Columns

"Het universum had geen God nodig om te ontstaan", zegt de Britse astrofysicus Stephen Hawking in een nieuw boek waaruit The Times donderdag passages heeft gepubliceerd.

Ocharme, al die goedgelovige creationisten. Haha!

De vijf Vlaamse universiteitsrectoren waarschuwen voor nieuwe besparingen op wetenschappelijk onderzoek. Dat doen ze in een opiniestuk in De Standaard. Vorig jaar is al gesnoeid in het budget voor innovatief onderzoek en nu zou de Vlaamse regering er nog minder geld voor over hebben.

Zijn de politiekers onze wetenschappers liever kwijt dan rijk?

Nu er, veel aandacht uitgaat naar Charles Darwin, moeten we ook eens even stil te staan bij Richard Dawkins, zijn volgeling en protagonist. Waar ik de eerste bewonder om zijn inzichten, wijs ik de tweede resoluut af om zijn kritiekloze adoratie van dezelfde inzichten, en de verkwanseling daarvan in zijn strijd tegen "god en gebod". Oh, Dawkins staat in de belangstelling, niet om zijn inzichten als bioloog, maar omdat hij deze misbruikt als gangmaker in een venijnige "kruistocht" tegen geloof en gelovig leven.

Het venijn druppelt uit zijn uitspraak: "Als Christus nu geleefd had, was hij atheïst geweest. Dat is hem kwalijk te nemen. Zijn standpunt is even laakbaar en kwetsend als dat van de Britse bisschop Richard Williamson, in zijn ontkenning van de holocaust. Deze man kan evenmin geloof kan hechten aan wat de geschiedenis aandraagt en hij maakt dezelfde fout als Dawkins, het door elkaar halen van twee verschillende sferen: die van de ratio, de fysische wereld, met zijn wetmatigheden én de wereld van de metafysica, met zijn gelovige, empathische inzichten.

Waar Dawkins als bioloog zijn wetenschappelijke mondje best kan roeren, hij is niet voor niets hoogleraar, getuigt hij van onthutsend en beschamend achterlijke opvattingen over God en Geloof. Zozeer zelfs dat hij de indruk wekt persoonlijke genoegdoening na te jagen. Het is ridicuul om te schermen met uitspraken als: "Water kan niet in wijn veranderen"; "over water kun je niet lopen"; "ik heb nog nooit iemand uit de dood zien opstaan". Dat is immers telkens een platte waarheid als een koe. Het gaat in de verhalen immers niet om de werkelijkheid, maar om afbeeldingen van de werkelijkheid, die juist omdat ze niet de werkelijkheid zelf zijn, iets kunnen duidelijk maken wat niet rationeel analyseerbaar is, net zoals in de kunst.

Maar laten we aannemen dat hij, Dawkins, een concreet beeld heeft van de god die hij zo stellig afwijst. Dan heeft hij dus een persoonlijk gekleurd beeld van god; een god met gestalte, vorm en inhoud. Dawkins heeft dan dus een afbeelding gemaakt van wie god is, om dan te zeggen: nee hoor zo iemand bestaat volgens mij niet. Logisch, want wat moeten we aanvangen met zo’n god van eigen maaksel. Dawkins doet dan ook net datgene waar in alle religies voor wordt gewaarschuwd: maak geen beeld van god.

Sommige religies, zoals het Jodendom, verbieden dat zelfs categorisch. Een inzicht dat teruggaat op Mozes, die net afgedaald van de berg Sinai, het beeld van god dat het volk gemaakt had, het gouden kalf, in stukken smeet. Mozes wilde, volgens het verhaal, expliciet laten zien dat die “god”onmachtig is. In het Jodendom wordt het heel nadrukkelijk gezegd: YH-WH, God, heeft zelfs geen naam; en is de altijd andere. Als je al niet weet waar je het over hebt, hoe kun je dan zo zeker weten dat hetgeen je niet weet niet bestaat. Het is bij Dawkins allemaal niets meer dan geredeneer, en hij raakt nergens aan wat de mens de eeuwen door verstaan heeft: een werkelijkheid die van achter de horizon van zijn eigen bestaan tot hem komt.

De grote fout van Dawkins is, dat hij de realiteit en het leven op eigen ongelovige maat snijdt, alsof er niets meer is dan dat wat hij ziet, hoort, voelt, ruikt, en wat hij kan meten. Voor hem is alles analyseerbaar, verklaarbaar en te begrijpen; meer is er voor hem niet. Dat is een gevaarlijke houding want als je overal een concreet antwoord op hebt, leidt dat tot zelfverheerlijking, en kom je tenslotte in een isolement. Gevoel, aanvoelen, meevoelen wordt uitgesloten. Empathisch vermogen en het toelaten van vragen waar je géén passend antwoord op hebt, en ook niet zult krijgen, is een essentieel aspect van mens-zijn. Dawkins echter ridiculiseert gelovige inzichten en verwijst die naar fabeltjesland. Hij begrijpt niet dat geloof alleen maar verstaan kan worden als mens levend in een gemeenschap, in een volk onderweg, met een geschiedenis.

In de overgeleverde verhalen van dat volk over hun verlangen, strijd, mislukking, hoop, triomf in het grote maar ook in het kleine, werd en wordt iets geopenbaard dat verder reikt dan het individuele onvolmaakte; iets dat de kleinmenselijke kommer en kwel èn de persoonlijke gelukservaring overstijgt en opneemt en meeneemt; iets dat reikt naar het sublieme, naar het bovenmenselijke, het bovennatuurlijke. Sprekend in en door de verhalen, daar is God. Boeiend is dat het inzicht van Evolutie eveneens op een verhaal is gebaseerd, namelijk het verhaal van de fossielen. Dawkins gelooft voetstuks in dat verhaal, en gelooft in feite meer dan hij zich realiseert, en meer dan hem misschien lief is. Hij gelooft dat de conclusies van Darwin juist zijn, want bewezen is er in feite niets.

Alleen als mens levend in een gemeenschap kun je begrijpen dat er met "ja, er is leven na de dood" ook bedoeld kan zijn dat "er voor je nabestaande(n) leven is na jouw dood", en dat je als mens in het lichaam van de hele gemeenschap, "De Christus", door kan leven en door kan klinken en vruchtbaar kan zijn en blijven." Voor macroindividualist en megarealist Dawkins, is dat luchtledige praat; voor hem houdt alles op als hij sterft, en hij zal t.z.t. wel om euthanasie vragen. Ik vind dat een troosteloos standpunt.

Ik ben fel gekant tegen het antireligieus fanatisme waarmee Dawkins aan de ene kant de atheïstische levenshouding verdedigt en propageert, en anderzijds met een beroep op zijn wetenschappelijke inzichten gelovig leven verkettert. Hier zou best een wat meer bezonnen en vooral bescheiden benadering op zijn plaats zijn. Er ontbreekt nogal wat aan de evolutietheorie namelijk. Het is dan ook een theorie, dat wil zeggen geen wetmatigheid. Laten we even wel wezen, we hebben slechts een vage notie van de biochemische en biophysische mechanismen die de evolutie gedragen zouden kunnen hebben en ook nu nog zouden moeten dragen.

Darwin's postulaat “survival of the fittest” is even charmant als simpel en mager, en geeft in feite, wederom in natuurwetenschappelijke zin, geen causale verklaring. Eigenlijk redeneert Darwin daarmee naar zijn doel toe. Immers hij zegt impliciet, de individuen die over blijven zullen wel het best aangepast zijn geweest, en daarom zijn ze overgebleven. Dat riekt stevig naar een kringredenering. Als je alles aanneemt, kun je alles bewijzen, hoorde ik vroeger. Op essentiële aspecten van het leven wordt helemaal niet ingegaan.

Ter verduidelijking het volgende. Als je natuurlijke selectie aanneemt dan is genetische recombinatie als mechanisme voor het ontstaan van variatie binnen de soorten essentieel. De basis daarvoor is seksuele voortplanting, ten minste bij vertebaten. Nou is dat weer afhankelijk van het sexueel dimorphisme, met de prachtige fine tuning in anatomisch e en fysiologische maar ook karakterologische verschillen tussen de beide sexen. Hoe en waardoor zijn deze verschillen ontstaan en hoe zijn ze geëvolueerd? Kom nou niet aan met “the survival of the fittest” want je zegt er niets mee. De wetenschap lijkt zich daar wijselijk ook niet druk om te maken, en ziet het blijkbaar als een fait accompli.

In de verhalen van de mens, die naar antwoorden zocht, wordt met het scheppingsverhaal tenminste nog een poging gedaan. Iemand als Darwin wijst het verhaal van Adam en Eva uiteraard mordicus af, en maakt zich opnieuw belachelijk. Geen mens die dat tegenwoordig letterlijk neemt, behalve Dawkins. Hij staat net als de evolutietheorie als een dijk, wat moet je dan nog? Ik roep dan toch in herinnering dat wetenschappelijke vooruitgang alleen gewaarborgd is bij een kritisch wetenschappelijke houding van vragen, van je afvragen. Theorieën dienen gefalsificeerd te worden en niet alsmaar bevestigd.

Dawkins verkettert geloof, en bestrijdt het alsof het een kwaad is. Maar ik heb de indruk dat waar hij zeker meent te weten hij in feite gelooft zeker te weten, terwijl dat niet zo is. Hij gelooft in de juistheid van de evolutietheorie; hij gelooft meer dan hij wil toegeven. O nee? Hij zegt met grote nadruk en stelligheid dat hij niet gelooft in god. Hij gelooft dus in feite niet in de verhalen die mensen en medemensen tot een gelovige levenshouding hebben gebracht. Maar hij gelooft wel in het verhaal van de evolutie. Waarom eigenlijk? Baseert hij zich op eigen waarnemingen? Of gelooft hij in het verhaal van Darwin?

Ik krijg de indruk dat ook deze wetenschapper met zijn grote theorieën een “great believer” in zichzelf is. De evolutionist gelooft in de juistheid van de evolutietheorie, analoog (of moet ik zeggen homoloog) aan de gelovige die gelooft dat er een God die is bestaat. Dat zou tot wederzijds begrip kunnen leiden in plaats van wederzijdse verkettering. Zijn afwijzen van religie brengt ons terug naar de tijd van Galileo, toen het om­gekeerde het geval was.

In die tijd domineerde de theologie de hele samenleving, en de opkomende na tuurwetenschap werd op de pijnbank gelegd van de inquisiteur. Hij doet het omgekeerde en bestempelt de gelovige levenshouding tot gezever. De twee benaderingen van mens en wereld behoren elkaar echter aan te vullen als twee kanten van de medaille. Theologie en zijn gelovigen aan de ene kant, met de troost die religie direct en indirect biedt voor de vele behoeftigen in deze wereld, en de Natuurwetenschap met zijn beoefenaren aan de nadere kant met de progressie in het begrip van de natuurlijke grondslagen van de wereld. De twee benaderingswijzen vormen twee verschillende sferen die elkaar ontmoeten langs de omtrek van de horizon.

Gelukkig beseffen we nu dat de aarde rond is, dat de horizon dus altijd op afstand blijft en onbenaderbaar is. We zullen nooit zeker weten wat er achter ligt; er blijft veel te overdenken en te geloven. Dawkins slaat met zijn wetenschappelijke sledge hammer de aarde weer plat, en berooft de mens van de zin van zijn geschiedenis. Er is nog een bioloog, Frans de Waal, iemand die het plat op tilt, en de wereld in zijn multidimensionaliteit opent. Hij zegt op grond van zijn befaamde onderzoek met apen: "Dit is een tijd voor empathie. Niet hoewel, maar juist omdat we zoogdieren zijn". Ik kan zijn inzicht dat "de cerebraliteit van de mens enorm wordt overschat", en het waarom daarvan, van harte bij Richard Dawkins, en bij ons, aanbevelen (art. Knack, nr 52, 2009). Ik wens Dawkins een beetje inzicht in zijn “cere-ge-braliteit”.

Opapake/Kees

Ter verduidelijking: Dit is een gastcolumn, het gaat hier dus niet om mijn mening.

Naast werkgelegenheid, pensioenen en de financiële crisis moeten de politici zich ook eens gaan bezighouden met de volgende zaken, waar je niets over hoort in al die verkiezingsdebatten of waar je niets over leest in de verkiezingsprogramma's.

Ik zal eerst een opsomming geven en daarna zal ik zeggen waar de politieker de middelen kunnen halen om dit alles te betalen. Ook iets wat je bij niet veel politieke partijen ziet.

Armoede: ieder mens moet kansen krijgen om een waardig en gezond leven te leiden. Als je de armen wil uitsluiten moet je inderdaad zoals Open VLD dat wil de gezondheidszorg privatiseren. Ik wil dat men via OCMW's en hulporganisaties zoals de voedselbanken dar armen gaat opzoeken en probeert om hen te helpen. Er moeten dus meer mensen en middelen ingezet worden voor armoedebestrijding.

Thuisloze jongeren en probleemjongeren: de jeugd is de toekomst van een maatschappij, de jeugd verwaarlozen is de toekomst van de maatschappij op het spel zetten. Opvangcentra voor thuisloze jongeren moeten meer steun krijgen. Probleemjongeren moet men niet helpen door ze vol te proppen met Rilatine of ander medicijnen om ze kalm te houden. Er moeten voor die groep meer therapieën worden ontwikkeld en dat kost tijd en geld.

Geweld en seksueel misbruik binnen het gezin: iedere vorm van geweld binnen het gezin moet in een database bij politie en gerecht worden geregistreerd. Bij zwaar of meermaals vastgesteld geweld moet het gezin de nodige ondersteuning krijgen. In extreme gevallen moeten de slachtoffers buitenshuis geplaatst kunnen worden. Dus meer middelen voor slachtofferhulp, opvangcentra, vluchthuizen en hulporganisaties. Maar ook het gerecht moet meer prioriteit geven aan misbruik binnen het gezin.

Daklozen: alle daklozen moeten door de steden en gemeenten in kaart worden gebracht zodat we eindelijk eens een goed beeld kunnen krijgen over het aantal. Daklozen die hulpbehoevend zijn moeten geholpen worden. Steden en gemeenten moeten een opvangplan voor daklozen in geval van extreme koude en warmte opstellen. Organisaties die zorgen voor eten en drank voor daklozen mogen van mij van de lokale overheid subsidies of ondersteuning krijgen.

Wetenschappelijk onderzoek: wetenschappelijk onderzoek die de gezondheid of de levensfeer van iedereen ten goede komt mag van mij opmerkelijk meer middelen krijgen. Dan heb ik het niet over de pharmaceutische industrie maar over universiteiten of kleinere laboratoria.

Gelijke kansen voor mindervaliden, vrouwen en allochtonen: iedereen moet evenveel kansen krijgen dus ook de groepen in onze maatschappij die nu nog stiefmoederlijk worden behandelt. Het is te gek voor woorden dat men over allochtonen zegt dat ze lui zijn als ze stempelen en dat ze werk van Vlamingen afpakken als ze werken. Iedereen die kan werken moet werken om zo bij te dragen aan de betaalbaarheid van de sociale zekerheid. Ook mindervaliden die nog kunnen werken, zij het aangepast, moeten alle kansen krijgen. Vrouwen die willen carrière maken moeten evenveel kansen krijgen. Ik ben tegen zowel positieve als negatieve discriminatie.

Wie gaat dat betalen, wie heeft zoveel geld?

Het is eigenlijk simpel. De politiekers moeten eindelijk eens werk maken van datgene wat ze reeds tientallen jaren beloven. Ze moeten de financiële fraude aanpakken, dan halen ze meteen miljarden euro's binnen. Ook de allerrijksten moeten maar eens een duit in het zakje doen. Het is wraakroepend dat zij steeds rijker worden en kunnen genieten van alle luxe terwijl anderen moeten hopen dat ze vandaag nog iets kunnen eten. Daarom kunnen er ook geen riante ontslagpremies  meer gegeven worden aan topbankiers die door wanbeleid ontslagen worden.

De banken die overheidsgeld kregen van de banken moeten verplicht wonen om aan dezelfde voorwaarden als voor de bankencrisis geld te lenen aan bedrijven en particulieren. De overheid moet controleren dat dit gebeurt. Weigert men dit, dan moet die bank binnen de maand zijn overheidssteun maar teruggeven en moet het zijn plan meer trekken. Het geld dat van de banken terugkomt moet men investeren in de mensen.

Iedere inwoner van dit land van bij zijn geboorte of vanaf zijn inschrijving zou een bankrekening moeten krijgen zodat hij kan sparen. Nu zijn er banken die aan arme mensen geen bankrekening willen verlenen. Je kan zelfs geen interimwerk doen zonder een bankrekening en alleen maar zwartwerk doen. Alleen al daarom ben ik voorstander van één nationale bank waar iedereen terecht kan.

Iedereen moet bijdragen aan een betere, leefbare samenleving. Maar wie meer kan bijdragen moet daarop aangesproken worden. Ik wil de rijken niet pluimen, maar het kan niet zijn dat zij in vergelijking met de "minder rijken" evenveel of door al die aftrekposten minder moeten bijdragen aan de samenleving.

Welke partij(en) durven iets doen aan hogergenoemde punten?

Open VLD? Die partij wil liever de gezondheidszorg privatiseren en zo mensen aan hun lot over laten. NVA? Die zijn alleen nog maar bezig met hun natte droom van een onafhankelijk Vlaanderen en of dat een socialer Vlaanderen zal worden valt te betwijfelen. Vlaams Behang? Die willen alleen nog maar een sociale zekerheid voor wie blank is, maar dan wel niet voor holebi's en anderen die hen niet aanstaan. CD&V? Die blazen koud en warm tegelijk en zullen altijd meer steun geven aan organisaties met katholieke roots. LDD? Die kiest duidelijk voor de werkgevers en is voor het recht van de sterkste, normaal voor een partij wiens leider uit de topsport komt.

Het zal van SP.a en Groen! moeten komen, alleen vrees ik dat die door de andere partijen uit de regering gaan gehouden worden. En over de andere, kleinere partijen zwijg ik omdat ze waarschijnlijk niet eens één zetel zullen halen en dus spijtig genoeg geen betekenisvolle rol zullen spelen. Alhoewel, moesten we bijvoorbeeld PVDA+ één of twee zetels kunnen geven zou dit dan geen signaal kunnen zijn dat we meer socialere maatregelen willen en dat SP.a zich terug meer moet richten naar de "gewone mensen" in plaats van de hooggeschoolde salonsocialisten.

De keuze is aan de kiezers, een harde samenleving met alleen maar plaatst voor de sterksten, de gezondsten en de rijksten of een sociale samenleving met ook een plaats voor de zwaksten in onze maatschappij.

En voor de politiekers is het er geen tijd meer om elkaar vliegen af te vangen of elkaars nek proberen over te bijten. Geen tijd meer voor woorden maar voor daden!

Deze column is ook te lezen op politiekgedoe.be.

http://cartoon.skynetblogs.be/

Toekomstige onderwijzers in België zijn terughoudend als het gaat om het doceren van de evolutietheorie van Darwin. Ze verkiezen, uit religieuze overwegingen, door te geven dat de oorsprong van het universum en van de mensheid door een hogere macht geleid zijn. Dat schrijft Le Soir maandag.

Vooral toekomstige onderwijzers biologie die moslim zijn en stagiairs afkomstig uit Marokko zouden in dat geval zitten. Bepaalde schooldirecties en de bevoegde ministers in het zuiden van België, Christian Dupont en Marie-Dominique Simonet, zijn bezorgd over de evolutie. Ze benadrukken de rol van inspecteurs om na te gaan of de onderwijsprogramma's gevolgd worden. Er is 138.000 euro uitgetrokken voor een studie naar de omvang van het fenomeen is een zestigtal scholen. De ULB zal de studie uitvoeren.

Dat men in de godsdienstlessen onzin verkoopt dat is de zaak van de gelovigen, maar in de lessen biologie mogen leerkrachten enkel wetenschappelijk bewezen leerstof geven. Als ze toch het op het scheppingsverhaal gebaseerde creationisme willen geven, moeten ze zich maar omscholen tot godsdienstleerkracht.

Dat het scheppingsverhaal vol fouten zit heb ik hier reeds uit de doeken gedaan. Het enigste dat dit verhaal bewijst is dat incest daar zijn oorsprong vindt. Rare jongens die gelovigen!

Asociaal gedrag heeft niets te maken met de tijdsgeest. Dat schreef de Sunday Times gisteren. Wetenschappers hebben aangetoond dat agressiviteit en andere onaangename karaktertrekjes aangeboren zijn. De Amerikaanse wetenschappers onderzochten 1.000 tweelingen. De helft van die tweelingen waren eeneiïg en hadden dus identieke genen. De andere proefkonijnen deelden slechts de helft van hun genen.

De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat kinderen met 'anti-sociale' genen, zoals agressief gedrag, ruziemaken en liegen, die trekjes ook hebben wanneer ze geadopteerd worden en opgroeien in een gelukkig gezin. Asociaal gedrag zit dus wel degelijk in de genen, besluiten de onderzoekers.

Oordeel dus niet te snel over al die racisten en onverdraagzame mensen, ook niet over die mensen op de filmpjes in het vorige bericht, ze kunnen er niets aan doen want ze zijn 'gen-gestoord'. Die arme dutskes toch! Als er dus ooit nog iemand voor de rechter moet verschijnen door asociaal gedrag kan hij het op zijn genen steken. 

Soms heb ik toch zo mijn twijfels bij al die onderzoeken. Hebben die wetenschappers niets beters te doen. Onderzoek liever hoe je kankers, aids en andere ziekten kan genezen. Lijkt mij veel nuttiger!

De Gentse universiteit kampt met een nijpend tekort aan lijken. "Het aanbod van verse lichamen die aan de wetenschap worden geschonken, schommelt in Gent steevast rond de dertig per jaar", aldus Aron De Smet, hoofd van de vakgroep Anatomie en Embryologie, "maar de vraag wordt ieder jaar groter".

De menselijke lichamen worden niet alleen gebruikt voor de dissectielessen van studenten uit steeds meer richtingen, maar ook door chirurgen om er nieuwe technieken op uit te testen. "Het tekort is nog niet dramatisch, maar als er niet meer lichamen komen, zullen we ons binnenkort voor sommige workshops toch moeten behelpen met foto's en filmpjes in plaats van dissecties op echte lichamen."

Mijn lichaam mag na mijn dood naar de wetenschap gaan. Als door proeven op mijn lichaam anderen genezen kunnen worden, dan heb ik daar geen enkel probleem mee. Ik ben nogal breed uitgevallen met mijn 74kg voor 1m63, dus men zal er genoeg werk aan hebben.