Columns

Elke dag worden zestig Vlaamse gezinnen uit hun huis gezet omdat ze de huur niet langer kunnen betalen. Het gaat om een verdubbeling in vergelijking met vorig jaar.

In 2008 kwamen 10.780 gezinnen op straat te staan, weet de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG). Dat kwam neer op een gemiddelde van dertig gezinnen per dag, een record. Dit jaar is er al sprake van een verdubbeling.

En dan durven de werkgevers nog zeggen dat er geen koopkrachtverlies is. Natuurlijk komt het niet allemaal door de economie. Veel mensen kunnen ook niet met geld omgaan.

Ik ken persoonlijk mensen die in het midden van elke maand klagen dat ze geen geld meer hebben. Maar ze gaan wel drie keer per jaar op reis, kopen om de drie jaar een nieuwe wagen of drinken hun geld op.

Natuurlijk mag je met je geld doen wat je wilt, maar sommige mensen kunnen best naar de dienst budgetbeheer van het OCMW gaan. Je moet je loon altijd in drie delen, een deel voor je huur, een deel voor de energiekosten en een deel voor je eigen kosten. En als je dan op het einde wat over hebt kan je dat beter op een spaarrekening zetten voor onverwachte kosten.

Ik zag onlangs een reportage over een gezin dat zei niets meer te hebben na het faillissement DSB Bank. Op de achtergrond was een peperduur salon met een groot plasmascherm te zien. Waarschijnlijk gekocht op krediet.

En daar loopt het fout, ik ken winkels waar je zelfs zonder loonbriefje dingen op krediet kan kopen. Deze winkels werken met Citibank en die kijken niet zo nauw. Een werkloze kan normaal gezien niets kopen op krediet omdat zijn inkomen niet belast wordt. Wel, die kunnen daar met wat liegen toch nog kopen. Zeg dat je voor een overheid werkt als bediende en je 2300 euro verdient en je loop zo met je pc of tv naar buiten.

En als dan blijkt dat je toch niet op tijd kan betalen zal je snel bezoek krijgen van een incassobureau of in het ergste geval een deurwaarder. Ik klaag dit soort toestanden reeds jaren aan, maar toch mag Citibank zo blijven werken.

Hoe weet ik dat allemaal? Omdat vrienden van mij zo dingen hebben gekocht toen ze werkloos waren en ik zo ook mijn eerste computer heb gekocht. Alleen wist ik verdomde goed dat ik het kon betalen, maar of iedereen zo denkt dat betwijfel ik.

Er bestaat nochthans een lijst met wanbetalers, men zou winkels waar men op krediet kan kopen moeten verplichten, deze lijst te raadplegen alvorens iets te verkopen. Gewoon een naam en rijksregisternummer intypen en men zou dan te lezen krijgen of iemand al te veel schulden heeft. Zo moeilijk is dat toch niet te regelen?

Deze column is ook te lezen op Politici aan het woord.

Almaar meer Belgen hebben het moeilijk om hun consumenten- of hypothecair krediet op tijd te betalen. De betalingsachterstand van alle gezinnen samen klokte eind vorige maand af op bijna 2 miljard euro, zo blijkt uit cijfers van de Nationale Bank. Dat staat te lezen in De Morgen.

Sinds de economische crisis eind september in alle hevigheid losbarstte, is er een stijging met ruim 8 procent merkbaar. Het aantal achterstallige kredieten loopt intussen op tot een half miljoen contracten. Volgens de specialisten van de Nationale Bank is het overdreven om van een dramatische stijging te spreken, maar het verband met de crisis is onmiskenbaar.

De grootste betalingsmoeilijkheden komen voor bij de consumentenkredieten, zoals persoonlijke leningen en kredietkaarten. Het achterstallige consumptiekrediet kwam in maart uit op ruim 461.000 contracten, het hoogste aantal in bijna vier jaar, goed voor een recordbedrag van 1,34 miljard euro. Hoeveel wanbetalers er achter het half miljoen achterstallige leningen schuilen - een persoon kan met meerdere achterstanden kampen - is nog niet bekend. Eind 2008 kwam de teller uit op ruim 344.000 wanbetalers.

En dan zijn er toch nog banken die mensen met valse beloften proberen te lokken om leningen af te sluiten (lees hier meer). Er zijn zelfs banken zoals Citibank die niet eens een loonbriefje vragen als je in een winkel via hen op krediet koopt. Als je werkloos bent en je normaal niet op krediet kan kopen wegens geen belastbaar inkomen, kan je door wat te liegen zo een flatscreen televisie of wat dan ook kopen.

Ik overdrijf niet want heb het zelf meegemaakt toen ik nog werkloos was en zelfs nu ik werk heb moest ik bij de aankoop van mijn nieuwe laptop mijn loonbriefje dat ik bij had niet laten zien.

Zulke banken zorgen ervoor dat mensen zichzelf nog meer in de schulden steken. Dit soort van praktijken zouden zwaar bestraft moeten worden. Maar ja, Citibank is één van de grootste banken, die zien niet op een boete meer of minder. Dan pluimen ze een paar nieuwe klanten en de boetes zijn zo terugverdiend.

Wat kan je hier tegen doen? Naar de ombudsman voor de banken stappen? Vergeet het maar, die is aangesteld door de financiële sector zelf en zal niet in het vlees van zijn broodheren snijden. Deze ombudsman zou onafhankelijk moeten zijn en middelen krijgen van het Ministerie van Financiën.

Helaas bestaan er hier geen ombudsprogramma's op televisie zoals Radar in Nederland waar men met verborgen camera's en onderzoeksjournalisten zulke praktijken naar boven brengt. De consument voelt zich soms in ons land als opgejaagd wild, klaar om afgeschoten te worden.

Maar natuurlijk moet de consumenten ook bij zichzelf eens te rade gaan of hij een bepaald product wel kan kopen. Als ik maar 20 euro heb kan ik er geen 100 uitgeven en moet ik maar sparen.

Veel mensen denken volgens het principe van "als het goed gaat zing ik luid en als het minder goed gaat blijf ik zingen maar op een fluisterende toon", volgens mij kan je beter wat onder je stand leven dan ver erboven.

De directie van Citigroup, de op een na grootste Amerikaanse bank, pleegt spoedoverleg met de regering na de zware verliezen van de voorbije dagen. Dat leidt tot ongerustheid bij het personeel van Citibank België.

Staatssecretaris voor Armoedebestrijding Jean-Marc Delizée (PS) is verontwaardigd over de Citibank-verkopers die in stations en metrostations voorbijgangers aanspreken en hen een kredietkaart aanbieden.

Hij vraagt aan minister van Ondernemen Vincent Van Quickenborne (Open VLD) een onderzoek te openen naar de wettelijkheid van deze praktijken, die lijken op "een visverkoop bij opbod".

"Mensen hoeven tegenwoordig niet meer de stap te zetten naar een bank voor een kredietkaart. In periode van koopkrachtcrisis is dit een schandalige stap", zegt Delizée. De staatssecretaris heeft het in het bijzonder gemunt op de Citibank-desks die in stations en metrostations te zien zijn.

De Brusselse minister van Mobiliteit Pascal Smet (SP.A) heeft de vervoersmaatschappij MIVB daar al over geïnterpelleerd, maar toch stelt Delizée vast dat deze acties blijven doorgaan.

Hij heeft een officiële brief geschreven aan minister Van Quickenborne. Volgens Delizée laten de verkopers in de stations "mensen geloven dat ze door te lenen, hun koopkracht vergroten, terwijl hun koopkracht alleen maar kan dalen door zich in de schulden te steken".

Ik weet uit ervaring dat Citibank niet eens de moeite doet om na te gaan of iemand kredietwaardig is, ze vragen zelfs geen loonbriefje om na te gaan of je de lening wel kan terugbetalen.

Ben je werkloos en wil je iets op krediet kopen? Dan ken ik in Leuven een paar winkels die samenwerken met citibank en waar u door gewoon wat te liegen al wat u wil kan kopen. Men "vraagt" gewoon wat gegevens, maar controleert die niet, zeg maar gewoon dat je werkt bij een groot bedrijf en geef je zelf een loon dat niet te riant is maar goed genoeg om kredietwaardig te zijn en ga naar huis met die nieuwe breedbeeldtelevisie. Bedankt Citibank! Of toch niet?

Als je alles kan terugbetalen is er natuurlijk geen enkel probleem, maar als je al in de schulden zit en toch op die manier dingen gaat kopen, dan zal je schuldenberg alleen maar groter worden.

En als men nu nog in stations gaat verkopen, is het hek helemaal van de dam. Wie heeft er nu voldoende tijd in een station om de kleine lettertjes te lezen? En hebben ze aan die citibank-desks wel de tijd om te controleren of iemand kredietwaardig is? Maar ja, dat doen ze zo al niet.

Leningen moet men niet op straat verkopen of kopen, maar rustig in een bank. Het wordt tijd dat men zulke praktijken aan banden legt of tenminste reglementeert.

Hier in Leuven mogen alleen organisaties als Greenpeace of WWF op straat verkopen of leden werven als ze dit aanvragen, gaat het om commerciële producten, dan moeten zij een plaats op de markt aanvragen. Doen ze dit niet dan wachten hen grote geldboetes. De consument verdient alle bescherming tegen geldwolven!

Zo'n 140.000 Vlamingen deden vorig jaar een beroep op schuldbemiddeling. Dat blijkt uit een bevraging van het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling. De Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) heeft de cijfers bekendgemaakt op een persconferentie naar aanleiding van haar tweejaarlijkse Trefdag, die dit jaar plaatsvond in het ICC in Gent.

Het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling is een samenwerking tussen de VVSG en de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW's). In 2007 werden 331 diensten schuldbemiddeling bevraagd. Ze registreerden samen zo'n 58.000 dossiers, goed voor 140.000 mensen in Vlaanderen. "En de reële schuldencijfers zullen nog hoger liggen", aldus de VVSG. "Voor iemand komt aankloppen, moeten immers een aantal drempels overwonnen worden."

Waar vroeger vooral arme gezinnen problemen ondervonden om rond te komen, doen nu ook eenoudergezinnen en tweeverdieners in stijgende mate beroep op de dienstverlening.

Het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling zal in het najaar zwaar inzetten op een grote preventiecampagne naar jongeren, om hen adequaat te leren omgaan met geld en hen verstandig om te leren gaan met kredieten.

Natuurlijk zijn er ook mensen met een gat in hun hand! Maar het merendeel komt volgens mij van mensen die zelfs met hun loon niet meer rond komen en dus maar gaan lenen om hun levensstandaard te behouden of te verhogen.

En sommige banken, instellingen of gelduitleners weten dat en maken daar misbruik van. Ook kopen op krediet doet er geen goed aan. Citibank vraagt zelfs niet om een loonstrookje voor te leggen als u in een winkel via hen iets wil kopen, ander banken doen dit wel. En door al deze dingen wordt de schuldenberg van veel mensen alsmaar hoger.

En natuurlijk is er ook de dalende koopkracht, maar dat mag je niet zeggen van Unizo, dan ben je gek en moet je naar de psychiatrie.

Banken spelen in op de hoge stookolieprijzen en pakken sinds kort uit met een speciale energielening. Dat meldt Het Belang van Limburg zaterdag. "Op die manier kunnen consumenten die krap bij kas zitten de betaling van hun stookoliefactuur over het hele jaar spreiden", zegt Lars Seynaeve, woordvoerder van Citibank.

Een rondvraag bij de grootste stookolieleveranciers in Limburg toont aan dat één gezin op drie zijn stookoliefactuur niet binnen de opgelegde termijn betaalt.

Sommige klanten vragen ook om de rekening in schijven te mogen betalen. Citibank speelt in op die trend met een speciale energielening. "Iedereen kan zo'n lening afsluiten. Het geleende bedrag is wel gelimiteerd tot 2.500 euro", zegt Seynaeve. Het is best een succesvolle lening. Mensen gaan nu eenmaal niet graag aan hun spaarcenten. Ik verwacht dat er dit jaar nog meer vraag gaat zijn, als er echt massaal stookolie wordt ingedaan."

Was Citibank niet de bank die eerder dit jaar in het nieuws kwam omdat ze zelfs leningen gaven aan mensen die op de zwarte lijst stonden en dus geen recht hadden op nog een lening? Ik denk het wel. Dat men mensen wil helpen om niet in de kou te zitten tijdens de wintermaanden is goed, maar men moet er wel voor zorgen dat ze de rest van het jaar boterhammen met choco moeten eten om al hun leningen af te betalen.

Dat Citibank laks te noemen is op gebied van kredieten verstrekken heb ik ooit zelf mogen ervaren. Toen ik nog een werkloosuitkering kreeg en dus geen recht had op kredieten, ging ik naar een winkel in Leuven om een computer te kopen.

Ik wist van andere mensen dat je er met een leugentje wel kredieten kreeg. Ik zei dat ik werkte voor een bepaald bedrijf en een goed loon had. Ik kreeg de computer mee naar huis zonder dat ik een loonbriefje moest voorleggen en kon die via maandelijkse overschrijvingen betalen.

Ik kon het me gerust permiteren, maar ik ken mensen die dat niet konden en in dezelfde zaak verschillende producten konden kopen. Zoiets zou toch beter gereglementeerd moeten zijn.

Tussen haakjes ik heb verleden jaar en dit jaar in die winkel nog een laptop een een camera gekocht, ze werken nu met twee banken, voor de ene was wel een loonbriefje nodig, voor Citibank nog steeds niet.

Kopen op afbetaling of krediet kan dan wel goed en gemakkelijk zijn, maar men moet er toch mee oppassen dat je jezelf niet mee in de problemen helpt.