Columns

U wilt toch ook weten waarom we plots met zijn allen - enfin toch alle kleine jongens en kleine meisjes, niet de altijd weer gespaarde grote meisjes en grote jongens van de power elite - moeten inleveren? Dit niet enkel in België, maar in heel Europa. De fundamentele reden hiervoor is dat de vrije markt, voor wie Alexandertje De Crootje en Gwendolientje Ruttentje zo mooi lofzangen aanheffen, gewoon niet meer werkt. Want als die vrije markt zo onfeilbaar was, met de lengendarische invisible hand alle problemen weer gladstreek, hoe kwam het dan dat in heel Europa regeringen honderden miljarden moesten toestoppen om de hebberige banken van het failliet te redden?

Om dit te verstaan moeten we even terug naar 1999. Dan wordt er in Amerika beslist de Glass Steagall Act op te heffen. Die Glass Steagall Act maakte een scherp onderscheid tussen twee soorten banken: spaarbanken en investeringsbanken. Van spaarbanken werd verwacht dat ze de (spaar)deposito's van hun klanten leningen verstrekten (b.v. hypotheekleningen). Hierbij moesten risico's zoveel mogelijk worden vermeden om de spaartegoeden van de klanten niet in gevaar te brengen. Investeringsbanken, die verstand hadden van circuleren, die werkten met grote vermogens van grote klanten (niet eenvoudig met hun spaarcentjes), mochten bij hun beleggingen en participaties wel risico's nemen omdat ze nu eenmaal zoveel meer verstand hadden van speculeren, en omdat hun klanten risico's durfden nemen bij al dat speculeren.

In Europa mochten spaarbanken al sinds 1988 speculeren, net als investeringsbanken, maar hiervan werd pas zelden gebruik gemaakt. Maar als ze na 1999 zagen dat hun Amerikaanse collega's-spaarbanken zich plots wel gingen gedragen als heuse investeringsbanken, en daarbij veel hogere winsten vergaarden, wilden ze niet achterblijven en tekenden ze niet zelden in op nieuwe bankproducten die veel grotere winsten in het verschiet stelden. Dat spaarbanken hoegenaamd niet de knowhow hadden van investeringsbanken en vaak ternauwernood wisten waarin ze nu eigenlijk belegden, was blijkbaar geen probleem. Men liet hen maar begaan en de uitgevoerde bankcontroles waren maar een lachertje.

Begin van de jaren 2000 zagen vooral de Amerikaanse spaarbanken gesneden brood in de vastgoedmarkt. Daar swingden de prijzen zozeer de pan uit dat banken plots klaarstonden met zogenaamde ninja kredieten (no income, no job, no assets). Mensen zonder inkomen, zonder werk, zonder vermogen konden plots kredieten krijgen om een eigen huis of appartement te kopen. Aan het ritme waartegen de vastgoedprijzen stegen konden ze al na een paar jaar hun huis verkopen om eerst de bank terug te betalen en met de winst een grotere, een mooiere woning te kopen. Je moet natuurlijk al heel naief zijn om te geloven dat dit kan blijven duren. Verblind door greed, door hebzucht dus, vergaten ze heel even dat dit sprookje niet kon blijven duren, te meer daar ze ferme bonussen opstreken, bonussen waarvan ze in dagen toen de Glass Steagall Act nog bestond nooit zouden hebben durven dromen.

Vanaf 2006 stelden waarnemers vast dat de vastgoedmarkt in Amerika over zijn hoogtepunt was. Opeens konden de ninja-kredietnemers hun hypotheken niet meer betalen en werden hun droomhuizen in beslag genomen, waardoor de vraag naar huizen in mekaar stuikte en het aanbod van in beslag genomen woningen steeg. Het gevolg was een snelle ineenstorting van de vastgoedprijzen. Vroegere spaarbanken zaten hierdoor opgezadeld met heel twijfelachtige hypotheekleningen. Gelukkig vonden ze soulaas bij echte investeringsbanken van het allooi van Goldman Sachs, zowat de leepste grote jongens op de financiële markten. Die stelden voor de dubieuze hypotheekkredieten per tienduizenden te bundelen en ze massaal aan te bieden aan voornamelijk de vroegere Europese spaarbanken. Goldman Sachs gaf het nieuwe bankproduct een naam: het waren COD's (collateral debt obligations) die in de derde periode forse winsten "konden" opleveren en die in de eerste en tweede periode vrij risicoloos waren. Hiermee deden de rommelkredieten hun intrede op de Europese markt.

Vrijwel geheel onwetend van wat ze kochten gingen vroegere spaarbanken hals over kop achter het nieuwe wonderproduct dat "COD" heette ('c'est ça n'est-pas monsieur le baron van Crombrugghe de Loringhe de Pyckedaele, c'est C.O.D. n'est-ce pas, ou est-ce C.D.O.?' 'regarde un peu le dictionaire, Philemon.' 'le mot est tellement neuf qu'il n'est pas dans le dictionaire, monsieur le baron. mais on m'a dit que c'est très rentable.' 'alors Philemon, tu attends quoi, en-achêtes avant qu'il n'y ont plus.') Financiële experts met jarenlange ervaring lachten zich een breuk als ze zagen hoe, gedreven door een pathologische hebzucht, vroegere spaarbanken zich in de vernieling kochten.

In België was de grote kampioen de Dexia Holding die voor 117 miljard rommelkredieten kocht. Maar ook KBC, Fortis, Ethias en ING kochten zich de kramp. Ondertussen was in Europa Deutsche Bank - net zo leep als Goldman Sachs in de States - ook aardig begonnen met het doorverkopen van herverkapte rommelkredieten.

Het duurde nog tot de zomer van 2008 alvorens de klungelaars die zich massa's COD's lieten opstoven in de mot kregen hoezeer ze werden bedot. Ondertussen ging Lehman Brothers in Amerika op de fles en stuikte de effective financial market hypothese - de Bijbel van het blauwe geloof - als een kaartenhuisje in elkaar. Financiële markten waren opeens niet langer efficiënt. Overal in de kapitalistische wereld moesten Staten diep in hun schatkist scharrelen om banken van het failliet te redden. In België moest de regering Dexia een eerste keer steunen met 106 miljard staatssteun, in 2011 nog een tweede keer met 40 miljard.

In een week-end tijd moest Fortis tegen braderieprijzen verkwanseld worden aan de Hollanders en de Fransen (voor de man uit Ieper een bewijs van goed bestuur! Lacht u zich ook een breuk?) KBC moest meer dan 6 miljard lenen van de federale en de Vlaamse overheid tegen een ... eeuwigdurende rente van 8.5 %! Mooie hypothese, die effective financial market hypothesis! De zoveelste gore leugen van de aanbidders van de vrije markteconomie. (Laten we ook niet vergeten dat Bart de Wever op de eerste rij zit in dit soort blauwe tempels, nog perverser liberaal dan De Croo en Rutten samen. In die tempel zijn Hendrikje Bogaertje en rasopportunist Van Quickenborne al jaren misdienaar.)

Het gevolg van dit alles was een algehele bevriezing van de interbancaire markt, waar de ene bank de andere niet meer vertrouwde, en waar er om de haverklap naar de Amerikaanse rating bureau's werd gemaild om te zien hoe slecht de collega's er wel voorstonden. Dit algemene wantrouwen verstevigt de positie van de grote ratingbureau's (Standard & Poor's, Moody's, Fitch) die overstelpt worden met vragen van banken hoe het met hun concurrenten zit. Ook neemt het wantrouwen van de banken toe of sommige van de door hen gekochte staatsobligaties (bv. van Ierland, van Griekenland, van Portugal, van Spanje) nog wel betrouwbaar zijn. Dit leidt tot een ware machtspositie van de ratingbureau's die nu ook hele staten gaan beoordelen (en veroordelen). Het wantrouwen neemt nog toe als er in Wallstreet en in de Londense City massaal tegen de euro wordt gespeculeerd.

Daarop gaat de godfather van alle grootbanken, het IMF (Internationaal Monetair Fonds), de lijnen uitzetten. Dit IMF wil dat, in naam van de grootbanken, alle landen hun staatsschulden gaan beperken. Banken hebben genoeg geld verloren aan de rommelkredieten en willen niet langer risico's lopen met hun publieke obligaties die ze in portefeuille houden. Zo komt Europa - waar de euro in het oog van de storm staat - onder druk van de eis van het IMF dat staten hun staatsschulden onder controle moeten houden.

De 11.3 + 2.1 mld die België moet ophoesten moet worden betaald aan de banken en institutionele beleggers bij wie de staat in het krijt staat (nota bene dezelfden die de rating bureau's financieel onderhouden). Nadat staten eerst banken moesten redden van het failliet (denk aan de 106 mld staatsgaranties voor de Dexia holding, in 2011 nog opgetrokken met 40 mld, dus 42 % van het bruto binnenlands product!) moeten burgers nu weer opdraaien voor het falen van banken.

En dan blijkt meteen de lafheid van onze regeringsleiders die zwichten voor een vermogensbelasting, die zwichten grote concerns meer te belasten, die natte masturbatiedromen koesteren van een indexsprongetje alhier en weer een sporongetje aldaar: zij laten de kleine man en de KMO's opdraaien voor een zoveelste geschenk aan de banken, dit alles in de hoop dat de interbancaire markt zal ontdooien.

Dit is er dus aan de hand, een pure bankkwestie: één grote operatie om met geld van de gewone man en vrouw de onbetrouwbare banken een aureooltje van geloofwaardigheid te bezorgen - een aureooltje uit plastiek.

En de liberalen maar kwelen dat de vrije markt alle problemen oplost. Hoe durven De Croo en de idioten rondom hen!! We hebben genoeg aan de banken gegeven. We moeten weigeren deze spelletjes van bezuinigen mee te spelen. Ook stoppen met een flutstakingetje van niemendal. Vooruit, De Leeuw, wat we nodig hebben zijn stakingen als in de tijd van de Eenheidswet. En massale marsjen op Brussel tot het electoraal profitariaat van Di Rupo en handlangers het geld gaat halen waar het voor het rapen ligt.

Wie zich bij R.O.S.S.E.M. wil aansluiten kan terecht op: https://www.facebook.com/jeanpierre.vanrossem of https://www.facebook.com/benny.willems1 https://www.facebook.com/pages/Rossem-2014/184249055008690

De federale regering heeft donderdagmiddag het vetrouwen van de Kamer gekregen. De meerderheid stemde voor, de oppositie tegen.

De regering-Van Rompuy moest de voorbije dagen heel wat kritiek incasseren over de beleidsverklaring die premier Herman Van Rompuy dinsdag voorlas in de Kamer. Uiteindelijk kreeg de regering het vertrouwen: 87 leden stemden voor, 51 tegen.

Natuurlijk gaat dit altijd zo, maar krijgt de regering nog wel het vertrouwen van u en ik, de kiezers?

Kan men een regering die de banken en energiemaatschappijen een bijdrage vragen, die deze dan meteen aan ons doorrekenen omdat de regering het vertikt hen dat te verbieden nog vertrouwen?

Moeten wij een regering die eerst via de CO2-premie de verkoop van dieselwagens aanwakkert, maar daarna extra accijnzen heft nog wel vertrouwen?

Moeten wij een regering die het geld liever bij de spaarbanken die niets met de financiële crisis te maken hebben wil halen, in plaats van meer te vragen aan "foute" banken nog wel vertrouwen?

Moeten wij een regering die liever aan onze centen zit dan wat te doen aan de fiscale en sociale fraude nog wel vertrouwen?

Moeten wij een regering die om de vijf minuten hun verhaal aanpast over de contracten met Electrabel, die huist boven de Ministerie van Klimaat en Energie nog wel vertrouwen?

Moeten wij een regering die niets doet voor de armoedebestrijding in ons land nog wel vertrouwen?

Moeten wij een regering waarin een minister zit die op zijn eentje de alcoholverkoop op peil houdt en waarin een minister zit die ook partijvoorzitter is en die iemand die meer stemmen al hij behaalde liet afzetten als fractievoorzitter in de senaat omdat ze kritiek had op zijn vele werk en zijn falen bij de vorige verkiezingen en waar een gebuisde eerste minister terug kon komen als minister van Buitenlandse zaken nog wel vertrouwen?

Moeten wij een regering waarvan de grootste partij ooit zei dat ze in vijf minuten politieke moed BHV ging splitsen, maar die nu zelfs bij de Duitstaligen gaat vragen om een belangenconflikt in te roepen om toch maar niet tot een eenzijdige stemming te komen nog wel vertrouwen?

Moeten we een regering waarvan de eerste minister liever gedichten voordraagt in het parlement, dan echt te besturen nog wel vertrouwen?

Van Rompuy en zijn regering mogen dan al het vertrouwen van het parlement gekregen hebben, van mij krijgen ze dat vertrouwen niet. Helaas zijn er pas in 2011 verkiezingen en kunnen wij dan pas laten zien hoeveel vertrouwen wij nog hebben in deze regering.

Deze column is ook te lezen op Medium4You en Politici aan het woord.

De deskundigen van de parlementaire bankencommissie vragen zich af of spaarbanken nog wel op de beurs genoteerd kunnen blijven. Dat staat te lezen in hun voorlopige aanbevelingen. De experts van de bijzondere commissie over de bankencrisis hebben in totaal 46 bladzijden met voorlopige aanbevelingen klaar. Vanaf morgen worden die aanbevelingen in het parlement besproken.

"Een slecht bewapende rijkswachter staat machteloos, als men ervan uitgaat dat men hem niet nodig heeft", schrijven de experts in hun voorlopige aanbevelingen. Daarmee bedoelen ze dat de controle op de banken beter moet worden georganiseerd en dat de banken zelf die controle ook moeten aanvaarden.

Dat toezicht is nodig op Belgisch, Europees en wereldwijd niveau. In eigen land kan dat door de rol van het zogeheten Comité voor de Financiële Stabiliteit te versterken.

De experts vragen zich ook af of we niet terug moeten naar de klassieke spaarbanken en of die spaarbanken wel nog op de beurs kunnen blijven. Misschien moeten we ze wel onderbrengen in een aparte structuur, om het spaargeld van de klanten te beschermen, menen ze.

Voorts zijn de experts ook heel scherp over de toplonen en bonussen in de financiële sector. Die hebben het ontstaan van de crisis mee in de hand gewerkt, zeggen ze. Die toplonen en bonussen moeten desnoods door de overheid aan banden worden gelegd.

Voor die conclusies had ik geen speciale commissie of experts nodig, ik heb deze zaken al in meerdere columns aangekaart. Dat de banken enkel uitwaren op superwinsten en dat ze daarvoor zelfs hun eigen moeder zouden voor verkopen, daar hoef je geen economist voor te zijn. Dat die topmanagers daar zitten voor hun bonussen, dat was ook al bekend.