Columns

Je kunt vandaag de dag je TV niet aan zetten of je ziet een kookprogramma en je hoort het woord crisis. In deze postmoderne tijden van onzekerheid werkt dit geheel averechts, toch op de Belgen. Nu ze niet eens meer weten hoe lang ze zullen moeten blijven werken, ook niet juist weten hoeveel pensioen ze zullen verdienen. Daarbovenop komen de voor de postmoderniteit zo typische vragen: zal ik mijn hypotheek kunnen blijven betalen? gaat mijn vrouw of mijn man er niet van door met eenander? zullen we nog kunnen betalen als onze kinderen groot zijn en misschien wel naar de universiteit willen gaan? Die opeenstapeling van onzekerheden zorgt ervoor dat vooral de middenklasse in tijden van crisis meer geld zal wegleggen voor de onzekere toekomst, des te meer naarmate de crisis scherper is.

In 2008 en begin 2009, toen de crisis voelbaar werd, werd er meer op spaarboekjes gespaard dan ooit te voren, waardoor de consumptie van de gezinnen - de private consumptie dus - abnormaal daalde.

Het wordt tijd dat mensen inzien dat ze met zijn allen ook zelf iets kunnen doen aan de crisis. Het is helemaal fout te redeneren als angsthazen en te besluiten: "Neen, laten we dat salon nu niet kopen, want nu is 't slechte tijd." "O neen, nu geen verbouwingen aan ons huis, want 't is crisis." "Oei neen, nu geen nieuwe koelkast, laten we wachten tot de crisis voorbij is."

Dit soort reflexen - dat men vroeger zou hebben beschreven als het gedrag van de goede huisvader - is in twee opzichten een ramp voor de economie. (1) als de consumptie daalt wordt er private koopkracht onttrokken aan de economische kringloop, waardoor een economie als geheel in een negatieve spiraal terecht dreigt te komen, en (2) hoe groter de spaarquote - dat is de verhouding tussen besparingen en nationaal inkomen - hoe zwakker de investeringsmultiplicator (dat is de wijziging van de investeringen die een gevolg zijn van de wijziging van het nationaal inkomen). De zeer bekende econoom John Maynard Keynes sprak in dit opzicht van het spaarparadox: sparen kan microeconomisch een deugd lijken, macroeconomisch is het een ondeugd.

De multiplicator is de motor van een economie. Als die begint te sputteren krijgt de economie als geheel de kramp. De boodschap is dus: hou nu toch eens op met lamenteren over de crisis (waaraan de banken schuld hebben) en stop ermee des te meer geld naar de ... banken te versassen naarmate de crisis scherper is. In crisistijd brengt geld op spaarboekjes niets op, zorgt het ervoor dat je verder achteruit boert: inclusief de getrouwheidspremie brengt een spaarboekje maar 2.50 % op, terwijl de inflatie 3.65 % is. Hier spreekt men van koopkrachtserosie van het geld: je geld wordt minder waard naarmate de tijd verstrijkt.

Twintig jaar geleden schreef ik in mijn Libertijnse Breekpunten - met statistieken ter ondersteuning (pp. 180-184) - dat de enigen die dik verdienen achter crises de ... banken zijn. Tussen 1978 (begin van de petroleumcrisis) en 1989 (einde van de petroleumcrisis, bedroegen de winsten van de Belgische banken gemiddeld 10.98 %, terwijl die van alle andere ondernemingen amper 5.51 % bedroegen (af te leiden uit tabel 18 op p. 187). Het crisis paradox, waarbij de middenklasse des te heftiger gaat sparen naarmate de crisis scerper wordt, is hiervoor verantwoordelijk. Dus gasten, roep het uit, zo luid als jullie kunnen, hoe heftiger de crisis HOE MINDER SPAARGELD WE MOETEN AFDRAGEN AAN DE BANKEN en HOE MEER WE ONS GELD MOETEN UITGEVEN. Zou eenieder dat doen, de crisis was al voor de helft opgelost!!!!!!

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 We hebben nu ook een fanpage https://www.facebook.com/Rossem2014