met risicovolle belegging, voorheen een specialiteit van vrijwel uitsluitend investeringsbanken. Zo valt het op dat de commerciële banken opvallend meer instapten in de gestructureerde kredieten met hoge hefboomeffecten dan de investeringsbanken. Die laatste wisten al zeer vroeg dat de nieuwe afgeleide bankproducten enorme risico’s inhielden en dat de garanties via credit default swaps weinig betrouwbaar waren.

Zonder opheffing van de scheiding tussen investeringsbanken en commerciële banken zou de schade nog beperkt kunnen zijn geweest, omdat de meeste investeringsbanken, in tegenstelling tot de commerciële banken, de nieuwe afgeleide bankproducten wantrouwden – iets wat de commerciële banken veel minder deden omdat er daar in blind vertrouwen allerlei nieuwe producten werden aangekocht zonder dat dit soort bankiers goed besefte wat ze uiteindelijk kochten.

In 2008 gebeurde dan wat de onvolprezen Amerikaanse conjunctuureconoom Hyman Minsky van de Washington University in St-Louis al in 1977 had voorspeld: een economie waar private banken voortdurend meer schulden maken wordt gaandeweg brozer tot zijn financiële markten kapseizen bij de explosie van eerder gecreëerde zeepbellen. Het casinokapitalisme is inderdaad zo’n zeepbelleneconomie waar het gokken onmogelijk onbeperkt kan blijven doorgaan. De ondermaatse autonome investeringen, resulterend in een zo goed als dode multiplicator, plaveide de weg naar een ineenstorting van de Amerikaanse huizenmarkt en leidde tot kolossale verliezen van alle banken die plots zaten opgezadeld met rommelkredieten.

In de lente van 2008 leidde dit tot het omvallen van Bear Stearns (USA), Norhern Rock (GB) en Landesbank Sachsen (D). Nog binnen het jaar kantelden ook Lehman Brothers (USA-, Fanny May and Freddie Mac, USA), AIG (American International Group), Washington Mutual (USA), Wachovia (USA), Fortis (B), de IJslandse banken (o.m. Kaupting), Bradford & Bingley (GB), Hypo Real Estate (D) en Dexia (B). Sommigen van hen konden alleen van een faling worden gered door een massaal beroep te doen op overheidssteun.

In Hypo Real Estate, ooit een kroonjuweel van de Duitse hypotheekbanken, moest Angela Merkel niet minder dan 102 miljard pompen om het van faling te redden. Beurskoersen van bankaandelen stortten in elkaar en miljarden dollar gingen daarbij eensklaps verloren. Jan Hatzius en Andrew Tilton van Goldman Sachs raamden in 2009 de kapitaalverliezen van private ondernemingen op 2.1 triljoen dollar. Nouriel Roubini had het zelfs over 3 triljoen dollar. Zulke exogene schokken kon het casinokapitalisme niet aan en het economisch evenwicht werd er compleet door verstoord: in termen van de Zweedse conjunctuureconoom Axel Leijonhufvud spreekt men dan van een economie die zich out of the corridor bevindt. De mogelijkheid dat dit ooit kon gebeuren voorzag Leijonhufvud al in … 1973 (in een artikel in de Swedish Economic Journal, in 1981 herdrukt in de Oxford University Press).

Opgezadeld met een resem insolvente banken, die met massale hoeveelheden overheidsgeld moesten worden rechtgehouden, bleef er van de fameuze liberale hypothese van de efficiëntie van de financiële markten geen spaander meer heel. Van de onzichtbare (blauwe) hand die alles altijd weer rechttrok – en die overheidssteun altijd met klem afwees, – een product van de Oostenrijkse School, bleef geen spaander meer heel. De verkleutering van onze universiteiten en de politieke benoemingen van klunzen tot hoogleraren heeft ervoor gezorgd dat studenten tot op vandaag worden opgezadeld met het paradigma van de efficient financial market hypothesis. In 2009 presteerde de Gentse laagleraar financiële economie Olivier De Jonghe het van twee studenten te eisen hun proefschrift te herschrijven omdat ze het gewaagd hadden de paradigma van de efficiënte financiële markt in twijfel te trekken. (Als ik goed ben ingelicht heeft UGent hem inmiddels wel bij het oud vuil gezet.)

Dat de efficiëntie van de financiële markten, ondanks alle staatsinterventies om banken van de ondergang te redden, compleet is teloor gegaan bewijst de credit crunch die het gevolg was van de financiële crisis. De interbancaire markt is sindsdien compleet bevroren. Banken vertrouwen elkaar niet langer en weigeren elkaar verdere kredieten. Op die manier is de kapitalistische economie verlamd geraakt. Ondertussen hebben de grote spelers op de financiële markt – allen klanten van de Amerikaanse ratingbureaus Standard & Poor’s, Moody’s en Fitch – het zo bont gemaakt, de kredietbeoordelaars zo machtig en oncontroleer­baar gemaakt, dat een verlaging van de rating van bepaalde landen de grote spelers toelaat zonder risico’s te speculeren tegen bepaalde landen.

Het is geen geheim meer dat de financiële markten na Griekenland nu Portugal in het vizier hebben om ook daar de economie om zeep te helpen. Kredietbeoordelaars – die door geen enkele overheid worden gecontroleerd – gedragen zich als cowboys die desnoods hele landen virtueel failliet kunnen helpen als dit maar bijdraagt tot grotere winsten van hun grote klanten. Dat hierbij soms de grofste fouten werden gemaakt bewijst de gunstige rating die de kredietbeoordelaars Lehman Brothers nog gaven tot de dag van … het faillissement!

 HOE GERAKEN WE OOIT TERUG IN DE VEILIGE CORRIDOR?

Voor 1900 waren de meeste economische crises landbouwcrises gekenmerkt door pijnlijke voedseltekorten. Na 1900 noteerde men in de kapitalistische industriële samenlevingen drie langdurige economische crises. De eerste was de Great Depression die duurde van 1929 tot 1945. De tweede was de petroleumcrisis die aansleepte van eind 1978 tot 1986 à 1989. De derde – die een gevolg was van te hoge hefboomeffecten, van een terugval van de autonome investeringen en van bevroren interbancaire markten – kwam in 2007 op gang en duurt tot op vandaag. In de drie gevallen lijkt de westerse economie het noorden geheel kwijt geraakt te zijn en heeft een terugkeer naar de situatie van economisch evenwicht abnormaal lang geduurd.

Men spreekt van maatschappe­lijk evenwicht als de geaggregeerde vraag van een economie bij plusminus volkomen werkgelegenheid gelijk is aan het geaggregeerde aanbod. Dit aanbod is gelijk aan de nationale output (tegen basisprijzen), dus de turnover (in België 731.6 miljard euro groot in 2010). Het betreft alles wat een land produceert. De geaggregeerde vraag is de som van alle consumptie (door particulieren, overheid en bedrijven bij bedrijven), van de investeringen (door bedrijven, overheid en particulieren: woningbouw) en de netto-bestedingen van het buitenland.

In normale omstandigheden, zonder onvoorziene brutale schokken, is de vraag ongeveer net zo groot als het aanbod. Dan werken de markten in feite zelfregulerend, geheel zoals economen van de liberale soort dit beschrijven. Maar bij serieuze exogene schokken – b.v. het verlies van minstens 2.1 triljoen dollar aan activa sinds 2007 – slagen de markten er plots niet meer in het verstoorde evenwicht te herstellen. Vanaf dit moment zegt men dat de economie out of the corridor is gesukkeld (een term die Axel Leijonhufvud al in 1973 lanceerde). Men kan de situatie vergelijken met iemand die bij matige windkracht een vlieger oplaat op het strand. In normale omstandigheden zal de vlieger binnen een denkbeeldige koker in de lucht rondcirkelen.

Maar als er plots een harde wind opsteekt zal de vlieger oncontroleerbaar worden, buiten de koker terechtkomen en uiteindelijk of op de grond stuiken of worden losgelaten. Dit is wat tussen 2007 en 2008 gebeurde: toen ging het niet om een harde onverwachte windstoot maar om een voorspelbare orkaan die uiteindelijk voor meer dan twee triljoen dollar aan balanstotalen liet verdampen. Wat daarna volgde was inderdaad een “systemic crisis”, gekenmerkt door (1) onstandvastige hefboomeffecten, (2) connectiviteit waarbij financiële problemen in een bepaald land door de globalisering snel de hele wereldeconomie treffen, en (3) een onstandvastig algemeen prijspeil.

Wat kunnen we hieruit leren? Zolang een economie zich binnen de corridor bevindt blijven de markten zelfregulerend en keert die economie terug tot een toestand van maatschappelijk evenwicht. Is dit niet het geval dan is er van zelfregulerende effecten geen sprake maar verwijdert een economie zich steeds verder van de evenwichtssituatie. Dit is dus de toestand waarin de hele westerse economie zich momenteel bevindt. Wat we moeten doen om de westerse economie terug binnen de corridor te krijgen kan momenteel niemand zeggen.

Men kan het fenomeen wel analyseren. Dit doet men met behulp van de critical path analyse, een behoorlijk ingewikkeld onderdeel van de macro-economie. Maar die techniek leert ons niet wat er concreet moet gebeuren om de wereldeconomie weer op het juiste spoor te zetten. Het enige wat men eruit kan afleiden is (1) dat de financiële crisis de westerse economie oneindig veel kwetsbaarder heeft gemaakt dan economen ooit vermoedden (bevestiging van de theorie van Minsky); (2) dat de oplossing zal moeten komen van een aantal denkpistes van het type “out of the box”; en (3) dat allicht geen enkel land in zijn eentje de financiële crisis zal kunnen oplossen.

Besluit - Om de pijn te verzachten kan men in België (1) alvast de teloorgegane concurrentiekracht van de economie herstellen, (2) zijn de recepten van de Oostenrijkse School die het IMF ons aanbiedt de beste vorm om de brand met petroleum te blussen (dus een keihard “Neen!” tegen loskoppeling van de netto lonen van de index en tegen een verhoging van de BTW om daarmee de loonlast te verlagen); (3) een radicale out of the box oplossing om onze economie op zijn minst op de rails te houden midden tijden van stormachtige financiële crisis. Hoe we de concurrentiekracht kunnen versterken heb ik in een eerder artikel uitgelegd. Wat er hapert aan de recepten van de Oostenrijkse School blijkt uit dit artikel: eens een economie “out of the corridor” is geraakt zijn alle zelfregulerende mechanismen verdwenen en zodoende praktisch onbruikbaar.

Een voorstel van een radicale out of the box oplossing zet ik in een later artikel uiteen. Mijn plan van een met spaargeld gefinancierde holding die betaalbare sociale woningen bouwt met het oog op verkoop (bij geblokkeerde huurgelden) behoort daartoe. Het wordt later uiteen gezet.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

We worden met zijn allen continu voor de zot gehouden door een stel politici die dag na dag hun flagrante economische onkunde bewijzen. Neem nu Steven Vanackere, jurist van opleiding, aangesteld als minister van … Financiën. Verstoten van de meest elementaire kennis in de financiële economie kwam hij dit weekend doodleuk verkondigen dat het financieel huis nu helemaal op orde staat. Je moet al een geoefend beroepsleugenaar zijn om met zoiets te durven uitpakken op het ogenblik dat er 100 miljard Dexia-schulden boven het hoofd van onze economie hangen. Vanackere doet net alsof die straks op een of andere manier zouden verdampen.

Wat de regering doet is de hete aardappel voor zich uit te rollen tot na de verkiezingen van 2014. Vroeg of laat moet België die schulden wel terugbetalen, iets wat onmogelijk is als men bedenkt dat niet minder dan 119 maatregeltjes nodig waren om een gat van ochgottekes 2.5 miljard in de begroting dicht te rijden. Lamentabel is ook dat de media met alle mogelijke middelen de ware toestand van én de Dexia holding én Belfius met de mantel der liefde toe te dekken. Dit land leeft op een enorme tijdbom, maar niemand mag het weten.

Rond de schulden van Dexia wordt al sedert drie jaar een rookgordijn opgetrokken: mensen mogen onder geen beding weten wat hen te wachten staat. Vanackere weet verdomd goed dat Dexia een negatief vermogen van 2 miljard heeft, maar ontkent dit in alle talen. Hij weet even goed dat Dexia al sinds 2008 op een berg rommelkredieten van 111 miljard zit, maar hij kijkt liever de andere kant op, kletst liever uit zijn nek dat het financieel huis weer netjes in orde staat.

Er is grote nood dat in dit land de directe democratie doorbreekt, een democratie die de burger in staat moet stellen om volkomen onbekwame en/of leugenachtige politici zonder pardon de laan uit te sturen. Ondertussen moeten we via de media dag na dag vernemen dat we hooguit voor een “milde recessie” staan. Vincent Vanquickenborne drijft de schaamteloosheid – is het niet eerder de complete domheid – zo ver het op de buis te hebben over economische maatregelen die het herstel van onze economie niet in de weg mogen staan. Welk herstel? Waar herstel? Hoe herstel? Officieel zal de economische groei eind 2012 0.1 % bedragen.

Dat de regering verdomd goed weet dat dit alleen wishful thinking is bewijst ze zelf door een extra van 650 miljoen aan te leggen “voor het geval de groei zou tegenvallen.” Een tekort van 650 miljoen overheidsontvangsten correspondeert met een vermindering van het BBP met 1.3 miljard, en 1.3 miljard correspondeert met 0.34 % van het BBP. Dat leert dat de Wetstraat nu al rekening houdt met een negatieve groei van 0.44 % in plaats van 0.1 %. Weer eens blijven de media in gebreke om de burger klaar en duidelijk te maken dat er geen sprake kan zijn van een milde recessie en dat we in het geheel niet van enig economisch herstel kunnen spreken, m.a.w. dat de burger continu voor de gek wordt gehouden door een handvol politici die hun wensdromen voor werkelijkheid aanzien.

Diezelfde burger is er het noorden compleet bij kwijtgeraakt. Kijk naar de laatste prognoses voor de verkiezingen: N-VA zou goed zijn voor 38.4 % van de stemmen in Vlaanderen (evenveel als CD&V, Open VLD en SP.A samen). Als we zien dat van de andere oppositiepartijen enkel Groen mert 1.1 % stijgt (van 7 naar 8.1 %), dat Vlaams Belang met 2.7 % daalt (van 12.6 naar 9.9 %) en LDD daalt van 3.8 naar nog amper 1.4 %, dan blijkt meteen hoe groot de wanhoop van de kiezer is.

In economisch opzicht heeft de N-VA werkelijk NIETS te bieden, niet één van hun mensen heeft nog maar een morzel inzicht in de macro-economische werking van een economie, laat staan dat ze in staat zouden zijn een eigen econometrisch model van onze economie kunnen maken. Gesteld dat bij de verkiezingen van 2014 de uitslag zou zijn als wat nu voorspeld wordt, dan dompelt de kiezer ons land in de grootst denkbare puinhoop. Dankzij het kiesstelsel van Dhondt zouden N-VA (38.4 %) en Open VLD (10 %) meer dan 48.4 % van de zetels binnenhalen en een werkbare parlementaire meerderheid op de been krijgen. Een grotere ramp is nauwelijks denkbaar: twee partijen die heilig geloven in de efficiëntie van de markten, die geen besef hebben hoe een sputterende economie bij te sturen, die alleen maar kunnen zitten kakken op de sossen.

Zulke ramp mag onder geen beding gebeuren. Wanneer toch zal de kiezer beseffen dat hij in economisch opzicht NIETS, maar dan ook absoluut NIETS moet verwachten van Vlaams nationalisten en liberalen. Wat zij voorstellen is weinig meer dan piecemeal engineering – een waslijst van microscopische veranderingetjes die uiteindelijk nergens toe leiden. Laten we toch niet vergeten dat zonder de 11.3 miljard + 2.5 miljard budgettaire bezuinigingen de economische groei in België -6.4 % zou zijn geweest in plaats van -2.8 %. Het ergste is dat het merendeel van de getroffen maatregelen one shot ingrepen zijn. In 2013 en in 2014 staan we opnieuw voor bezuinigingen van 15 en 17 miljard om het begrotingstekort onder de 3 % te houden.

En waar zullen onze macro-economische nulliteiten uit de Wetstraat – nulliteiten is hier nog een eufemisme – dat geld dan weer vinden, als ze nu al moeite hadden een onnozele 2.5 miljard te vinden. Zien mensen dan werkelijk nooit eens in hoe groot de ernst van de situatie is, dat het niet om een “milde recessie” gaat, maar om een economische ramp als er niet structureel wordt ingegrepen?

Als we willen vermijden dat we ons met zijn allen nog vier jaar lang in de vernieling willen bezuinigen, dan moeten we de structurele problemen van onze economie heel anders aanpakken dan met piecemeal engineering – dan moeten we durven structureel in te grijpen. In een vorig artikel zette ik uiteen dat om de concurrentiekracht van de Belgische economie te herstellen drie ingrijpende maatregelen nodig zijn: 1. een verlaging van de BTW van 21 naar 19 %, 2. een verlaging van de vennootschapsbelasting van 33 naar 20 %, en 3. een verlaging van de sociale lasten op lonen met 10 %.

Dat zijn dus forse maatregelen. Op een eerste gezicht leiden ze tot 15.08 miljard minder ontvangsten voor de overheid. In werkelijkheid is de kostprijs ervoor heel wat minder. De maatregelen garanderen een forse stijging van de export, en niet enkel alleen maar naar onze buurlanden Duitsland, Frankrijk en Nederland. Met econometrische modellen kan men uitrekenen hoe groot de stijging van de export moet zijn na bovenstaand drietal forse ingrepen.

Al naargelang het type model waarmee men werkt zorgt dit voor een stijging van de export met minimaal 3.4 % en maximaal 4.1 %. Het gaat dan om bedragen van tussen de 11.9 en 14.4 miljard euro. Als men weet dat ongeveer de helft daarvan een inkomen voor de overheid genereert dan recupereert men al tussen 6 à 7 miljard van de oorspronkelijke raming van 15.08 miljard.

Voorts zorgen de maatregelen voor een vermindering van de werkloosheid, voor een verhoging van de consumptie en op die manier tot bijkomende inkomsten van de overheid die schommelen tussen 2.9 à 3.6 miljard. Van de 15.08 miljard die het herstel van de scheefgegroeide economische structuur eigenlijk kost, recuperen we er al 6 + 2.9 = 8.09 miljard tot 7 + 3.6 = 10.6 miljard. Resteert enkel te financieren tussen 4.4 à 6.1 miljard.

Traditionele politieke partijen van rechtse signatuur als CD&V, Open VLD en N-VA hebben in het verleden wel altijd geijverd voor een betere concurrentiekracht van de economie maar hebben daarbij systematisch de meest begoeden uit de samenleving ontzien. Het is echter niet omdat je in periodes van structurele economische crisis het bedrijfsleven de nodige zuurstof moet geven, dat je ook de rijkste burgers zou moeten sparen zoals CD&V, Open VLD en N-VA dat doen. Alleen nog maar de gedachte aan een vermogensbelasting is voor hen ondenkbaar. In tijden van scherpe recessie kan men echter niet én de concurrentiekracht van de economie willen herstellen én toch de rijken willen sparen.

Het klassieke bezwaar tegen een vermogensbelasting is dat we geen kadaster van vermogen hebben. (Niets belette de socialisten in de verschillende regeringen daarvoor te ijveren, maar van typische salonsocialisten moet een dergelijke nalatigheid niet verwonderen.) Ook al hebben we geen kadaster van alle vermogens, we hebben wel een kadaster van onroerend vermogen. Zo kan men particulieren en bedrijven die woningen verhuren weldegelijk hoger belasten dan op grond van het kadastraal inkomen (na perequatie).

Daarvoor is dan wel nodig de huurprijzen bij wet te bevriezen (anders zouden verhuurders en huisjesmelkers de gestegen belastingen verhalen op hun huurders). Een eerste maatregel kan dan zijn dat al wie woningen of delen van woningen verhuurt de huurinkomsten bij zijn belastingaangifte bekend moet maken. De ontvangen huurgelden zijn immers veel hoger dan het geschatte kadastraal inkomen. Door ze bij de overige inkomens op te tellen komen eigenaars van huurhuizen meestal in een hogere belastingschaal.

Rekening houdend met 1,120,000 huurders die maandelijks gemiddeld 662 euro aan huur betalen zou de maatregel zorgen voor een totaal van 8.9 miljard aangegeven inkomen (goed voor ±4.5 miljard personenbelasting) in vergelijking met de 2.7 miljard onroerende voorheffing die nu wordt aangerekend. Door de werkelijk ontvangen huren de plaats te laten innemen van het kadastraal inkomen wint men op zijn minst 1.8 miljard, zodat er nog tussen 4.4 miljard – 1.8 miljard = 2.6 miljard en 6.1 miljard – 1.8 miljard = 4.3 miljard te financieren valt.

Een radicaal middel om het gat van 2.6 à 4.3 miljard dicht te rijden is een eenmalige maar forse belasting op vakantiewoningen (tweede, derde, etc. verblijfsplaatsen, verschil­lend van de eigenlijke domiciliëring) van meer dan een half miljoen waarde, zowel in eigen land als in het buitenland.

In een land dat ongetwijfeld wereld-kampioen is in fiscale fraude zijn huizen zowat het enige waarmee burgers niet op de loop kunnen gaan, hoe vermogend ze ook mogen zijn. Voorlopig ontbreken juiste statistieken over het aantal vakantiewoningen en hun waarde, maar wie geld nodig heeft om de structuur van onze economie te herstellen weet in elk geval waar het te halen. Al een keertje rondgereden in Knokke-Zoute of in Brasschaat?

Een duurzaam herstel van de concurrentiekracht van onze economie, op het eigenste ogenblik dat Europa ons dwingt tot drastische budgettaire bezuinigingen is dus perfect uitvoerbaar. Wat er voor moet worden betaald is dankzij de fameuze Arthur B. Laffereffecten aanzienlijk lager dan de 15.08 miljard die men aanvankelijk verwachtte.

Het wordt trouwens hoogtijd dat het soort beunhazen uit de Wetstraat de Laffercurve beter leren kennen. Zo moeilijk moet dat niet zijn, want dit soort averechtse effecten droeg destijds bij tot het succes van de reaganomics. En zo’n groot licht was Reagan dan ook weer niet. Hij had best het achterlicht van Steven Vanackere kunnen zijn...

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Officieel zal de begrotingscontrole in België in 2012 minstens 11.3 miljard + 2 miljard bezuinigingen vereisen. (In werkelijkheid zal de inspanning om het begrotingstekort onder de 3 % te houden nog een paar miljard hoger moeten liggen omdat de economische groei – geschat op minus 0.1 % - door de overheid werd overschat.) Wanneer een land zo zwaar moet bezuinigen rijst meteen de vraag van waar enige economische groei moet komen. Minder koopkracht van zowel gezinnen, bedrijven als overheid, resulteert in een daling van de consumptie en van de investeringen.

Dat betekent dat onder die omstandigheden economische groei enkel nog kan komen van (1) meer export naar de rest van de wereld, of van (2) meer directe investeringen van de rest van de wereld in ons land. Wat dit laatste betreft zit de overheid te wachten, lijk een boer op de regen, dat groeilanden als China, Brazilië of Indië welwillend genoeg zullen zijn om in ons land nieuwe bedrijven op te richten. Met een loonkost die veel te hoog is, is de kans op veel nieuwe directe investeringen infinitisemaal klein. Het behoort tot de natte wensdromen van een regering die in feite niet langer weet van welk hout pijlen maken.

Maar hoe zit het met de export. België is een land met een open economie. Van alles wat we produceren – we noemen dit de output tegen marktprijzen (synoniem: de nationale turnover) – is een aanzienlijk gedeelte bestemd voor de export. Toch wordt hierover, vaak uit onkunde, de grootste onzin verkondigd, in de stijl van “80 % van wat we produceren gaat naar het buitenland”. De fout die man hierbij maakt is de export uit te drukken als een percentage van het bruto binnenlands product (BBP), terwijl we de export moeten uitdrukken als een per­cen­tage van àlles wat we produceren – een percentage van de output tegen marktprijzen dus.

Consulteren we de officiële statistieken van de Nationale Bank dan vinden we dat in 2010 de totale output in België, uitgedrukt in basisprijzen, 731.6 miljard was, en uitgedrukt in marktprijzen 770.1 (voor een BBP van 354.4 miljard) (cf http://www.nbb.be/belgostat/PublicatieSelectieLinker?Link... ). In dezelfde tabel vinden we dat de totale export in 2010 goed was voor 283.5 miljard. Dit laat ons toe om in alle objectiviteit te stellen dat in 2010 precies 36.8 % van al wat we produceren in het buitenland werd verkocht. Meer algemeen, gezien over meerdere jaren, gaat ongeveer 40 % van al wat we produceren naar de rest van de wereld. Dit is lang niet de 60 of 80 % waarover bepaalde politici in onwetendheid praten.

Meer dan de helft van alles wat we uitvoeren gaat naar onze buurlanden Duitsland (20.2 %), Frankrijk (18.1 %) en Nederland (13.0 %), in 2010 dus goed voor 51.3 % van alle exporten. Politici van liberalen huize, achterna gelopen door christendemocraten en NVA-ers maken zich grote zorgen dat de concurrentiepositie van de Belgische economie steeds meer achterop hinkt op die van de buurlanden. Het zou allemaal de schuld zijn van de bruto uurlonen die in België opvallend hoger zijn dan in de buurlanden.

Dat ze inderdaad hoger zijn hoeft geen betoog en blijkt overduidelijk uit de cijfers gepubliceerd door Eurostat in opdracht van de Europese Unie. Uit bijgaande grafiek (gebaseerd op de cijfers van URL http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=l... ) leest men af dat in België de uurlonen tussen 1995 en 2010 stegen van een kleine € 23 per uur tot bijna € 38 per uur. In Duitsland b.v. liep de stijging tijdens dezelfde periode op van € 23 per uur tot € 29 per uur.

 Het grootste deel van de in België genoteerde stijgingen van de loonkost moet worden toegeschreven aan de parafiscale lasten (de werkgevers- en de werknemersbijdrage in de sociale lasten). Heel kort door de bocht gaand willen liberalen en hun blauwste aanhangers van de N-VA dat er aan de lonen wordt gesleuteld. Omdat er wegens de Europese eis het begrotingstekort te beperken tot 3 % per jaar geen ruimte is voor een verlaging van de sociale lasten, wordt er gezocht naar alle mogelijke middelen om dan maar het loon dat de werkgevers ontvangen te doen dalen. Hierbij wordt dan gedacht aan een indexsprong en aan het weglaten van de energieprijzen uit de indexkorf.

De kampioenen van dit soort voorstellen zijn Alexander De Croo (VLD) en Jan Jambon (N-VA), ietwat slenterend gevolgd door Wouter Beke (CD&V). Wat ze echter voorstellen zijn hoegenaamd geen structurele maatregelen, maar temporaire “oplossingen” (sic). In feite doen ze denken aan een dokter die beweert een uitstekend medicijn te hebben gevonden tegen een bepaalde ziekte, evenwel … zonder de oorzaak van de ziekte te kennen. Dit soort dokters noemt men meer precies kwakzalvers.

Wil men een scheefgroei met succes bestrijden dan moet men op zoek gaan naar de oorzaken van die scheefgroei. Die oorzaken liggen nochtans zó voor de hand. Enerzijds zijn de BTW aanslagvoeten (voor de meeste waren 21 %) minstens 2 % hoger dan in de ons omringende buurlanden, en anderzijds liggen de vennootschapsbelastingen (in principe 33 %) veel te hoog om concurrentieel te kunnen blijven (20 à 25 % ware meer dan wenselijk). Het is de inhaligheid van de Belgische overheid die ervoor zorgt dat de prijzen bij ons opvallend sneller stijgen dan b.v. in Duitsland of Frankrijk.

Bekijken we de grafiek met de gecumuleerde jaarlijkse inflatie dan zien we dat tussen 1997 en 2011 de prijsverhoging in België 31 % bedroeg, tegen 24 % in Frankrijk en 23 % in Duitsland. (Nederland, waar de inflatie veel hoger was dan in zijn buurlanden, trekt de scheefgroei weer recht vanaf 2003, om in 2011, net als in België, 31 % te bereiken).

De gebruikte cijfers voor de inflatie zijn afkomstig van Eurostat, URL:http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=tab.... Opgemerkt zij nog dat de correlatie tussen enerzijds de loonkost van elk land en de gecumuleerde inflatie zeer hoog is: hoe meer het algemeen prijspeil stijgt, des te rapper stijgt de loonkost.

De loonkost trachten te reduceren door tijdelijke lapmiddelen zoals een indexsprong of het elimineren van de energieprijzen zijn uitermate nefast tijdens perioden van economische recessie. Het komt erop neer dat de werkmens zijn koopkracht ziet dalen op het eigenste moment dat de private consumptie zou moeten stijgen. Bovendien is het op zijn minst onethisch de werkmens nu te laten opdraaien voor een inhaligheid die de overheid meer dan twee decennia heeft gecultiveerd.

Je kan niet eeuwig blijven geloven dat je met je buurlanden kan blijven concurreren als je jaar na jaar een hogere BTW int dan je buurlanden en je vennootschappen bovenop nog een keertje zwaarder belast dan in je buurlanden. Een overheid die zoiets doet richt op die manier zijn economie op lange termijn ten gronde. Hoezo? Wie zoiets doet kan enkel competitief blijven als de arbeidsproductiviteit jaar na jaar sneller stijgt dan die in zijn buurlanden. Met de term arbeidsproductiviteit wordt er door politici, alweer meer uit onwetendheid dan uit kwade wil neem ik aan, gegoocheld dat het niet schoon is.

De enige juiste macro-economische benadering van arbeidsproductiviteit is de verhouding tussen het volume van de output tegen marktprijzen (uitgedrukt in prijzen van een vast basisjaar) te delen door het aantal gepresteerde arbeidsuren.

Het typische van de Belgische economie is dat de arbeidsproductiviteit er op vier na de hoogste is van de wereld. Enkel Luxemburg (33 % beter), Noorwegen ( 18 % beter), de Verenigde Staten (12.5 % beter) en Ierland (7.5 % beter) scoren nog hoger, zoals men kan afleiden uit gegevens gepubliceerd door Eurostat.

(URL: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/refreshTableAction.d... ).

Reeds gedurende meer dan een halve eeuw is onze arbeidsproductiviteit de hoogste troefkaart van de Belgische economie. Evenwel is dit een troefkaart die man niet eeuwig ten dage kan blijven uitspelen omdat (1) de technologische vooruitgang op grenzen botst en (2) landen in ontwikkeling steeds beter hun achterstand inlopen. Daarom is het goed de productiviteit van België en zijn buurlanden te vergelijken met het Europese gemiddelde. Dan constateert men bij het bekijken van onderstaande grafiek dat in de vier landen de arbeidsproductiviteit vrijwel jaarlijks afneemt t.o.v. het Europese gemiddelde.

De productiviteit stijgt dan nog wel, maar minder snel dan in de rest van Europa. In België is de productiviteit t.o.v. de rest van Europa tussen 1995 en 2010 gedaald van 140.5 tot 127.5 (daling met 8.9 %). In Duitsland is de productiviteit t.o.v. de rest van Europa – gevolg van de naweeën na de hereniging met de vroegere DDR - over dezelfde periode gedaald van 115.6 naar 105.3 (daling met 8.9 %). In Frankrijk was de daling van 121.9 naar 116 minder scherp: 4.8 %. Nederland ten slotte slaagde erin zijn productiviteit lichtjes te verhogen in vergelijking met de rest van Europa: van 110.8 naar 113.2 (stijging met 4.8 %). Cijfers van Eurostat, (URL:

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/refreshTableAction.d... ).

Wat betekent dit alles nu voor de graad van competitiviteit van de Belgische economie met zijn buurlanden? Competitiviteit hangt niet louter af van de hoogte van de loonkost. Ware dit zo, dan voerden we allicht alles in uit Mexico waar de loonlast 17 keer geringer is dan in België [zie: Jean Pierre van Rossem (2009), Crisis, hoe lossen we het op, tabel 12, p. 189].

Competitiviteit hangt eigenlijk af van een combinatie van loonkost en arbeidsproductiviteit. Onderstel dat een doorsnee Belgische arbeider, met een loonkost van 36 euro, per uur een volume van 100 produceert, en dat een buitenlandse arbeider, met een loonkost van 30 euro, per uur een volume van 80 produceert. Wie is dan het meest competitief?

Om een volume van 100 te produceren (i.p.v. 80) moet de buitenlandse arbeider 25 % langer werken, zodat zijn loonkost om een volume van 100 te produceren 25 % meer zal kosten dan 30 euro, dus 37.5 euro. De Belgische arbeider kost dan wel veel meer dan de buitenlandse is ons voorbeeld – 36 euro tegen 30 – maar dankzij de veel hogere productiviteit – 100 tegen 80 – is hij toch competitiever dan zijn buitenlandse collega met een lagere loonlast.

Het voorbeeld leert dat, als men abstractie maakt van de transportkosten, de competitiviteit kan worden berekend met een zeer eenvoudige formule: men dele de Belgische arbeidsproductiviteit door die van land i en vermenigvuldige die breuk met de loonkost per uur in land i door de Belgische loonkost per uur. Zolang dat het eindresultaat hoger is dan 1 is België meer competitief dan land i, is het eindresultaat kleiner dan 1 dan is land i competitiever dan België. [Voor meer uitleg zie: Jean Pierre van Rossem (2009), Crisis, hoe lossen we het op, tabel 12, p. 187: “Laten we de transportkosten (…) buiten beschouwing dan wordt de concurrentiegraad (DGij) tussen twee landen bepaald door de formule = PR(j)/PR(i) x w(i)/w(j), waarbij PR de arbeidsproductiviteit voorstelt en w de doorsnee loonkost.”]

Toegepast op onze buurlanden, en uitsluitend werkend met de officiële cijfers van de Europese Unie voor arbeidsproductiviteit en loonkost (waarvoor de bronnen werden aangegeven) leert men dat de concurrentiepositie van de Belgische economie t.o.v. elk van zijn buurlanden vooral de laatste jaren aanzienlijk slechter is geworden.

In 1995 bedroeg de concurrentiegraad van de Belgische economie t.o.v. de Duitse economie nog 1.21; in 2007 was die al gezakt naar 1.01, om in 2010 te dalen tot 0.94 (een achterstand van 6 %). In 1995 bedroeg de concurrentiegraad van de Belgische economie t.o.v. de Franse nog 1.10 om in 2008 te zaken tot 1.00 en in 2010 te dalen tot 0.97 (achterstand van 3 %). In 1995 bedroeg de concurrentiegraad van de Belgische economie t.o.v. de Nederlandse nog 1.13, om uiteindelijk te zakken tot 0.96 in 2010 (achterstand van 4 %). Dit alles blijkt ook uit de grafiek over de concurrentiekracht van de Belgische economie.

Dit soort analyse maakt meer dan duidelijk wat de structurele scheefgroei van de Belgische economie is: door decennia lang te klungelen met een BTW-voet die hoger is dan in de buurlanden en met vennootschapsbelastingen die hoger zijn dan in de buurlanden heeft België, ten gevolge van de inhaligheid van de overheid, zijn gunstige concurrentiepositie compleet verkwanseld.

Wat moet er dan gebeuren om de concurrentiekracht van onze economie – zo cruciaal voor de export – te genezen, en vooral, wat is het kostenplaatje daarvoor.

Om terug in een gunstige positie te komen moet de BTW aanslagvoet minstens dalen van 21 naar 19 %. Als men weet dat het totaal van alle BTW ontvangsten in 2011 nog 46.74 miljard bedroeg (bron: NBB, URL: http://www.nbb.be/belgostat/PublicatieSelectieLinker?Link... ) dan zal een daling van de BTW voet met van 21 naar 19 % minimum 4.23 miljard kosten.

Voorts moet – en daarin heeft de G1000 overschot van gelijk – de vennootschapsbelasting absoluut naar beneden (om bij voorkeur 20 % te worden i.p.v. de 33 % van nu: een daling met 39.39 %). Als we weten dat alle vennootschapsbelastingen in 2011 nog goed waren voor 11.52 miljard (zelfde bron) dan zal een forse daling van de vennootschapsbelasting met 39.39 % minimum 4.54 miljard kosten. Of de notionele interestaftrek na de belastingverlaging al dan niet moet worden behouden, blijft een uiterst controversieel onderwerp.

Als we willen blijven hopen op directe investeringen uit het buitenland dan moet ook bij een belastingverlaging de notionele interestaftrek worden behouden, al zou het een pure schande zijn de banken – die door hun speculatiedrift de hele Europese economie om zeep hebben gehouden – van dit voordeel te laten genieten. Het zou dus moreel meer dan verantwoord zijn de banken bij wet te verplichten alle notionele interestaftrek, waarvan ze in het verleden hebben genoten, te laten terugbetalen.

Het stomste wat politici konden doen was, bevreesd voor een bank run, de spaartegoeden van burgers bij banken voor 100.000 euro per rekening te garanderen. Wie vroeger belegde in bankaandelen was het prototype van de goede huisvader. Wie zoiets anno 2012 nog steeds doet kan er terecht van worden verdacht niet langer goed bij zijn hoofd te zijn. Burgers moeten zelf het risico van hun spaardeposito’s leren dragen, uitgaand van de bedenking dat, in een wereld misleid door rating bureaus en herleid tot het soort casinokapitalisme (getekend: Goldman Sachs), geen enkele bank nog langer immuun is van faling.

Zo ze al spaardeposito’s aanhouden moeten ze die op zijn minst spreiden over een waaier van banken. Alleen een macro-economisch warhoofd, in dit opzicht een ordinaire randdebiel, als de Man van Ieper, kon zo betoeterd zijn op spaardeposito’s een staatsgarantie te kleven. Hoe kan een staat, die in 2011 alles bijeen 181.8 miljard ontvangsten liet optekenen, zo hersendood zijn meer dan 221.7 miljard spaardeposito’s te garanderen? Hier nam de staat een gewicht op de schouders die ze onmogelijk kan torsen.

De fameuze wet Leterme-Reynders moet zonder verder verwijl worden afgeschaft. Uiteindelijk geeft ze de brave burger enkel de illusie dat bij een bankfaling zijn/haar spaarcentjes van enige staatsgarantie zouden genieten. Hebben de Man van Ieper en jurist Didier Reynders dan in hun achterban werkelijk niemand die met enig inzicht Freefall van Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz heeft gelezen?

En waarop wacht Financiën minister Steven Vanackere om te doen waar ieder econoom nu al vier jaar naar vraagt: terug te keren naar een scherp onderscheid tussen commerciële banken die een beroep doen op het spaargeld van de burger en er onder geen beding mogen mee speculeren, en investeringsbanken die werken met andere fondsen dan spaargelden en die daarmee wel mogen speculeren. Een terugkeer naar de situatie van vóór de afschaffing van de Glass-Steagall Act is een absolute must. Ook hierin heeft de G1000 overschot van gelijk.

Een verlaging van de BTW en van de vennootschapsbelastingen is op zichzelf nog steeds onvoldoende om de structurele scheefgroei van de Belgische economie een krachtig halt toe te roepen. De laatste broodnodige maatregel moet een verlaging van de loonkost met minimum 4 % zijn. Wil men de koopkracht van arbeiders en bedienden daarbij onaangetast laten dan impliceert dit dat men de werkgeversbijdrage met ongeveer 12 % moet verlagen. In 2011 bedroeg het totaal van alle ontvangen sociale bijdragen 52.6 miljard euro (bron: NBB, URL: http://www.nbb.be/belgostat/PublicatieSelectieLinker?Link... ). Een vermin­de­ring van 12 % kost de staat dus minstens 6.31 miljard.

De drie maatregelen die de structurele scheefgroei van de Belgische economie doeltreffend kunnen afremmen kosten dus 4.23 + 4.54 + 6.31 = 15.08 miljard. Zolang dit niet is gebeurd is economische groei en dito herstel nooit meer dan een surrealistische droom. Die 15.08 miljard komen dus bovenop de 11.3 miljard en de 2 miljard die men ondertussen moet bezuinigen om het budgettair tekort onder de 3 % te houden. Op het eerste gezicht lijkt het een onmogelijke opgave om nog eens 15 miljard te vinden.

In een volgend artikel leg ik uit hoe die kan worden gevonden zonder de loontrekkenden één cent te kosten. Het lijkt allicht op een heksentoer hiervoor een oplossing te vinden, maar snel zal blijken dat het een fluitje van een cent is voor wie de moed heeft inkomsten uit huurgelden en taksen voor dure vakantiewoningen correct in te voeren en te innen. Het is niet omdat de bedrijven in perioden van recessie sterk moeten worden gestimuleerd dat de rijken in de samenleving zouden moeten worden gespaard.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Niet 600 maar 800 Europese banken hielden het handje open waarin de Europese Centrale Bank dit keer 529.5 miljard euro rondstrooide. Dat is 40.3 miljard meer dan op 21 december 2011 toen de ECB al een eerste keer voor 489.2 miljard euro kredieten uitdeelde. Van de Belgische financiële instellingen stond het virtueel failliete Dexia Holding uiteraard op de eerste rij van de schooiers. In december verkreeg het al een eerste keer 20 miljard. Hoeveel het nu zal krijgen is momenteel nog niet geweten. Wat wel geweten is is dat Dexia, de kampioen van de graaicultuur, als een zwaard van Damocles boven de Belgische economie hangt.

Hoe de ECB het aandurft nog één cent te stoppen in de volkomen waardeloze Dexia Holding (met een … negatief vermogen!) is mij een volkomen raadsel. Vorig jaar maakte de holding voor 11.6 miljard verlies. België, Frankrijk en Luxemburg moesten Dexia in 2011 liefst 45 miljard staatswaarborgen geven bij het aangaan van nieuwe leningen. Nu wordt duidelijk dat hiervan niet 17 miljard maar 27 miljard door de Belgische staat werd verstrekt. Straks komt daar een nieuwe schijf van nog eens 45 miljard staatswaarborgen bij, waarbij België er minstens nog eens 25 miljard voor eigen rekening moet nemen.

Het aandeel van Dexia, dat ooit 15 euro waard was, nu minder dan 0.30 euro, reflecteert zeer duidelijk welke puinhoop Pierre Mariani en zijn medeplichtigen van Dexia hebben gemaakt. Dat de Belgische staat nu in al zijn voegen kreunt onder het gewicht van Dexia doet Mariani af met “We betalen nu voor de excessen van het verleden”. Die excessen dat zijn de 111 miljard rommelkredieten waarop Dexia zit, de waardeloze Griekse obligaties en een nog steeds niet bekende hoeveelheid Credit Default Swaps (het grootste vergif op de financiële markten; u raadde het al: een innovatie bedacht door Goldman Sachs).

Dexia kijkt straks dus aan tegen 2 x 45 miljard kredieten door de staat gewaarborgd, tegen een schuld van nog eens 20 miljard (plus driemaal 0.6 % interest) aan de ECB en tegen een nog onbekende nieuwe schuld (allicht 30 miljard) aan ECB (à 1 %).

Dan hebben we het dus over minstens 140 miljard euro, waar de Belgische staat voor 27 +25 + 20 + 30 = 102 miljard borg hoeft te staan. Alleen een volslagen gek zou zoiets kunnen bedenken. Geen nood hoor, in de Wetstraat hebben we een overschot aan dit soort gekken dat het allemaal laat gebeuren en maar doorgaat de problemen voor zich uit te schuiven.

Staat er dan echt niemand bij stil dat we hier een derde van ons bruto binnenlands product op het spel zetten om iets dat nog waardelozer dan waardeloos is (negatief vermogen van 2 miljard) van de ondergang te redden. Al sedert 2007 heb ik in al mijn toespraken gewaarschuwd voor Dexia dat al sinds dan virtueel failliet is. Maar het was prediken in de woestijn. Als je systematisch van het scherm wordt geweerd, als zelfs een belangrijk louter historisch werk van 700 bladzijden NERGENS de geringste boekbespreking waard blijkt (mijn uraniumboek), dan predik je in de woestijn. Hoe lang nog? Zolang dat we niet minstens een klein half miljoen kiezers achter ons krijgen.

Ondertussen hou ik wel mijn hart vast welk verhaal de beunhazen van de Wetstraat ons in 2015 op de mouw zullen spelden als België de meer dan 100 miljard schulden van Dexia zal moeten ophoesten. Ze weten nu al niet meer van welk hout pijlen te maken om de laatste 2.5 miljard begrotingstekort (bovenop de 11.3 miljard) dicht te rijden. Dexia dreigt ons land mee te sleuren in een putdiepe afgrond. Omdat niemand Dexia stopt hangt er dus een zwaard van Damocles van meer dan 100 miljard ons allen boven het hoofd. Bestaat er dan nergens een rechtsinstantie met normale mensen bij wie we tegen deze krapuuleuze gang van zaken klacht kunnen neerleggen?

Goed om weten is nog dat BNP Paribas (het vroegere Fortis) nu weer eens 10 miljard krediet opneemt (net als op 21 december), dat KBC deze keer nog eens 5 miljard krediet opneemt (tegen 3 miljard in december) en dat Argenta de club vervoegt met 1 miljard krediet. Als al dat geld nu zou dienen om meer kredieten te verlenen voor de gezinnen (woonkredieten en hypotheken) en voor de bedrijven (investeringskredieten) dan zou er op zijn minst nog een geruststelling zijn omdat dit de slabakkende investeringen zou opkrikken en enige hoop op economische groei zou toelaten.

Maar neen hoor, de consumptieve kredieten en de bedrijfskredieten blijven verder dalen (zie De Tijd van 28 februari, p. 14) en het lieve geld wordt gebruikt om de putten te vullen, omItaliaanse en Spaanse obligaties te kopen (met een winst van meer dan 4 % gedurende drie jaar) en als buffer nu de interbancaire markt geheel is ingestort (je moet al liberaal zijn om te blijven beweren dat er marktefficiëntie zou bestaan op de financiële markten – goed bezig, Alexander).

Nog goed om weten is dat Mario Draghi plannen heeft om over drie maanden nog eens klaarstaat met een nieuwe schijf goedkope leningen, weer voor 500 miljard, waaraan dat vreselijk gespuis van de Europese banken straks weer 150 miljard kan aan verdienen. En stop nu eens eindelijk met te klagen, te zagen, te morren en te trunten door te zeggen: “Maar wat kan ik daaraan als kleine burger veranderen?” Door godverdomme nooit nog te stemmen voor het stel domoren dat nu de Wetstraat bevuilt.

En ook nooit meer voor De Wever wiens economische politiek een copie conforme is van die van de liberalen. Eenieder van ons moet aan eenieder die het kent de boodschap uitdragen dat het alleen kan veranderen als we minstens een half miljoen kiezers achter ons krijgen. We hebben er momenteel met moeite 3000, er blijft dus een lange weg te gaan alvorens we massaal kunnen betogen. Maar in vredesnaam hou op met trunten en bal een vuist. Maak anderen bewust hetzelfde te doen.

O ja, en de Dexia bank is van naam veranderd. Het kleinere monster in de schaduw van de Dexia Holding geldverslindende draak heet voortaan Belfius. Bij Club Brugge moeten ze nu in allerijl voor nieuwe shirts zorgen. Of de nieuwe grasmat die in zeven haasten werd aangelegd met geld van Dexia of van de ECB zal worden betaald weet ik niet, want uiteindelijk zal het clubbestuur de factuur wel doorgeschoven krijgen.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Houdt het wel eens op, dat onvermoeid uitdelen van geschenken aan BANKEN? Nu weer krijgen 600 Europese banken van Mario Draghi en zijn Europese Centrale Bank (ECB) zo’n slordige 150 miljard ten geschenke, nadat hetzelfde al een keer gebeurde. Je weet wel: de fameuze bazooka van 1000 miljard waar onze Van Rompuy zo fier over was toen hij het bestaan ervan mocht aankondigen. Waarvoor moest die nu al ook weer dienen? Om de financiële markten te bedaren, zo heette het.

Maar zoals de prachteconoom, die Axel Leijonhufvud is, al in 2009 heeft aangetoond: noch de Verenigde Staten, noch Zwitserland, noch Japan, noch de Europese Unie slagen er in die op miljarden beluste financiële markten – draaischijf van het huidige casinokapitalisme – te kalmeren. [Meer uitleg over de corridortheorie van Leijonhufvud in een volgend artikel.]

Zo werden de banken verplicht alle overheidsobligaties in hun portefeuille te boeken tegen de werkelijke marktwaarde, niet tegen de aankoopwaarde. Met zoveel (redelijk waardeloze) Griekse obligaties in portefeuille moest er dus dringend meer dan 100 miljard kunnen worden gevonden. De financiële crisis zorgde er echter voor dat de meeste banken dat geld niet wisten te vinden bij de gewone belegger.

Daarom besloot de ECB niet enkel die meer dan 100 miljard, maar in totaal, in twee fases, minstens 1000 miljard voor een termijn van drie jaar, te lenen tegen een extreem lage rente van … 1 %. Van de banken wordt verwacht dat ze het grootste deel van dat geld zouden gebruiken om nationale staten krediet te verschaffen zodat de interesten kunnen zakken.

Dat is een manier om het kapitaal goedkoper te maken. Banken kopen met de twee keer 500 miljard die ze tegen 1 % kunnen lenen dus massaal overheidsobligaties die soms 5.5 % (Italiaanse, Spaanse) opbrengen. De graaicultuur van de banken kennende gaan ze dus massaal achter dit soort obligaties wat hen in drie jaar tijd dus twee keer minstens 150 miljard euro opbrengt.

In De Tijd van maandag 27 februari 2012 (p. 12) staat een leerrijk artikel van de financiële econoom Stijn van Nieuwenbergh. Daarin legt hij haarfijn uit welk’n gevaarlijk spelletje Draghi aan het spelen is. Mocht het straks verkeerd aflopen – b.v. omdat Spanje of Italië hun overheidsschuld niet meer integraal kunnen aflossen – dan zal het WEER EENS de brave burger zijn die daarvoor zal kunnen opdraaien.

Alles draait dus weer enkel en alleen om banken en hun casinokapitalisme.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

De reacties in Dag Allemaal gelezen? Die van Bart de Wever vind ik wel kras. Van een intelligent man had je toch minstens mogen verwachten dat hij navraag zou doen welke uitweg uit de crisis mogelijks efficiënter zou zijn dan deze die hij zelf aanhangt. Maar neen, niets daarvan: mijnheer Bart heeft al een economisch programma! Dit doet mij denken aan de vriend wie ik een goed boek aanraad en die mij antwoordt dat hij al een boek heeft. Blijkbaar heb ik de intelligentie van mijnheer De Wever schromelijk overschat. En dat Van Rossem wel de allerlaatste is waarvan hij schrik moet hebben getuigt enkel van zijn electorale zelfingenomenheid. Blijkbaar heeft hij nog steeds niet door dat zijn electorale bonus nu al is beginnen afkalven.

De reactie van Wouter Beke is zeer typisch voor de tsjeven die altijd al hebben gedacht dat alleen zij weten hoe het moet. Je weet al bij voorbaat dat je dit ras van gelovers nooit op andere gedachten kunt brengen. Al wie niet denkt en praat zoals zij zijn immers ketters.

De enig interessante reactie komt van Alexander de Croo die zich bereid verklaarde een open debat aan te gaan. Dat is moedig, maar ik vrees dat in een puur economisch debat, met voorspelbare stellingen, ik van De Croo geen morzel heel zal laten, ook niet als hij zijn hele economische achterban meebrengt. Maar laten we even stilstaan bij de bewering van De Croo dat we dringend de concurrentiekracht van de Belgische economie moeten verbeteren. Voor een land met een zo open economie als de onze is dit een waarheid als een koe, zeker in periodes van bezuiniging en budgetcontrole.

Net omdat de concurrentiekracht van de Belgische economie 4 tot 7 % achterophinkt op die van res. Duitsland, Nederland en Frankrijk, wordt economische groei in tijden van budgetcontrole zo moeilijk. Normaal verwacht je groei van (1) directe investeringen (b.v. Chinezen die fabrieken in ons land openen) en van (2) meer export naar de rest van de wereld. Onze loonkost (patronale bijdragen en werknemersbijdragen inbegrepen) is inderdaad 4 tot 7 % hoger dan in de buurlanden, waardoor we onaantrekkelijk zijn voor buitenlandse investeerders en waardoor we zeer moeilijk kunnen concurreren op de wereldmarkt om aldaar, op zijn minst, de onverkochte overproductie te slijten.

Het is zonneklaar dat de liberalen met spanning wachten op het rapport van de Nationale Bank – een bastion waar liberalen en tsjeven de richtlijnen uitzetten – rapport dat probeert te sleutelen aan de index, zeker nu we weten dat er tussen september en oktober nog een tweede aanpassing van de lonen aan de index volgt bovenop die van maart e.k. Twee indexaanpassingen van de lonen aan de inflatie, waar onze concurrenten van gespaard blijven, zorgen inderdaad voor een verdere uitholling van onze concurrentiekracht.

Denken in termen van één of twee indexsprongen is niet de juiste oplossing, omdat dit om ingrepen ad hoc gaat, niet om structurele oplossingen terwijl de huidige crisis net een structurele crisis is, geen conjuncturele crisis. Voorstellen om met een “slimme” index te werken, waarbij het bruto loon de index volgt maar niet de patronale bijdragen is een draak van een oplossing: de private koopkracht blijft dan wel gevrijwaard, maar het effect op de concurrentiekracht zou verwaarloosbaar zijn.

Waarom? Men kan econometrisch nagaan wat de relatie is tussen enerzijds de concurrentiekracht (uitgezet in procenten op de verticale y-as) en de bezuiniging op de loonkost (in procenten en uitgezet op de horizontale y-as). Dan vinden we een convexe kromme die eerst zeer langzaam stijgt als de bezuiniging op onze loonkost ondermaats is, en eigenlijk pas echt begint te stijgen naarmate de bezuiniging op de loonkost al minstens meer dan 4 % bedraagt. Dit leert dat het herstel van onze concurrentiepositie op de wereldmarkt pas effect kan hebben bij (1) of een GRONDIGE HERZIENING van ons indexmechanisme, of (2) bij een forse DALING VAN DE SOCIALE LASTEN.

Wat de herziening van de sociale lasten betreft zouden die met 8 à 9 % moeten kunnen dalen om de concurrentiekracht van de Belgische economie weer op het niveau van Duitsland te brengen. Zulke besparingen zijn wegens het ponzi systeem van onze sociale zekerheid onuitvoerbaar op het eigenste ogenblik dat op Diktat van de Europese Unie – lees Angela Merkel – het begrotingstekort moeten reduceren tot 3 %.

Inderdaad hebben wij geen systeem van pensioenfondsen zoals in Nederland maar gebruiken wij de inkomsten van de sociale zekerheid niet om later de pensioenen uit te betalen van zij die zullen stoppen met werken, wel om de pensioenen uit te betalen van diegenen die nu al op pensioen zijn.  Hoop dat we het fameuze Zilverfonds zouden kunnen gebruiken voor dit soort drastische verlaging van de sociale lasten is er niet. De 14 miljard euro van het Zilverfonds zijn in werkelijkheid een lege doos, zijn een belofte van de overheid ooit eens geld in de lege doos te stoppen. Boerenbedrog van de grovere soort dus.

Wat ons indexmechanisme betreft moet worden opgemerkt dat dit al meerdere decennia fout wordt berekend. Wij werken met een korf van producten en passen daar vaste wegingscoëfficiënten op toe net als wegen alle producten al dertig jaar even zwaar op het gezinsbudget. Een juiste berekening dient te werken met variabele wegingscoëfficiënten. Als de prijs van product x1 met een bepaald percentage stijgt zal de consumptie van x1 met een ANDER percentage afnemen. Met hoeveel hangt af van de elasticiteit van de vraag naar x1. Voor producten als sigaretten, stookolie, aardgas, benzine, drinkwater, etc. is de vraag inelastisch. Dat betekent grofweg gesteld dat als de prijs ervan met 10 % stijgt de vraag b.v. maar met 1 % zal dalen.

Omgekeerd: als de prijs ervan met 10 % daalt zal de vraag maar met 1 % stijgen. Voor andere producten, b.v. televisietoestellen, stofzuigers, gsm’s, computers, etc. is de vraag elastisch. Hier zullen voor bepaalde producten een prijsstijging met 10 % aanleiding geven tot een daling van het verbruik met 20 % en een prijsdaling met 10 % tot een stijging van het verbruik met 20 %. Door het werken met vaste wegingscoëfficiënten berekenen wij de index (waaraan de lonen zijn gekoppeld) verkeerd. Hier dringt een correcte berekening zich op. Een herziening van de index zal echter nooit leiden tot de fameuze daling van de loonkost met 4 %.

De voornemens van Alexander de Croo om de concurrentiekracht van onze economie te herstellen zijn wis en zeker nobel – daar hadden we in perioden van hoogconjunctuur al werk van hebben moeten maken – maar zijn onuitvoerbaar of weinig relevant in perioden waar we op Diktat van Merkel en haar troika het begrotingstekort onder de 3 % moeten houden. Dit alles illustreert hoe moeilijk het zal worden economische groei te regeneren in tijden van opgelegde begrotingscontrole. Net daarom pleit ik voor een drastische ingreep waarbij er wel genoeg ruimte wordt gecreëerd voor besparingen op de patronale bijdragen.

De oprichting van een sociale holding die vier jaar lang vijftig duizend goedkope maar kwaliteitsvolle woningen bouwt – woningen bedoeld voor de verkoop – is het meest probate middel om in crisistijden economische groei te realiseren. Een deel van die groei zorgt voor de nodige ontvangsten die we kunnen gebruiken voor het herstel van de concurrentiekracht van de economie. En laat net dit het verhaal zijn waarnaar De Croo misschien wil luisteren.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Wie zondag gekeken heeft naar een uitzending van de Zevende Dag heeft zijn maag voelen keren. Zo was het opvallend dat geen van de geïnterviewden ook maar het geringste cijfer kwijt wou hoeveel er bovenop de 11.3 miljard nog meer moet worden bezuinigd. Steven van Ackere verschool zich als een op heterdaad betrapt schoolknaapje achter het feit dat we nog tot 25 februari moeten wachten op juiste cijfers, net alsof het Planbureau, het IMF en de Nationale Bank de cijfers niet zouden kennen. De cijfers zijn nochtans zonneklaar.

Bij het opstellen van de begroting ging de regering uit van een economische groei van 0.8 %. Volgens econometrische modellen van het planbureau zou de groei in het beste geval -0.5 % bedragen, dus een verschil van minstens 1.3 %. Voor de overheid correspondeert dit met een min-ontvangst, dus met een toegenomen tekort, van 2.47 miljard euro. Volgens mijn eigen model van de Belgische economie, dat ook rekening probeert de houden met de evolutie van de lange termijn interesten op de wereldmarkt, zal de groei in het gunstigste geval -1.2 % zijn, zodat het extra te financieren tekort in het gunstigste geval minstens 3.8 mld bedraagt. Daar moet dan nog eens het miljard van ARCO worden toegevoegd plus de honderd en zoveel miljoen terugbetaling waartoe België werd veroordeeld. De totaal te financieren put bedraagt dus minstens 16.3 mld i.p.v. 11.3 mld.

Toen Ivan de Vadder bij Patrick Dewael, Jan Jambon, Gerolf Annemans en Karin Temmerman polste hoe de tekorten moeten worden aangevuld kregen we weer het traditionele gewauwel te horen. Dewael denkt wel degelijk aan het loskoppelen van de index. Voor Temmerman "kan dit nooit" maar "blijft alles bespreekbaar". Jambon die eerst bevestigde dat hij over de hele lijn achter Open VLD staat, zou een slimme index niet ongewillig zijn. Annemans zei uiteindelijk niets dan dat het weer de Vlamingen zijn die gaan moeten betalen. Hoe uit die besparingsdrang, opgelegd door het IMF en Europa, enige economische groei kan ontstaan, was iets waarop niet een embryonaal antwoord kwam.

En ook gezien hoe schroomvallig de notionele interestaftrek, die maakt dat de grootste bedrijven wel 57 mld winsten boeken maar er slechts 5 % vennootschapsbelastingen op betalen, zedig buitenspel werd gezet. Ook door Temmerman van de sossen. Van een stelletje sloeries, koortsachtig op zoek naar wat zij begroten op 2 mld zou je op zijn minst toch hebben mogen verwacht dat iemand - Jambon bijvoorbeeld - zou hebben voorgesteld de notionele interestaftrek af te schaffen voor de grote bedrijven (en desnoods op te trekken voor de KMO's), wat goed is voor 1.2 mld meer ontvangsten aan vennootschapsbelastingen.

Maar neen hoor. Dat zelfs de sossen te laf zijn om dit enkel maar VOOR TE STELLEN bewijst dat er van dit allegaartje niets moet worden verwacht. En wie verwachtte dat Temmerman minstens zou hebben opgeroepen dat Bert De Graeve van Bekaert prompt de 17.7 miljoen innovatiepremies moest inleveren - premies die Bekaert, dat schaamteloos 600 arbeidsplaatsen schrapt ondanks een groei van 8 %, van de overheid ontving - maar neen hoor, zelfs dat was teveel gevraagd!

Stel je voor dat De Vadder de volgende keer een mens uitnodigt met een kankergezwel in de hersenen, en dat zijn gasten Geert Noels, Paul de Grauwe, Ivan van der Cloot en Paul D’hoore (allen professioneel opgeleide economisten) zijn. Aan hen legt De Vadder dan uit dat de uitgenodigde kankerpatiënt een jaar geleden een gezwel van die en gene grootte in het hoofd had. Nu vraagt hij de vier genodigden (1) hoe groot het gezwel nu, een jaar later, zal zijn en (2) hoe het chirurgisch moet worden verwijderd. Je kan er donder op zeggen dat de vier uitgenodigde economen unisono zullen antwoorden: “Daar kennen wij niets van, wij zijn geen geneesheren.” In de politiek gaat het er anders aan toe: geen van de geïnterviewden snapt een bal van macro-economie, maar toch wauwelen ze – vrijwel allen opgeleid als jurist – er lustig op los zonder het geringste benul hoezeer ze platitudes en vooroordelen aan elkaar breien. Wat wil je in een land waar de minister van Financiën al meer dan een decennium lang nooit financiële economie studeerde. Ook gekeken naar het interview met Van Ackere? En wie stond er als een beteuterd knaapje links van Van Ackere tegen de muur? Juist, de kampioen onder de kwallen: Hendrikje Bogaertje.

Ondertussen is politiek-rechts al begonnen het door mij voorgestelde plan om economische groei te creëren door de bouw van sociale woningen met niets dan nepargumenten de grond in te boren. Een groep huiseigenaren reageert verontwaardigd dat mijn plan de waarde van hun huis zal doen dalen. So what? In 25 jaar tijd is die waarde verdrievoudigd. En maar jammeren dat de huizen die ze verhuren maar 3.5 % opbrengen. Nonsens natuurlijk: ze vergelijken de geïnde huishuren met de waarde van hun verhuurde huizen van nu. Als ze die vergelijken met de prijs die ze ervoor betaalden bij de aankoop ligt het rendement soms tot drie keer hoger. Anderen komen aandraven met het argument dat de openbare holding wel 150.000 tot 200.000 nieuwe arbeidsplaatsen zal scheppen, maar dat het allemaal Polen zullen zijn, en dat die Polen het verdiende geld naar hun vaderland zullen opsturen. (Het racisme zit er bij de doorsnee Belg inderdaad diep ingebakken). Maar waarom zou het uitsluitend om Polen gaan (en ja, Polen werken in de bouw zeer snel en zeer bekwaam)?

De openbare holding kan zich toch richten tot de RVA en die kan er toch voor zorgen dat de aangeworvenen niet overwegend allochtoon zijn. Weer anderen schermen met de nonsens die ze leerden van de Oostenrijkse school die voorschreef dat de productie consumptie regenereert en niet omgekeerd. Daar kom ik, als ik terug ben, nog wel eens uitgebreid op terug. Dan is er nog het nepargument dat mijn plan de begroting alleen kan ontwrichten. Nonsens. De 50.000 woningen die jaarlijks worden gebouwd zijn bedoeld voor de verkoop. Die verkoop brengt de staat veel meer op (ca 12.5 %) dan de interest die de holding straks moet betalen (4 % netto). De gestegen openbare schuld wordt dus meer dan gecompenseerd door het toegenomen actief van de staat. Voorts gaan de 200.000 nieuw aangeworvenen plots méér consumeren, zijn ze niet langer ten laste van de werklozensteun, gaan ze meer BTW betalen omdat ze meer consumeren, enzovoort.

Ik hou van kritiek, maar dan moet die wel wetenschappelijk gefundeerd zijn en niet geïnspireerd zijn door vooroordelen. En uiteraard zijn er weer de eeuwige argumenten dat Van Rossem in de bak heeft gezeten en dat het er hem alleen om te doen is de spaarcentjes van de brave werkmens af te pakken (ja, in Phara van twee jaar geleden kwam de beroepsdebiel Hendrikje Bogaertje nooit verder dan tot dit soort cafépraat).

Onlangs werd de begroting meerderheid tegen minderheid in het parlement goedgekeurd. Ondertussen wordt al schoorvoetend toegegeven dat het tekort groter zal zijn dan 11.3 miljard. Beke laat al schoorvoetend horen dat hetwel 1.5 à 2 miljard meer kan zijn. In het meest gunstige geval zal het minstens het dubbel zijn, dus 3 à 4 miljard, wat het dicht te rijden gat op 16 miljard brengt als we ook rekening houden met het miljard dat we straks nog moeten ophoesten in de ARCO affaire.

Gepolst naar de plannen hoe het nu verder moet konden zowel Wouter Beke als Alexander De Croo weinig meer doen dan wat naast de kwestie wauwelen. Toch is het al goed dat beiden op zijn minst inzien dat een verhoging van de BTW geen oplossing is. Beke scheen te spog maar wat overheidsgebouwen te verpatsen, al vond hij de verkoop van Belgacom, overigens om compleet verkeerde redenen, geen optie.

De Croo reed zich weer vast in zijn typisch liberaal jargon dat we de concurrentiekracht van de ondernemingen niet verder mogen aantasten. Hierbij schudde hij een compleet fantasmagorische 10 % achterstand op Nederland, Duitsland en Frankrijk uit zijn mouw. Voorts werd het zonneklaar dat hij rekent op minstens een indexsprong en, mocht het kunnen, op een loskoppeling van de lonen van de index. In tijden van een falende private koopkracht is dit natuurlijk een poging tot het blussen van de brand met petroleum.

Eigenlijk zit er iets fundamenteel pervers in de hoofden van de verliezers van de vorige verkiezingen - verlies dat hen niet belette nu de grote plak te zwaaien - namelijk dat er continu gedacht wordt aan maatregelen die de kleine man moeten treffen, en dat men schroomvallig oplossingen als vermogensbelasting (op peperdure villa's aan de kust, in de Ardennen of in het buitenland) of op beurstransacties uit de weg gaat.

Het wordt echt tijd dat er een massabeweging op gang komt die duidelijk maakt dat het gewone volk er genoeg van heeft. Laten we beginnen met de uitbuiters van het volk op taarten te tracteren. Maar dan wel met veel slagroom en recht in hun smoel.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Je kunt vandaag de dag je TV niet aan zetten of je ziet een kookprogramma en je hoort het woord crisis. In deze postmoderne tijden van onzekerheid werkt dit geheel averechts, toch op de Belgen. Nu ze niet eens meer weten hoe lang ze zullen moeten blijven werken, ook niet juist weten hoeveel pensioen ze zullen verdienen. Daarbovenop komen de voor de postmoderniteit zo typische vragen: zal ik mijn hypotheek kunnen blijven betalen? gaat mijn vrouw of mijn man er niet van door met eenander? zullen we nog kunnen betalen als onze kinderen groot zijn en misschien wel naar de universiteit willen gaan? Die opeenstapeling van onzekerheden zorgt ervoor dat vooral de middenklasse in tijden van crisis meer geld zal wegleggen voor de onzekere toekomst, des te meer naarmate de crisis scherper is.

In 2008 en begin 2009, toen de crisis voelbaar werd, werd er meer op spaarboekjes gespaard dan ooit te voren, waardoor de consumptie van de gezinnen - de private consumptie dus - abnormaal daalde.

Het wordt tijd dat mensen inzien dat ze met zijn allen ook zelf iets kunnen doen aan de crisis. Het is helemaal fout te redeneren als angsthazen en te besluiten: "Neen, laten we dat salon nu niet kopen, want nu is 't slechte tijd." "O neen, nu geen verbouwingen aan ons huis, want 't is crisis." "Oei neen, nu geen nieuwe koelkast, laten we wachten tot de crisis voorbij is."

Dit soort reflexen - dat men vroeger zou hebben beschreven als het gedrag van de goede huisvader - is in twee opzichten een ramp voor de economie. (1) als de consumptie daalt wordt er private koopkracht onttrokken aan de economische kringloop, waardoor een economie als geheel in een negatieve spiraal terecht dreigt te komen, en (2) hoe groter de spaarquote - dat is de verhouding tussen besparingen en nationaal inkomen - hoe zwakker de investeringsmultiplicator (dat is de wijziging van de investeringen die een gevolg zijn van de wijziging van het nationaal inkomen). De zeer bekende econoom John Maynard Keynes sprak in dit opzicht van het spaarparadox: sparen kan microeconomisch een deugd lijken, macroeconomisch is het een ondeugd.

De multiplicator is de motor van een economie. Als die begint te sputteren krijgt de economie als geheel de kramp. De boodschap is dus: hou nu toch eens op met lamenteren over de crisis (waaraan de banken schuld hebben) en stop ermee des te meer geld naar de ... banken te versassen naarmate de crisis scherper is. In crisistijd brengt geld op spaarboekjes niets op, zorgt het ervoor dat je verder achteruit boert: inclusief de getrouwheidspremie brengt een spaarboekje maar 2.50 % op, terwijl de inflatie 3.65 % is. Hier spreekt men van koopkrachtserosie van het geld: je geld wordt minder waard naarmate de tijd verstrijkt.

Twintig jaar geleden schreef ik in mijn Libertijnse Breekpunten - met statistieken ter ondersteuning (pp. 180-184) - dat de enigen die dik verdienen achter crises de ... banken zijn. Tussen 1978 (begin van de petroleumcrisis) en 1989 (einde van de petroleumcrisis, bedroegen de winsten van de Belgische banken gemiddeld 10.98 %, terwijl die van alle andere ondernemingen amper 5.51 % bedroegen (af te leiden uit tabel 18 op p. 187). Het crisis paradox, waarbij de middenklasse des te heftiger gaat sparen naarmate de crisis scerper wordt, is hiervoor verantwoordelijk. Dus gasten, roep het uit, zo luid als jullie kunnen, hoe heftiger de crisis HOE MINDER SPAARGELD WE MOETEN AFDRAGEN AAN DE BANKEN en HOE MEER WE ONS GELD MOETEN UITGEVEN. Zou eenieder dat doen, de crisis was al voor de helft opgelost!!!!!!

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014

Gisteren Europese top in Brussel met alle zwaargewichten uit de Europese politiek. Ik bedoel van een beduidend hoger niveau dan de Hendrik Bogaerts of de Gwendolyn Ruttens bij ons. Angela Merkel is een grote madame waarmee het lastig discussiëren moet zijn. En Herman van Rompuy straalt zoveel deugdelijkheid en kennis uit dat het me blijft verwonderen dat hij niet inziet dat Europa verkeerd bezig is.

Laat ik eerst stellen dat ik het volkomen eens ben dat er absoluut een begrotingscontrole moet worden geïnstalleerd in Europa. Daarzonder gaat de fameuze rentesneeuwbal weer overal gaan rollen en worden enkel de grootbanken daar beter van.

Maar laten we even Herman en Angela volgen. Wat stellen zij voor? Om de publieke financiën weer op orde te zetten moeten lidstaten zo veel mogelijk bezuinigen en de belastingsdruk maar met mate verhogen. Nemen we het geval van België. Daar vond de Nationale Bank dat het land in 2012 minstens 11.3 mld zal moeten bezuinigen. Voeg daar het akkefietje met failliet gegane coöperatieve ARCO aan toe (1 mld) en het feit dat de economische groei noch + 0.8 %, noch + 0.5 % maar (volgens de Nationale Bank) - 0.5 % zal zijn, dan moet daar nog eens 3.3 mld bijkomen. Dat brengt ons op een totaal van 11.3 + 1.0 + 3.3 = 15.6 mld. En dan is dit allicht nog een misrekening want eind 2012 zal de economische groei niet -0.5 % zijn, wel -1.4 %;

Dat wil zeggen dat, als we het begrotingstekort op de beloofde 2.8 % willen houden er nog 2.97 mld extra moet worden gevonden. Laten we gul zijn en dit naar beneden afronden tot 2.9 mld, dan betekent dit dat er niet 11.3 mld moet worden gevonden, maar de 15.6 mld + 2.9 mld = 18.5 mld en dat scheelt dus al meer dan een slok op een borrel. Ik wacht met ongeduld tot iemand van die bollebozen uit de Wetstraat de moed zal hebben over de juiste cijfers mee te delen.

Met 18.5 mld gaat het hier wel om 5.6 % van het bruto binnenlands product. Zal men zoiets nog steeds durven halen bij de gewone werkmens? Onderstel dat een doorsnee gezin 3000 euro per maand verdient, dus 36.000 euro per jaar, dan correspondeert 5.6 % met 2016 euro op jaarbasis. Zal een regering met socialisten, door Europa gedwongen het budget onder controle te houden, van de gewone werkman zo'n offer durven vragen? Met 4.400.000 gezinnen komt dit neer op 8.87 mld. De resterende 9.63 mld zal dan van de bedrijven moeten komen.

Als men weet dat het elitaire clubje van de grootste Belgische bedrijven (allen monopolies of oligopolies) in 2010 liefst 57 mld winst behaalden en daar amper 5 % belastingen op betalen, terwijl KMO's worstelen met 25 à 33 % belastingsdruk, dan zal die 9.63 mld hoofdzakelijk van KMO's moeten komen. Krijg zoiets maar eens op je boterham gesmeerd. Smakelijk ontbijt, Karel van Eetvelt van UNIZO.

Nu moeten Herman en Angela mij eens uitleggen hoe je dergelijke inspanningen van gezinnen en bedrijven kunt vragen zonder dat je hele economie de kramp krijgt. En wat hoor ik dan? Op Terzake komt de eertijdse monetaire pyromaan met de rode onderbroeken - Frank Vandenbroucke dus - heel fijntjes uitleggen (ook juist uitleggen) dat begrotingscontrole zonder hoop aan het eind van de tunnel (hoop op economische groei en meer welvaart) leidt tot complete uitzichtloosheid, dan versta ik maar al te goed dat gezinnen en KMO's kwaad zijn. In zijn slottoespraak had Herman het wel verbaal over hoop, maar was de opgediste hoop weinig meer dan ordinair boerenbedrog. De hoop moest komen van KMO's die makkelijker krediet zullen krijgen zodat ze een werkmens meer zullen kunnen aantrekken in plaats van hem te ontslaan. En pas afgestudeerden zouden stage mogen volgen bij KMO's. Hei, jongens, gaat het nog, ja?

Het enige middel tot economische groei bestaat er nog steeds uit dat de private consumptie, de investeringen van gezinnen (bouw) en bedrijven (machines en gebouwen) en export geen slachtoffer mogen zijn van bezuinigingen (die de publieke consumptie doen dalen). Alle maatregelen die de private consumptie verlagen, de investeringen verminderen en de export ondermijnen sluiten iedere hoop op economische groei uit. Als gezinnen straks 5.6 % minder zullen verdienen dat zal de private consumptie daar met minstens hetzelfde percentage onder leiden. Idem dito voor de investeringen, zowel die van gezinnen als van bedrijven (die 9.63 % door de neus geboord krijgen). Je moet dus al een perverse gelover zijn om aan te nemen dat zoveel bezuinigingsgeweld ook maar een morzel hoop op groei zou toelaten! En men realisere zich dat al dit besparingswgeweld veel minder moet dienen om de euro te redden dan wel om de dichtgevroren interbancaire markt te helpen ontdooien. Want uiteindelijk zijn de pathologische hebzuchtigen van de banksector de enige verantwoordelijken voor al die ellende.

Goed waar moeten de 18.5 mld dan wel worden gevonden. Als men het verstandig aanpakt is er in het geheel niet zulke grote som nodig. Door het oprichten van een parastatale holding die vier jaar na elkaar 50.000 sociale woningen gaat bouwen, kan er eind 2012 een positieve economische groei zijn van 1 % in de plaats van die -0.5 of - 1.4 %. De financiering van die openbare werken kan verlopen langs het uitschrijven van kortlopende kasbons met een netto rendement van 4 %. Nu spaarboekjes met hun 2.5 % opbrengst zelfs geen garantie meer zijn voor de uitholling van de koopkracht bij een inflatie van 3.65 % zullen heel wat spaarders bereid zijn hun spaargeld veilig te beleggen bij de parastatale holding die de sociale woningen gaat bouwen. Hoeveel hebben we dan wél nodig?

Niet eens de 11.3 mld die berekend was op een negatieve groei van -0.5 %. Wel integendeel stijgt na uitvoering van mijn plan die groei met 1 %, wat 1.5 % (4.95 mld, laat ons afronden op 5 mld) verschil uitmaakt. Het te financieren tekort zakt hierdoor van 11.3 naar 6.3 mld wat meteen een heel ander verhaal is. En waarom zouden we Jan met de Pet en ons bedrijfsleven hiervoor laten opdraaien. Mits het aanleggen van een vermogensregister en het belasten van alle vermogens groter dan 2.5 miljoen met 1.5 % kunnen we al de 3.3 mld vinden bij de rijken in onze samenleving. Van hen is geweten dat ze maar een klein deel van hun inkomen aanwenden voor consumptie, het overgrote deel voor besparingen. Hun consumptiequote (d.i. de verhouding tussen consumptie en inkomen) is eindeloos veel lager dan die van Jan met de Pet, dus leidt de private consumptie er veel minder onder, verliesje dat goed wordt gemaakt door de circa 7.5 à 9 mld investeringen in nieuwbouw sociale woningen.

Het kan dus allemaal op een elegante manier worden opgelost zonder dat de man of de vrouw in de straat er een pak geld voor moeten ophoesten. En wat de 1 mld van het failliete ARCO betreft zou men wel gek moeten zijn die uit te betalen aan zogezegde leden van een coöperatieve. Dat waren ze in het geheel niet - hoe hard CD&V het tegendeel mogen beweren - het waren doodgewone beleggers die geen recht hebben op dat geld. Er bestond dus hoop zou men het probleem correct hebben aangepakt in plaats van de dwaze lijn van Herman en Angela blindelings te volgen! Het is maar dat u het weet.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage op Facebook https://www.facebook.com/pages/Rossem-2014/184249055008690

U wilt toch ook weten waarom we plots met zijn allen - enfin toch alle kleine jongens en kleine meisjes, niet de altijd weer gespaarde grote meisjes en grote jongens van de power elite - moeten inleveren? Dit niet enkel in België, maar in heel Europa. De fundamentele reden hiervoor is dat de vrije markt, voor wie Alexandertje De Crootje en Gwendolientje Ruttentje zo mooi lofzangen aanheffen, gewoon niet meer werkt. Want als die vrije markt zo onfeilbaar was, met de lengendarische invisible hand alle problemen weer gladstreek, hoe kwam het dan dat in heel Europa regeringen honderden miljarden moesten toestoppen om de hebberige banken van het failliet te redden?

Om dit te verstaan moeten we even terug naar 1999. Dan wordt er in Amerika beslist de Glass Steagall Act op te heffen. Die Glass Steagall Act maakte een scherp onderscheid tussen twee soorten banken: spaarbanken en investeringsbanken. Van spaarbanken werd verwacht dat ze de (spaar)deposito's van hun klanten leningen verstrekten (b.v. hypotheekleningen). Hierbij moesten risico's zoveel mogelijk worden vermeden om de spaartegoeden van de klanten niet in gevaar te brengen. Investeringsbanken, die verstand hadden van circuleren, die werkten met grote vermogens van grote klanten (niet eenvoudig met hun spaarcentjes), mochten bij hun beleggingen en participaties wel risico's nemen omdat ze nu eenmaal zoveel meer verstand hadden van speculeren, en omdat hun klanten risico's durfden nemen bij al dat speculeren.

In Europa mochten spaarbanken al sinds 1988 speculeren, net als investeringsbanken, maar hiervan werd pas zelden gebruik gemaakt. Maar als ze na 1999 zagen dat hun Amerikaanse collega's-spaarbanken zich plots wel gingen gedragen als heuse investeringsbanken, en daarbij veel hogere winsten vergaarden, wilden ze niet achterblijven en tekenden ze niet zelden in op nieuwe bankproducten die veel grotere winsten in het verschiet stelden. Dat spaarbanken hoegenaamd niet de knowhow hadden van investeringsbanken en vaak ternauwernood wisten waarin ze nu eigenlijk belegden, was blijkbaar geen probleem. Men liet hen maar begaan en de uitgevoerde bankcontroles waren maar een lachertje.

Begin van de jaren 2000 zagen vooral de Amerikaanse spaarbanken gesneden brood in de vastgoedmarkt. Daar swingden de prijzen zozeer de pan uit dat banken plots klaarstonden met zogenaamde ninja kredieten (no income, no job, no assets). Mensen zonder inkomen, zonder werk, zonder vermogen konden plots kredieten krijgen om een eigen huis of appartement te kopen. Aan het ritme waartegen de vastgoedprijzen stegen konden ze al na een paar jaar hun huis verkopen om eerst de bank terug te betalen en met de winst een grotere, een mooiere woning te kopen. Je moet natuurlijk al heel naief zijn om te geloven dat dit kan blijven duren. Verblind door greed, door hebzucht dus, vergaten ze heel even dat dit sprookje niet kon blijven duren, te meer daar ze ferme bonussen opstreken, bonussen waarvan ze in dagen toen de Glass Steagall Act nog bestond nooit zouden hebben durven dromen.

Vanaf 2006 stelden waarnemers vast dat de vastgoedmarkt in Amerika over zijn hoogtepunt was. Opeens konden de ninja-kredietnemers hun hypotheken niet meer betalen en werden hun droomhuizen in beslag genomen, waardoor de vraag naar huizen in mekaar stuikte en het aanbod van in beslag genomen woningen steeg. Het gevolg was een snelle ineenstorting van de vastgoedprijzen. Vroegere spaarbanken zaten hierdoor opgezadeld met heel twijfelachtige hypotheekleningen. Gelukkig vonden ze soulaas bij echte investeringsbanken van het allooi van Goldman Sachs, zowat de leepste grote jongens op de financiële markten. Die stelden voor de dubieuze hypotheekkredieten per tienduizenden te bundelen en ze massaal aan te bieden aan voornamelijk de vroegere Europese spaarbanken. Goldman Sachs gaf het nieuwe bankproduct een naam: het waren COD's (collateral debt obligations) die in de derde periode forse winsten "konden" opleveren en die in de eerste en tweede periode vrij risicoloos waren. Hiermee deden de rommelkredieten hun intrede op de Europese markt.

Vrijwel geheel onwetend van wat ze kochten gingen vroegere spaarbanken hals over kop achter het nieuwe wonderproduct dat "COD" heette ('c'est ça n'est-pas monsieur le baron van Crombrugghe de Loringhe de Pyckedaele, c'est C.O.D. n'est-ce pas, ou est-ce C.D.O.?' 'regarde un peu le dictionaire, Philemon.' 'le mot est tellement neuf qu'il n'est pas dans le dictionaire, monsieur le baron. mais on m'a dit que c'est très rentable.' 'alors Philemon, tu attends quoi, en-achêtes avant qu'il n'y ont plus.') Financiële experts met jarenlange ervaring lachten zich een breuk als ze zagen hoe, gedreven door een pathologische hebzucht, vroegere spaarbanken zich in de vernieling kochten.

In België was de grote kampioen de Dexia Holding die voor 117 miljard rommelkredieten kocht. Maar ook KBC, Fortis, Ethias en ING kochten zich de kramp. Ondertussen was in Europa Deutsche Bank - net zo leep als Goldman Sachs in de States - ook aardig begonnen met het doorverkopen van herverkapte rommelkredieten.

Het duurde nog tot de zomer van 2008 alvorens de klungelaars die zich massa's COD's lieten opstoven in de mot kregen hoezeer ze werden bedot. Ondertussen ging Lehman Brothers in Amerika op de fles en stuikte de effective financial market hypothese - de Bijbel van het blauwe geloof - als een kaartenhuisje in elkaar. Financiële markten waren opeens niet langer efficiënt. Overal in de kapitalistische wereld moesten Staten diep in hun schatkist scharrelen om banken van het failliet te redden. In België moest de regering Dexia een eerste keer steunen met 106 miljard staatssteun, in 2011 nog een tweede keer met 40 miljard.

In een week-end tijd moest Fortis tegen braderieprijzen verkwanseld worden aan de Hollanders en de Fransen (voor de man uit Ieper een bewijs van goed bestuur! Lacht u zich ook een breuk?) KBC moest meer dan 6 miljard lenen van de federale en de Vlaamse overheid tegen een ... eeuwigdurende rente van 8.5 %! Mooie hypothese, die effective financial market hypothesis! De zoveelste gore leugen van de aanbidders van de vrije markteconomie. (Laten we ook niet vergeten dat Bart de Wever op de eerste rij zit in dit soort blauwe tempels, nog perverser liberaal dan De Croo en Rutten samen. In die tempel zijn Hendrikje Bogaertje en rasopportunist Van Quickenborne al jaren misdienaar.)

Het gevolg van dit alles was een algehele bevriezing van de interbancaire markt, waar de ene bank de andere niet meer vertrouwde, en waar er om de haverklap naar de Amerikaanse rating bureau's werd gemaild om te zien hoe slecht de collega's er wel voorstonden. Dit algemene wantrouwen verstevigt de positie van de grote ratingbureau's (Standard & Poor's, Moody's, Fitch) die overstelpt worden met vragen van banken hoe het met hun concurrenten zit. Ook neemt het wantrouwen van de banken toe of sommige van de door hen gekochte staatsobligaties (bv. van Ierland, van Griekenland, van Portugal, van Spanje) nog wel betrouwbaar zijn. Dit leidt tot een ware machtspositie van de ratingbureau's die nu ook hele staten gaan beoordelen (en veroordelen). Het wantrouwen neemt nog toe als er in Wallstreet en in de Londense City massaal tegen de euro wordt gespeculeerd.

Daarop gaat de godfather van alle grootbanken, het IMF (Internationaal Monetair Fonds), de lijnen uitzetten. Dit IMF wil dat, in naam van de grootbanken, alle landen hun staatsschulden gaan beperken. Banken hebben genoeg geld verloren aan de rommelkredieten en willen niet langer risico's lopen met hun publieke obligaties die ze in portefeuille houden. Zo komt Europa - waar de euro in het oog van de storm staat - onder druk van de eis van het IMF dat staten hun staatsschulden onder controle moeten houden.

De 11.3 + 2.1 mld die België moet ophoesten moet worden betaald aan de banken en institutionele beleggers bij wie de staat in het krijt staat (nota bene dezelfden die de rating bureau's financieel onderhouden). Nadat staten eerst banken moesten redden van het failliet (denk aan de 106 mld staatsgaranties voor de Dexia holding, in 2011 nog opgetrokken met 40 mld, dus 42 % van het bruto binnenlands product!) moeten burgers nu weer opdraaien voor het falen van banken.

En dan blijkt meteen de lafheid van onze regeringsleiders die zwichten voor een vermogensbelasting, die zwichten grote concerns meer te belasten, die natte masturbatiedromen koesteren van een indexsprongetje alhier en weer een sporongetje aldaar: zij laten de kleine man en de KMO's opdraaien voor een zoveelste geschenk aan de banken, dit alles in de hoop dat de interbancaire markt zal ontdooien.

Dit is er dus aan de hand, een pure bankkwestie: één grote operatie om met geld van de gewone man en vrouw de onbetrouwbare banken een aureooltje van geloofwaardigheid te bezorgen - een aureooltje uit plastiek.

En de liberalen maar kwelen dat de vrije markt alle problemen oplost. Hoe durven De Croo en de idioten rondom hen!! We hebben genoeg aan de banken gegeven. We moeten weigeren deze spelletjes van bezuinigen mee te spelen. Ook stoppen met een flutstakingetje van niemendal. Vooruit, De Leeuw, wat we nodig hebben zijn stakingen als in de tijd van de Eenheidswet. En massale marsjen op Brussel tot het electoraal profitariaat van Di Rupo en handlangers het geld gaat halen waar het voor het rapen ligt.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 https://www.facebook.com/pages/Rossem-2014/184249055008690

Afgelopen vrijdag sloot premier Mark Rutte zich aan bij de premiers en presidenten die willen bereiken dat Moammar Khadaffi niet alleen ophoudt zijn bevolking te beschieten, maar ook willen dat de Libische dictator opstapt.
 
In die vrijdagse ministerraad werd niet alleen de Nederlandse betrokkenheid bij het verjagen van Khadaffi besproken. In die ministerraad werd ook besloten dat de komende jaren het aantal landen waar Nederland direct ontwikkelingshulp aan geeft wordt verminderd. Het waren er 33 en het worden er 15.
 
Dan kijk je onwillekeurig even naar wie hulp houdt en wie afvalt. Ik kan u zeggen, dat lijstje ziet er behoorlijk willekeurig uit. In het ene land houdt het kabinet bijvoorbeeld op met geven omdat er al zo velen zijn die hulp geven. In een ander land gaan we juist door omdat er al zo velen zijn die dat doen. 
 
Neem nou Jemen. Nederland is al 35 jaar een van de grootste sponsors van dit, ik kan het niet anders zeggen, achterlijke Arabische land. President Saleh van Jemen, al tientallen jaren aan de macht, is dan ook dol op Nederland. Hij was hier bijvoorbeeld op staatsbezoek. Toenmalig minister Jan Pronk kreeg vijftien jaar geleden een eremedaille van president Saleh.
 
Eveline Herfkens, de opvolgster van Pronk, zei ronduit verliefd te zijn op Jemen. Een beetje vreemd is dat wel, want er zijn weinig landen waar je het zo beroerd kunt treffen om als vrouw geboren te worden. Je moet dan binnenshuis blijven en kinderen baren. Dat is tevens een van de oorzaken van de aanhoudende armoede in Jemen.
 
Maar ook het kabinet-Rutte blijft dol op Jemen. Een land als Egypte is afgevallen van de lijst die direct hulp van Nederland krijgt, maar Jemen blijft er op staan. Volgens staatssecretaris Ben Knapen is dat zo omdat er in dat land zoveel te doen is met Nederlandse kennis op het gebied van water en voedselzekerheid.
 
Dat Nederland al zo lang hulp aan Jemen geeft vindt Knapen ook een reden om er mee door te gaan. Je zou het met minstens zoveel recht kunnen omdraaien. Als een president er al zo lang met Nederlandse hulp een potje van maakt zou die het nu maar eens zonder Nederlandse hulp moeten stellen. Maar tot die conclusie komt het kabinet dus niet.
 
Maar dat is niet het enige. Want op dezelfde dag dat het kabinet besloot om de ontwikkelingshulp in te perken maar die aan Jemen voort te zetten, was er een bloedbad in de Jemen - waar het trouwens al tijden onrustig is. Net als in Libië willen veel mensen in Jemen af van hun heerser. In Libië wordt die heerser aangepakt met een no-fly-zone, maar in Jemen krijgt die heerser van Nederland weer voor jaren ontwikkelingshulp.
 
Khaddaffi zet wapens in tegen opstandelingen die zelf vaak ook gewapend zijn. De Jemenitische president Saleh maakt het echter minstens zo bont. De Jemenitische president zette vrijdag sluipschutters in tegen vreedzame, ongewapende betogers. Het gevolg: veertig doden en honderden gewonden. En zo'n regime geven wij dan weer voor jaren ontwikkelingshulp.
 
Natuurlijk, Khaddaffi is een boef. Maar het blijft gek dat we de ene boef geld geven en dat we op de andere boef straaljagers afsturen. De ene Arabische heerser die zijn eigen mensen beschiet wordt aangepakt, de ander wordt beloond.

Syp Wynia is een Nederlandse journalist en columnist die te zien is in Buitenhof op Nederland 1.

Even terug in de tijd : de media brengt mét naam een vermoedelijke dader en een foto met volle naam in verschillende bladen en kranten. Ook De Standaard-online bracht ( 2 dagen zelfs) een foto van een vierjarig kind met als ondertitel Rachid ( volle naam). Het jongetje dat net de keel werd open gesneden.

Zie mijn opinie : http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2010/09/21/collegas...

Ik bel zoals ik heb gemeld hier op Facebook de journalistenbond. Bevestiging : "het mag niet, maar bel met onze groeten naar X van De Standaard."

Ik bel : schappelijke telefoon, vriendelijk en onmiddellijk de woorden 'ik haal het van de website want dat mag inderdaad niet'. (waarom : zie opinie!). Ik bel ook met de chef nieuws van Belga. 10 minuten aan de lijn : check, nog eens check. Reactie : “de foto was niet van Belga, wij hebben geen foto's gebracht van kinderen. Enkel de foto van de straat (correct/ ook gebruikt door De Morgen). Maar we zullen nu naar De Standaard bellen want zij mogen geen foto plaatsen met een Belgavermelding als dat niet door ons werd vrijgegeven.”

Goed. Resultaat na telefoons : foto blijft staan. Eén dag later schrijf ik de opinie (hierboven).

Wat krijgen we nu en ik post - maar wil het niet op de man spelen dus vermeld niet de namen, maar heb de mails! - nu exact het mailverkeer als reactie op dit opiniestuk.

Mail van De Standaard naar Belga :

Beste collega’s,

Journaliste Saskia Van Nieuwenhove beweert in een blog op De Wereld Morgen.be dat onderstaande foto niet een afbeelding is van het slachtoffer, het jongetje Rachid, maar een oude foto van zijn zus toen die ongeveer dezelfde leeftijd had.

Kan dat kloppen? Is er een controle gebeurd, bijvoorbeeld bij de parketwoordvoerder?

Dank voor jullie antwoord,

X van De Standaard!

Belangrijk : NA de foto werd gepubliceerd denken ze aan het parket !

Antwoord van Belga aan De Standaard : HOU JULLIE VAST : dit is het letterlijke antwoord :

Beste,

Onze fotograaf  was in Braine L’Alleud vanavond en hij heeft gevraagt aan de mensen die heeft de mars georganiseert en die kenden de jongen, het ze zeggen alles dat het is wel een foto van Rachid (blijkbaar iemand van sudpresse heeft de beeld aan de school gekregen).Mvg,

X (naam) Belga !

Mail van De Standaard naar DeWereldMorgen.be :

Collega’s,

Naar aanleiding van het artikel ‘Collega’s, bestaat de perswet nog?’ van Saskia Van Nieuwenhove (zie link onderaan), heb ik het persagentschap Belga gevraagd een bijkomende controle uit te voeren.

Het antwoord van Belga is dat het wel degelijk om het vierjarige slachtoffertje Rachid gaat.

Ik voeg hierbij een kopie van het antwoord van Belga, wel met het verzoek deze communicatie niet verder te verspreiden omdat er nogal wat fouten in staan.

Gezien deze informatie, blijft de column van de journaliste waarin ze het heeft over een ‘afschuwelijke fout’ dan nog overeind?

Vriendelijke groet,

 X van De Standaard

Ik herhaal dus even : Iemand heeft een foto aan de school gekregen! Maw we gaan na zo'n luguber familiedrama aan een schoolpoort staan waar zijn vriendjes net moeten horen dat hij dood is.

Standaard concludeert op basis van deze informatie : het is dus wel degelijk de foto van het kind !Een mail vol taalfouten, en een foto aan de schoolpoort gekregen is dus hetzelfde dan de eerste vraag : heeft een parketwoordvoerder dat bevestigd ?

Mea culpa mensen, het zou dus kunnen dat de foto toch Rachid is. Maar for the record en sta me toe : ik vertrouw mijn bron nog steeds !

En dan vraagt De Standaard aan DeWereldMorgen of nu mijn opinie nog overeind blijft?!

Ik vraag dus nogmaals die opinie te lezen.

Een kwaliteitskrant vindt dus dat een foto van een jongen die net de keel werd open gesneden wel kan. Niets over de naam moeder, niets over de andere schendingen op de perswet.

En inderdaad mensen : indien de foto de jongen is, geldt de perswet niet. Een kind dat net de keel werd open gesneden is een lijk. Een lijk heeft geen rechten.

Of hoe we in de journalistiek alle deontologie aan onze laars lappen en nog liever een journaliste haar geloofwaardigheid met alle mogelijke middelen – Belga én dt-fouten ! - gebruiken en ondertussen de boodschap van mijn betoog compleet negeren.

Ik ben naar Marokko collega's.

Maar het is 5 voor 12! Zie ook de berichtgeving over de dood van Chris Aerts. Bivakkeren voor de huizen van mensen na een zelfdoding en dat – wandelgangen van de journalistiek – heet : goed bezig!Opinie over de rechten van minderjarigen in de media en alle middelen worden bovengehaald om toch maar die opinie te ondermijnen : züm kotsen !

O ja, mea culpa ook dat ik de bede negeer om de mail VOL fouten van Belga niet rond te strooien. Het is mij namelijk echt genoeg geweest wat er achter de schermen gebeurt!

Saskia Van Nieuwenhuizen is een kritische journaliste.

Bedrijven en organisaties uit zowat alle sectoren doen er tegenwoordig alles aan om zichzelf een dynamisch en vooral milieuvriendelijk imago aan te meten. Zo word ik bijvoorbeeld door mijn telecomoperatoren aangespoord om mijn facturen elektronisch te betalen.

Het argument dat daarbij vaak gebruikt wordt, is dat men op die manier een hoop papier uitspaart en bijgevolg ook een stuk regenwoud op zijn plaats kan laten staan. Dat bedrijven op die manier ook een flink stuk in de kosten kunnen snijden (geen papier, geen portkosten enz), daarover wordt gezwegen. Maar goed, bedrijven zijn er in de eerste plaats om winst te maken en liefst zoveel mogelijk als het even kan.

Federaal minister van mobiliteit Schouppe kondigde reeds enkele maanden geleden een mooi plan aan: als een van de laatste landen van de Europese Unie zou België zich bekeren tot de Europese nummerplaat. Onze minister van verkeer droomde er luidop van te beginnen met de invoering ervan op 1 juli 2010. Die datum werd niet zo toevallig gekozen, want uitgerekend op die dag begint ook het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie.

Nu blijkt dat Schouppe zijn mooie plannetje op zijn buik mag schrijven. Hij is er niet in geslaagd het dossier op de agenda te krijgen van de ontslagnemende ministerraad en dus wordt de beslissing hieromtrent over de verkiezingen van 13 juni getild. Brute pech dus!

Nu lig ik niet bepaald wakker van het uitstel. De achterliggende reden van dat uitstel baart me veel meer zorgen. Die is namelijk te gek voor woorden: de regering-Leterme is het immers nooit eens kunnen worden over – houd u vast – de kleur van de nummerplaten! Etienne Schouppe had ze graag in zwarte letters tegen een witte achtergrond gezien, volgens hem is dat duidelijker bij flitscontroles. Een argument dat steek kan houden.

Dat voorstel stuitte echter op een intussen bijna karikaturaal “non” van CDH-vicepremier Joëlle Milquet. Volgens haar zijn vele landgenoten erg gehecht aan hun wit-rode autokenteken. Op die manier kunnen Belgen elkaar gemakkelijk herkennen in het buitenland. Tja, ook dat is een argument, maar zijn er nu echt geen betere manieren om – op een paar weken van de verkiezingen je gehechtheid aan het unitaire België te etaleren?

Echt problematisch is deze “non-beslissing” niet. Ze is daarentegen wel typisch en symptomatisch. Hoe denken de dames en heren politici in noord en zuid de echte problemen waarmee dit land kampt aan te pakken als men al zo’n trammelant maakt over de kleur van een likje verf?! En dan verbaasd staan kijken als blijkt dat almaar minder Vlamingen La Belgique à Papa genegen zijn!

Sharp Ben, is een gehandicapte man van middelbare leeftijd die op zijn blog zijn "(on)gezouten mening" geeft.

Dit is een gastcolumn, de webmaster hoeft het niet altijd met alles eens te zijn met wat een gastcolumnist schrijft. Fotocartoon: VEDEZE.

Deze gastcolumn is ook te lezen op Politici aan het woord.

Altijd als ik Geert Wilders, André Rouvoet of Ella Vogelaar de uitdrukking “de joods- christelijke traditie” hoor bezigen, moet ik even huiveren. De joods-christelijk traditie is namelijk een typisch christelijke uitdrukking, die niet snel door Joden wordt gebruikt. Joden weten namelijk maar al te goed wat die joods-christelijke traditie voor hen heeft betekend: vervolging, pogroms en vernietiging.
 
Als mensen tradities bezingen dan benadrukken zij hoofdzakelijk de positieve kanten: de geborgenheid, het groepsgevoel en het geruststellende besef dat dingen altijd dezelfde blijven.
 
Maar tradities hebben ook een andere kant.
 
Als er überhaupt zoiets als een joods-christelijke traditie bestaat, dan behoort daar ontegenzeggelijk ook toe het kindermisbruik binnen de rooms-katholieke kerk. Dat misbruik wordt al eeuwen lang gepleegd door hitsige paters, die kreunen onder het celibaat. De kerk was in staat deze misdrijven lang onder de rok te houden, maar in deze tijd van openheid is dat niet meer mogelijk.
 
In Amerika, Italië en Duitsland zijn honderden gevallen van misbruik aan het licht gebracht. Zelfs bij het katholieke jongenskoor van Regensburg, geleid door de broer van de huidige paus, is het op grote schaal voorgekomen. Intussen heeft het misbruik ook Nederland bereikt. In één week tijd kwamen er 160 meldingen binnen van mensen die op internaten in aanraking zijn gekomen met de seksuele behoeften van Gods uitverkoren mannen en vrouwen.

Van buiten de kerk is actie ondernomen. Een leger schadeadvocaten staat klaar met miljoenenclaims. Maar ook zoekt een werkgroep van juristen en notarissen uit of schenkingen aan de katholieke kerk nietig kunnen worden verklaard, aangezien zij terecht zijn gekomen bij een organisatie die in strijd handelt met “de goede zeden”. Het gaat daarbij niet alleen om kindermisbruik, maar ook om discriminatie van homoseksuelen, zoals onlangs Prinscarnaval mocht ervaren toen hem de hostie werd geweigerd.
 
Moreel kompas als zij is, onderneemt de kerk zelf ook stappen. Zo meende de kerk in 2006 bij Aegon een wettelijk aansprakelijkheidsverzekering te hebben afgesloten, waardoor zij gedekt zou zijn tegen seksueel misbruik door haar personeel. Maar toen de kwestie aan de orde kwam bij een priester die zich aan een meisje had vergrepen, wilde de verzekeraar niet uitbetalen, omdat er een misdrijf in het spel was.
 
Ik ben geen jurist, maar het lijkt me dat Aegon een punt heeft. Het zou toch vreemd zijn wanneer je je kunt verzekeren in het geval je alsnog tegen de lamp loopt voor een inbraak die je in het verleden hebt gepleegd. Verder wijs ik erop dat het in Nederland ook niet meer is toegestaan boetes voor verkeersovertredingen van de belasting af te trekken. Zo bezien is het erg fideel van de verzekeraar dat men heeft geschikt door één miljoen te reserveren voor de slachtoffers.
 
Er is nog iets vreemds aan de zaak. Als een zwemleraar in Den Bosch misbruik pleegt, rukt het politionele en justitiële apparaat uit met groot materieel. Maar nu het misbruik binnen de katholieke kerk heeft plaats gevonden, blijft het van overheidswege opmerkelijk stil. Kennelijk vindt men het wel goed dat de katholieke kerk dit zelf binnenskamers oplost. Je zou dat de volmaakte scheiding tussen kerk en staat kunnen noemen, maar ik noem het in de beste joods-christelijke traditie: een gotspe.

Max Pam

Nu er, veel aandacht uitgaat naar Charles Darwin, moeten we ook eens even stil te staan bij Richard Dawkins, zijn volgeling en protagonist. Waar ik de eerste bewonder om zijn inzichten, wijs ik de tweede resoluut af om zijn kritiekloze adoratie van dezelfde inzichten, en de verkwanseling daarvan in zijn strijd tegen "god en gebod". Oh, Dawkins staat in de belangstelling, niet om zijn inzichten als bioloog, maar omdat hij deze misbruikt als gangmaker in een venijnige "kruistocht" tegen geloof en gelovig leven.

Het venijn druppelt uit zijn uitspraak: "Als Christus nu geleefd had, was hij atheïst geweest. Dat is hem kwalijk te nemen. Zijn standpunt is even laakbaar en kwetsend als dat van de Britse bisschop Richard Williamson, in zijn ontkenning van de holocaust. Deze man kan evenmin geloof kan hechten aan wat de geschiedenis aandraagt en hij maakt dezelfde fout als Dawkins, het door elkaar halen van twee verschillende sferen: die van de ratio, de fysische wereld, met zijn wetmatigheden én de wereld van de metafysica, met zijn gelovige, empathische inzichten.

Waar Dawkins als bioloog zijn wetenschappelijke mondje best kan roeren, hij is niet voor niets hoogleraar, getuigt hij van onthutsend en beschamend achterlijke opvattingen over God en Geloof. Zozeer zelfs dat hij de indruk wekt persoonlijke genoegdoening na te jagen. Het is ridicuul om te schermen met uitspraken als: "Water kan niet in wijn veranderen"; "over water kun je niet lopen"; "ik heb nog nooit iemand uit de dood zien opstaan". Dat is immers telkens een platte waarheid als een koe. Het gaat in de verhalen immers niet om de werkelijkheid, maar om afbeeldingen van de werkelijkheid, die juist omdat ze niet de werkelijkheid zelf zijn, iets kunnen duidelijk maken wat niet rationeel analyseerbaar is, net zoals in de kunst.

Maar laten we aannemen dat hij, Dawkins, een concreet beeld heeft van de god die hij zo stellig afwijst. Dan heeft hij dus een persoonlijk gekleurd beeld van god; een god met gestalte, vorm en inhoud. Dawkins heeft dan dus een afbeelding gemaakt van wie god is, om dan te zeggen: nee hoor zo iemand bestaat volgens mij niet. Logisch, want wat moeten we aanvangen met zo’n god van eigen maaksel. Dawkins doet dan ook net datgene waar in alle religies voor wordt gewaarschuwd: maak geen beeld van god.

Sommige religies, zoals het Jodendom, verbieden dat zelfs categorisch. Een inzicht dat teruggaat op Mozes, die net afgedaald van de berg Sinai, het beeld van god dat het volk gemaakt had, het gouden kalf, in stukken smeet. Mozes wilde, volgens het verhaal, expliciet laten zien dat die “god”onmachtig is. In het Jodendom wordt het heel nadrukkelijk gezegd: YH-WH, God, heeft zelfs geen naam; en is de altijd andere. Als je al niet weet waar je het over hebt, hoe kun je dan zo zeker weten dat hetgeen je niet weet niet bestaat. Het is bij Dawkins allemaal niets meer dan geredeneer, en hij raakt nergens aan wat de mens de eeuwen door verstaan heeft: een werkelijkheid die van achter de horizon van zijn eigen bestaan tot hem komt.

De grote fout van Dawkins is, dat hij de realiteit en het leven op eigen ongelovige maat snijdt, alsof er niets meer is dan dat wat hij ziet, hoort, voelt, ruikt, en wat hij kan meten. Voor hem is alles analyseerbaar, verklaarbaar en te begrijpen; meer is er voor hem niet. Dat is een gevaarlijke houding want als je overal een concreet antwoord op hebt, leidt dat tot zelfverheerlijking, en kom je tenslotte in een isolement. Gevoel, aanvoelen, meevoelen wordt uitgesloten. Empathisch vermogen en het toelaten van vragen waar je géén passend antwoord op hebt, en ook niet zult krijgen, is een essentieel aspect van mens-zijn. Dawkins echter ridiculiseert gelovige inzichten en verwijst die naar fabeltjesland. Hij begrijpt niet dat geloof alleen maar verstaan kan worden als mens levend in een gemeenschap, in een volk onderweg, met een geschiedenis.

In de overgeleverde verhalen van dat volk over hun verlangen, strijd, mislukking, hoop, triomf in het grote maar ook in het kleine, werd en wordt iets geopenbaard dat verder reikt dan het individuele onvolmaakte; iets dat de kleinmenselijke kommer en kwel èn de persoonlijke gelukservaring overstijgt en opneemt en meeneemt; iets dat reikt naar het sublieme, naar het bovenmenselijke, het bovennatuurlijke. Sprekend in en door de verhalen, daar is God. Boeiend is dat het inzicht van Evolutie eveneens op een verhaal is gebaseerd, namelijk het verhaal van de fossielen. Dawkins gelooft voetstuks in dat verhaal, en gelooft in feite meer dan hij zich realiseert, en meer dan hem misschien lief is. Hij gelooft dat de conclusies van Darwin juist zijn, want bewezen is er in feite niets.

Alleen als mens levend in een gemeenschap kun je begrijpen dat er met "ja, er is leven na de dood" ook bedoeld kan zijn dat "er voor je nabestaande(n) leven is na jouw dood", en dat je als mens in het lichaam van de hele gemeenschap, "De Christus", door kan leven en door kan klinken en vruchtbaar kan zijn en blijven." Voor macroindividualist en megarealist Dawkins, is dat luchtledige praat; voor hem houdt alles op als hij sterft, en hij zal t.z.t. wel om euthanasie vragen. Ik vind dat een troosteloos standpunt.

Ik ben fel gekant tegen het antireligieus fanatisme waarmee Dawkins aan de ene kant de atheïstische levenshouding verdedigt en propageert, en anderzijds met een beroep op zijn wetenschappelijke inzichten gelovig leven verkettert. Hier zou best een wat meer bezonnen en vooral bescheiden benadering op zijn plaats zijn. Er ontbreekt nogal wat aan de evolutietheorie namelijk. Het is dan ook een theorie, dat wil zeggen geen wetmatigheid. Laten we even wel wezen, we hebben slechts een vage notie van de biochemische en biophysische mechanismen die de evolutie gedragen zouden kunnen hebben en ook nu nog zouden moeten dragen.

Darwin's postulaat “survival of the fittest” is even charmant als simpel en mager, en geeft in feite, wederom in natuurwetenschappelijke zin, geen causale verklaring. Eigenlijk redeneert Darwin daarmee naar zijn doel toe. Immers hij zegt impliciet, de individuen die over blijven zullen wel het best aangepast zijn geweest, en daarom zijn ze overgebleven. Dat riekt stevig naar een kringredenering. Als je alles aanneemt, kun je alles bewijzen, hoorde ik vroeger. Op essentiële aspecten van het leven wordt helemaal niet ingegaan.

Ter verduidelijking het volgende. Als je natuurlijke selectie aanneemt dan is genetische recombinatie als mechanisme voor het ontstaan van variatie binnen de soorten essentieel. De basis daarvoor is seksuele voortplanting, ten minste bij vertebaten. Nou is dat weer afhankelijk van het sexueel dimorphisme, met de prachtige fine tuning in anatomisch e en fysiologische maar ook karakterologische verschillen tussen de beide sexen. Hoe en waardoor zijn deze verschillen ontstaan en hoe zijn ze geëvolueerd? Kom nou niet aan met “the survival of the fittest” want je zegt er niets mee. De wetenschap lijkt zich daar wijselijk ook niet druk om te maken, en ziet het blijkbaar als een fait accompli.

In de verhalen van de mens, die naar antwoorden zocht, wordt met het scheppingsverhaal tenminste nog een poging gedaan. Iemand als Darwin wijst het verhaal van Adam en Eva uiteraard mordicus af, en maakt zich opnieuw belachelijk. Geen mens die dat tegenwoordig letterlijk neemt, behalve Dawkins. Hij staat net als de evolutietheorie als een dijk, wat moet je dan nog? Ik roep dan toch in herinnering dat wetenschappelijke vooruitgang alleen gewaarborgd is bij een kritisch wetenschappelijke houding van vragen, van je afvragen. Theorieën dienen gefalsificeerd te worden en niet alsmaar bevestigd.

Dawkins verkettert geloof, en bestrijdt het alsof het een kwaad is. Maar ik heb de indruk dat waar hij zeker meent te weten hij in feite gelooft zeker te weten, terwijl dat niet zo is. Hij gelooft in de juistheid van de evolutietheorie; hij gelooft meer dan hij wil toegeven. O nee? Hij zegt met grote nadruk en stelligheid dat hij niet gelooft in god. Hij gelooft dus in feite niet in de verhalen die mensen en medemensen tot een gelovige levenshouding hebben gebracht. Maar hij gelooft wel in het verhaal van de evolutie. Waarom eigenlijk? Baseert hij zich op eigen waarnemingen? Of gelooft hij in het verhaal van Darwin?

Ik krijg de indruk dat ook deze wetenschapper met zijn grote theorieën een “great believer” in zichzelf is. De evolutionist gelooft in de juistheid van de evolutietheorie, analoog (of moet ik zeggen homoloog) aan de gelovige die gelooft dat er een God die is bestaat. Dat zou tot wederzijds begrip kunnen leiden in plaats van wederzijdse verkettering. Zijn afwijzen van religie brengt ons terug naar de tijd van Galileo, toen het om­gekeerde het geval was.

In die tijd domineerde de theologie de hele samenleving, en de opkomende na tuurwetenschap werd op de pijnbank gelegd van de inquisiteur. Hij doet het omgekeerde en bestempelt de gelovige levenshouding tot gezever. De twee benaderingen van mens en wereld behoren elkaar echter aan te vullen als twee kanten van de medaille. Theologie en zijn gelovigen aan de ene kant, met de troost die religie direct en indirect biedt voor de vele behoeftigen in deze wereld, en de Natuurwetenschap met zijn beoefenaren aan de nadere kant met de progressie in het begrip van de natuurlijke grondslagen van de wereld. De twee benaderingswijzen vormen twee verschillende sferen die elkaar ontmoeten langs de omtrek van de horizon.

Gelukkig beseffen we nu dat de aarde rond is, dat de horizon dus altijd op afstand blijft en onbenaderbaar is. We zullen nooit zeker weten wat er achter ligt; er blijft veel te overdenken en te geloven. Dawkins slaat met zijn wetenschappelijke sledge hammer de aarde weer plat, en berooft de mens van de zin van zijn geschiedenis. Er is nog een bioloog, Frans de Waal, iemand die het plat op tilt, en de wereld in zijn multidimensionaliteit opent. Hij zegt op grond van zijn befaamde onderzoek met apen: "Dit is een tijd voor empathie. Niet hoewel, maar juist omdat we zoogdieren zijn". Ik kan zijn inzicht dat "de cerebraliteit van de mens enorm wordt overschat", en het waarom daarvan, van harte bij Richard Dawkins, en bij ons, aanbevelen (art. Knack, nr 52, 2009). Ik wens Dawkins een beetje inzicht in zijn “cere-ge-braliteit”.

Opapake/Kees

Ter verduidelijking: Dit is een gastcolumn, het gaat hier dus niet om mijn mening.

Open brief aan Rik Torfs .

Beste Rik, U wil een nieuwe partij opstarten! Een nieuwe wind? Ik heb er een goed oog in zelfs al heb ik Uw programma nog niet mogen aanschouwen. Misschien bent U er nog volop aan aan 'twerken in het zweet Uwer aanschijns of brainstormen met Uw kornuiten.

Spijtig dat ik niet behoor tot Uw club van intelectuelen want ik zou me direct kandidaat stellen, ook al ben ik atheist;-) Een afdeling in het verre Kluisbergen, uithoek van de Vlaamse ardennen, zegt U dat niks?

Reynebeau zal bij de gelukkigen zijn zeker, de pietzak?

En toch zegt m'n buikgevoel dat dit toch een partij zal worden waar streven naar rechtvaardigheid in het vaandel zal gedragen worden.

Iets waar we nu aan toe zijn aangezien de politiek verziekt is en onderandere de graaicultuur "de" nieuwe cultuur is in vlaanderen, sorry, België.

Atheist zijnde moet ik toch in iets geloven, dus Rik stel ons niet teleur maar "change" ons politiek gebeuren.

Ik wacht er al op (change) sedert Martens ons teisterde destijds, met al z'n volmachten.

Vriendelijke groet,

Johan

http://cartoon.skynetblogs.be/

corruptisima re publica plurimae leges

Deze gastcolumn is ook te lezen op Politici aan het woord.

"Chapeau" voor Vande Lanotte maar het zal een eenzame strijd zijn.

Misschien toch eens wat afromen van die superwinsten en de mensen tevreden stellen (of liever geven waar ze recht op hebben),namelijk zij  die een groot deel van hun leven hebben gegeven om dit land welvarend te maken , de gepensioneerden.

http://cartoon.skynetblogs.be/

Deze gastcolumn is ook te lezen op Politici aan het woord.

Gebrek aan Europese solidariteit
Belgische en Vlaamse bewindslui beklaagden zich de voorbije maanden meermaals over het gebrek aan Europese solidariteit in de strijd om de overname van Opel. Links en rechts wordt gevreesd dat Berlijn de Duitse fabrieken wil redden ten nadele van andere Opel-vestigingen in Europa. (afp/eb)

http://cartoon.skynetblogs.be/

Ben sedert een dertigtal jaar trouwe lezer van Humo.

Vind dat lachen, zelfs met godsdienst, moet kunnen.

Maar die bewerkte foto van  Phan Thi Kim Phuc met Evy in "Het gat van de wereld" ..........??

Smakeloos, triestig, pijnlijk, kortom geen woorden voor.

Ik denk dat Evy er ook niet achter staat......

http://cartoon.skynetblogs.be/

 
Ook te lezen op Politici aan het woord. De bewuste foto kan u hier zien. Mag ik er de heren van Humo die een link naar dit stukje hebben gezet op hun site er op wijzen dat dit een gastcolumn is en dus niet van mijn hand, blijkbaar lezen ze de naam niet eens die onder dit stukje staat. Het klopt niet zoals in hun begeleidende rtekst dat ik reeds jaren een fervent Humolezer zou zijn. Ik koop het alleen als er goede artikels in staan en dat is nu al een tijdje geleden.

Weet je waar ik de wubbes van krijg ? Dat er te weinig werk is voor alle gezonde mensen, en door het syteem worden dikwijls ongezonden gedwongen te gaan werken...

Met oudjaar zal het nu 3 jaar geleden zijn dat een vriend/buurman van me onder een trein sprong, ontslagen wegens reorganisatie (in realiteit doordat hij na zware ziekte en helse rugpijnen niet meer in staat was zijn job goed uit te voeren/elke dag er te staan). Dus dop.

Als alleenstaande. Werkaanbiedingen van de VDAB krijgen waaraan ie niet kon voldoen vanwege zijn gezondheid... dus kreeg ie na een half jaar ofzo nog maar 300 euro dop. bleef er over: het OCMW, een plek waar hij voor hem écht niet binnen kon gaan, 't summum van mislukking in zijn ogen. Bleef er over: onder de trein springen met een stuk in je kraag terwijl je dochter van 19 thuis zit te wachten om met je te nieuwjaren... 't was rond 20 u ....op enkele honderen meters van waar we woonden...

Ik was de eerste die wist dat haar vader onder die trein lag...vertel dat maar eens aan zo'n meisje, dat haar vader dood is doordat het systeem hem gewoon op geen enkel vlak ter hulp kwam....

Dan had ik lieverd gehoord dat Herman door depressie (zou ze wel echt geweest zijn?) 66 % invaliditeit had gekregen, echt wel.

Ik ijver er al jaren voor dat er een totaal nieuwe herverdeling van werk moet komen, maar er luistert niemand. Als we met zijn allen 3/week zouden werken kunnen bedrijven 6 dagen / week winst maken ipv 5 zoals nu. Er zou geen brugpensioen meer nodig zijn om mensen in te parkeren, geen werkloze schoolverlaters, allochtonen, laaggeschoolden en weet-ik - veel voor andere werklozen meer die nu geen plaats vinden doordat er niet of weinig "doorgeschoven" wordt.

En geen burn-outs meer t.g.v. een te druk schema, en andere ziekten die voortkomen uit het moderne jachtige leven en die de ziekteverzekering jaarlijks tonnen geld kost, geen problemen met kinderopvang meer, minder rondhangende sleutelkinderen, minder files, minder problemen met opvang van ouderlingen (iedereen heeft meer tijd om wat voor zijn oudjes te zorgen), en veel meer mensen, zoals ik bv. die die 3 dagen per week misschien fysiek wel aankunnen terwijl 5 een onmogelijke opdracht is....

Als je ziet hoeveel dat zelfs nog maar op het eerste zicht allemaal van besparingen opbrengt, dan lijkt het me geen probleem om iedereen een basisinkomen te geven bovenop het loon dat ze verdienen. En er zou meer welvaart zijn, want welvaart is volgens mij o.a. een kwestie van evenwicht tussen plicht en lust...

Deze column is ook te lezen op Politici aan het woord.

Beste politici,

ik ga meteen met de deur in huis vallen: de meesten onder jullie zijn niet goed bezig.

Om te beginnen kleuren jullie buiten jullie lijntjes. Een voorbeeldje: Jean-Luc Dehaene komt op voor Europa,  hij voert er bijna geen campagne voor (met een lintmeter rond uw buik op een affiche staan is niet echt een campagne voeren) en drie dagen voor de verkiezingen plaatsvinden begint ie te zaniken over kleine partijen en dat je daar best niet op stemt. Hij zou zich beter met zijn eigen hof (Europa) bezighouden. En de CD&V-top had zo’n uitspraak beter door Kris Peeters of Marianne Thyssen laten doen. Europa is Europa, en Vlaanderen is Vlaanderen. En beste Didier Reynders, u heeft geluk dat u voorzitter bent van de MR en dus nog iet of wat uitlatingen mag doen i.v.m. de oververtegenwoordiging van Nederlandstaligen in Brussel.

En waar blijft die Europese campagne trouwens? Europa is geen bijzaak hoor! Mijn geheugen raakt aan drie kandidaten: Jean-Luc Dehaene (die niet verder komt dan “Europa is belangrijk”), Guy Verhofstadt (beste Guy, waarom moet ik 15 euro neerleggen voor uw Europees programma?) en Ivo Belet (ik weet dat ie een account op twitter heeft, en daar af en toe de spot drijft met andere politici). Drie kandidaten. Dat is niets. Nihil. Nul. Nougabollen. Bij wijze van spreken het collectief verstand van de families Planckaert en Pfaff. Rien de knots!

Wat u moet onthouden van de vorige paragraaf is dit:

1. waar is de inhoud van uw campagne? Waarom moet ik op u stemmen?
2. een reden om niet op u te stemmen is het uitmaken van uw politieke tegenstanders. Dat zijn geen toogstrategen of buiksprekers hoor.

Die twee punten bepalen uw Obama-gehalte. Zij bepalen of u een Barack Obama dan wel een John McCain bent. Niet uw web2.0 gehalte. Het kan me echt niet schelen of Inge Vervotte dan wel Guy Verhofstadt het meeste vriendjes heeft op Facebook (er is trouwens een verschil tussen “vriendjes” – je kan er maar een 5000-tal hebben – en “fans” – veel meer dan 5000 – op Facebook).

Beste politicus, voed dus ook een beetje uw journalistieke medemens op, want die lijkt het noorden kwijt te zijn. Zeg hem waar het wél om gaat. Ik wil niet weten of u zwart of wit bent (u bent het niet), ik wil wel weten wat voor een grijsaard u bent! U bent de baas, niet de journalist. Wil hij of zij (vooral zij) niet luisteren, stap het dan gewoon af. U zal er meer aandacht mee trekken dan u denkt.

Om samen te vatten: uw (onderbouwde!) boodschap moet zijn wat u de komende jaren met ons en onze regio wil uitsteken, binnen de bevoegdheden van de instelling waarin u wil belanden. Uw boodschap mag in geen geval zijn Caroline Gennez een onnozele koe is of dat Jean-Marie Dedecker een omhooggevallen nabjaar is. Dat laatste is namelijk iets voor toogstrategen en buiksprekers.

Beste politici, u heeft nog een lange weg af te leggen. Sterkte!

Deze brief werd geschreven door Boskabout van de gelijknamige blog.

Uw partij maakte deel uit van verschillende regeringen die de ASLK beetje bij beetje hebben geprivatiseerd. Ik was er delegee van de ACOD en de intersyndicale van de ASLK was het hoegenaamd niet eens met de verkoop aan de hoogste bieder. Nadien kon de SP mij niet meer tot haar leden rekenen. Georges Debunne nam het toen wel voor ons op.

Het ongenoegen over de privatisering werd misschien nog het best verwoord door Piet Frantzen, toenmalig lid van het directiecomité van de ASLK. In zijn brief van 14 februari 1993 liet hij aan zijn SP-voorzitter Frank Vandenbroucke weten wat hij erover dacht. De inleiding van de brief was niet mis te verstaan: ‘Ik begrijp de SP niet. De ASLK, waarvan de meerderheid van de gesyndikeerde personeelsleden aangesloten is bij de ACOD en het grootste gedeelte van de cliënten gewone mensen zijn, zal na de gehele of gedeeltelijke privatisering, een bank worden zoals alle andere, waaraan noch België, noch Europa een behoefte heeft’.

U moet die brief eens nalezen, maar misschien werd hij fijngemalen door de papierversnipperaar van de partij of werd hij door Frank Vandenbroucke verbrand. Deleten ging toen nog niet en ik bezit gelukkig nog een kopie. Ik wil u die desgevraagd doorfaxen. De brief eindigt met de woorden: ‘Ik vrees dat toekomstige generaties de socialistische beweging in België van het einde van de 20ste eeuw zwaar zullen veroordelen.’

Het Fortis-debacle is deels de verantwoordelijkheid van wat uw partij toen mee uitvoerde. Het personeel en de klanten van de ASLK hebben dit nergens verdiend. Door de liberaliseringen en privatiseringen mee op de rails te zetten, vind ik dat uw partij niet langer het recht zou mogen hebben om zich socialistisch te noemen. In de marge van wat er nu gebeurt, mompelt uw partij met een proteststemmetje. Hoewel, op de SP.A-site stelde Peter Van Velthoven in de nota ‘Trek de kaart van spaarders en aandeelhouders’ onder andere het volgende: ‘Ik roep de premier (dat was toen Leterme) dan ook op zijn fierheid aan de kant te schuiven en de moed te hebben om de belangen van de spaarders en de aandeelhouders te verdedigen’. Zit de fusie SP.A-Modrikamen er aan te komen?

Eerlijke banken en een goed functionerende overheid zijn cruciaal. Omdat precies daar het schoentje knelt, stelt zich nu een enorm probleem. De openbare kredietsector deed het vroeger veel beter dan de hebzuchtige banken van nu. We hadden in België een echte sociale zekerheid. Het egoïstische liberalisme heeft er zijn zinnen op gezet en de gevolgen van privatiseringen en liberaliseringen worden met de dag duidelijker.

Ook omwille wat er gebeurde ten tijde van de privatiseringen zou de SP.A nu beter zwijgen. Na zoveel jaren kan ik me daar nog altijd kwaad over maken. In het licht van de overname van Fortis door BNP-Paribas hou ik eraan mijn verontwaardiging over wat de houding van de SP.A door de jaren heen geweest is, te ventileren. Om de verkoop van de ASLK tot stand te brengen richtte de toenmalige regering een werkgroep op onder voorzitterschap van de heer Masset. Misschien weet Frank Vandenbroucke dat nog. Masset was afgevaardigd-bestuurder van Mosane, dochtermaatschappij van Cobepa, de holding van de Bank van Parijs en van de Nederlanden. Van een toeval gesproken! En let op: het wordt nog straffer! Die holding was toen net in het nieuws gekomen omdat het ratingkantoor ‘Standard and Poors’ niet alleen de rating had verminderd, maar bovendien ‘onder toezicht plaatste’ wegens het verstrekken van ongelukkige kredieten. Sterk hé, Caroline?

Danny Carleer - Ex-ondervoorzitter van de ACOD-ASLK

Energie is levensnoodzakelijk. Toch betalen we in België 21% btw op gas en elektriciteit. Dat is het tarief voor luxeproducten als kaviaar! De PVDA wil de btw op energie verlagen naar 6%, zoals in Luxemburg. Op kosten van Electrabel. De PVDA haalde meer dan 185.000 handtekeningen op om de btw op energie te verlagen van 21% naar 6%. De regering wil er niet van weten. Nochtans zijn er argumenten genoeg...

Energie is geen luxe
In België bestaat een verlaagd btw-tarief van 6% voor kraantjeswater, groenten en fruit, geneesmiddelen en voeding. Omdat het “levensnoodzakelijke goederen en diensten” zijn. Maar verwarming en verlichting zijn evengoed levensnoodzakelijk. Of zijn verwarming en verlichting luxe, in de ogen van de regering?

Factuur 260 euro goedkoper
Een btw-tarief van 6% zou een gemiddeld gezin 260 euro per jaar korting opleveren. Mooi meegenomen als je weet dat de energiefactuur met 30% gestegen is op één jaar tijd.

België loopt achter
Het btw-tarief in België behoort bij de duurste van heel Europa. Nochtans laat de Europese wetgeving toe om een verlaagd btw-tarief in te voeren voor gas en elektriciteit. Andere landen doen het al! In Luxemburg is het tarief 6%. In Groot-Brittannië en Portugal zelfs maar 5%.

Wanbetalers
Dure prijzen doen de armoede groeien. Alleen al in Vlaanderen waren er vorig jaar 75.369 mensen die hun gas- en elektriciteitsrekening niet op tijd konden betalen en dus niet meer welkom zijn bij hun commerciële leverancier.

Woekerwinsten
Door een btw-verlaging naar 6% krijgt de overheid uiteraard minder inkomsten. De PVDA wil dat Electrabel en andere energiebedrijven dat geld bijpassen. Door de hoge energieprijzen maakt Electrabel woekerwinsten van meer dan 2 miljard euro per jaar. Dat is omgerekend 500 euro per gezin!

Trudy, geit van Leterme

Dames en Heren. Het is tijd voor pijnlijke onthulling. We leven in een dictatuur. U mag geloven dat Nederland een democratie is, waar iedereen mag zeggen en denken wat hij wil, maar ik blijf het herhalen: we leven in een dictatuur.

Niet die van de media, de technologie of de commercie; de ware dictatuur is die van het weer. Vorige week zaterdag merkte ik dat goed. Ik zeulde de Paasboodschappen naar huis, en plotseling fietste er een man tegenover me, traag, te traag, die me aandachtig opnam en daarna riep: ‘Goede jas!’ Beschuldigend. Inderdaad, ik droeg een wollen winterjas. Helemaal dichtgeknoopt, daar bovenop een dikke sjaal. Of ik maar even verantwoording wilde afleggen. Zelf ging mijnheer gekleed in een korte broek, die vrij zicht bood op zijn gebruinde knieën, en hij droeg een vrolijk shirtje. Had ik misschien niet door wat voor weer het was? Ik mompelde braaf ‘Sorry’, maar eenmaal thuis dacht ik: “Het hersenspoelen is dus weer begonnen.” Ik moet van alles uittrekken, en bovenal: lachen, genieten, af en toe spijbelen en terrasjes pakken, meefluiten met nostalgische zomerhits. Ik moet vakantieplannen maken, en kwetteren over leuke rokjes, recepten voor frisse salades, ik moet flirten alsof ik een vlindertje van vijftien ben, en ik word geacht het weer mooi te noemen, liever nog prachtig…
Zelfs die melancholieke, introverte Gerrit Hiemstra eist dat van mij, al doet hij dat goddank wel zuchtend – want tja, opdracht is opdracht…
Ik moet mezelf verloochenen, als een geboren vrijdenker in een familie van fundamentalisten.

Mooi weer? Dat is het in november, als de bomen vechten tegen de wind, een gevecht dat ze verliezen – met rondwaaiend goud, broos, vergankelijk goud, tegen een loodgrijze hemel. Mooi weer is het, als de gordijnen ‘s middags al dicht kunnen, en opwapperen als er een ijzige sneeuwwind binnenwaait. Mooi weer is weer waarbij je kunt nadenken over echte liefde en echte dood, op een waarachtige, harde, onmooie manier. Mooi weer is regenweer waarin niemand ziet dat je jankt om de ellende die het leven is. Weer, waarin je Jacques Brel hoort fluisteren en briesen. Mooi weer is weer waarin je moet proberen zelf een brandende zon te zijn, tegen beter weten in. Natuurlijk, ik kan het spelletje prima meespelen, en doen alsof er geen crisissen en conflicten bestaan, een wijntje aan het water kan ik best waarderen… Maar soms voel ik me een banneling, een roepende in de woestijn… Namens al diegenen die deze wanhoop delen zou ik de blije, vrije meerderheid willen vragen: mag het een beetje minder? Mogen wij, bij wijze van verzetsdaad, nog even in onze Noorse truien lopen? Mogen wij ’s nachts alstublieft klaarwakker de dagen tot eenentwintig september tellen,wanneer we weer onszelf kunnen zijn, op onze eigen, nimmer frivole, hartstochtelijk herfstige wijze? Zolang wij worden getergd en gemarteld met kletspraat over iedereen die geniet van het mooie weer… ‘Dus moet jij ook, je wilt toch geen spelbreker zijn?’ – zolang verdom ik het te geloven dat ik leef in een vrij land. Het is maar dat u dat beseft.

Désanne Van Brederode, columniste van Buitenhof TV.

Ook de spermabank zit in slechte papieren. Ze lijdt een miljardenverlies door de toegenomen sterilisaties. Dat bleek gisteren op de voorstelling van de eerste kwartaalcijfers van 2009. Het verlies werd nog enigszins beperkt dankzij de inbreng van Dirk Draulans. BNP-Paribas stelt een overname voor, maar verwacht van de aandeelhouders dat zij dan ook een kwakje in het zakje doen. Didier Reynders wil de staatsgarantie uitbreiden voor notionele aftrek.

Met dank aan Trudy, Geit van Leterme.

Het begint mij steeds meer te ergeren dat de problematiek van auteursrechten op Youtube zo onduidelijk, verwarrend en frustrerend is.

Youtube creëert de illusie dat het gaat om user generated content, filmpjes gemaakt door amateurs. Bij het opladen van een videootje staat duidelijk dat je geen videomateriaal mag uploaden, waarop anderen de auteursrechten bezitten.

Maar langs de andere kant zie je dat 99.9% van de filmpjes op Youtube fragmenten zijn uit commerciële films en tv-programma 's! Enerzijds zogezegd iets verbieden, maar het dan toch oogluikend toelaten, dat is de politiek van Youtube.

Het is gemakkelijk om als buitenstanders, jullie die genieten van het miljardenaanbod aan filmpjes op Youtube, ons, die hun nek uitsteken om dit aanbod mogelijk te maken. met de vinger te wijzen. En niet zonder enig leedvermaak te zeggen: maar je weet dit toch, dat het illegaal is om auteursrechtelijk beschermd materiaal op te laden!

Ik kan je verzekeren: het opladen van een videootje naar Youtube is een zeer stresserende bezigheid: niet alleen is er het enorme werk van het rippen, het opnemen van tv-programma 's, al die moeilijke technologie leren doorgronden, maar bovendien is er altijd de angst: zal mijn account verwijderd worden of niet?

Ik heb er geen bezwaar tegen dat Youtube zegt: de producent, de copyright owner heeft een claim van auteursrecht op het filmpje dat je net hebt opgeladen. En dat ik dan verplicht word om het te verwijderen. Daarover gaat het niet. Ik heb daar geen enkel probleem. Zonde van de verloren tijd, maar even goede vrienden. 

Maar ik heb het al zo dikwijls meegemaakt, eerst op Dailymotion, later ook op Youtube, dat zonder enige vorm van waarschuwing mijn account werd vernietigd, dit betekent dus al die tijd, moeite, expressie en sociale netwerking die in één muisklik zijn verdwenen.

Ik kan je verzekeren dat dit een grote psychische stress met zich meebrengt. Je voelt je behandeld als een crimineel, terwijl je in het duister tast om de aanklacht. Het is een fundamenteel recht in de rechtsstaat dat er geen straf mag zijn zonder een aanklacht.

OK, dit is een beetje een groteske overdrijving. Je krijgt bv. geen problemen met het gerecht, etc. Je account is gewoon weg, en het leven gaat verder.

Maar nu kom ik tot de kern van mijn redenering: de onduidelijke situatie rond het al dan niet mogen/kunnen opladen van (fragmenten uit) commerciële films en tv-programma 's, is een aantasting van het rechtsgevoel en de rechtszekerheid, hetgeen geen enkele rechtsstaat kan tolereren. Want waarom word ik gestraft, terwijl een ander -dikwijls gaat het om dezelfde programma 's!- zonder problemen op Youtube blijft staan?

Ik vergelijk het een beetje met het Romeinse systeem van decimering. Legioenen die zich hadden schuldig gemaakt aan lafheid of desertie, werden gedecimeerd. Dit betekent dat één op de tien soldaten via lotjestrekkerij werd afgemaakt.

Een gelijkaardig gevoel heb ik ten aanzien van de politiek van Youtube rond het probleem van auteursrechten. Dat het één gigantische loterij is, met winnaars en verliezers.

Het is zo 'n beetje het verhaal van de kat en de melk. Zet een schoteltje melk vlak voor een kat, en zeg: je mag daar niet aankomen! Natuurlijjk zullen de meeste katten op de melk afvliegen, ook al is er het risico dat jij  één van de tien katten zult zijn, die zal worden doodgeslagen.

Dit is een fundamenteel gevoel van rechtsonzekerheid op internet. Recht kan niet  een loterijsysteem zijn. Dringend moeten de betrokken organisaties: Youtube en de videofora, de producenten, de copyright owners, de overheid, komen tot een duidelijke mediacode...